Castellano (Traducción automática)
English (Machine translation)
O obxectivo deste EarthCache é coñecer como se forma unha lagoa natural. Os lagos e lagoas son corpos de auga continentais con diferenzas clave na súa profundidade e estratificación térmica. Tempo de lectura 5-6 minutos.
ATENCIÓN: Antes de rexistrar, por favor, envíame primeiro as túas respostas. Unha vez enviadas, podes rexistralo. Comprobarei que sexan correctas e, se hai algún problema, avisareite. As entradas sen respostas previas serán eliminadas sen previo aviso, do mesmo xeito que as fotos que revelen algunha resposta.
1. Que condición debe ter o solo para que se forme unha lagoa natural nas brañas?
2. Desde o que ves nas coordenadas publicadas, canto dirías que mide a lagoa de ancho?
3. Por que algunhas lagoas só existen en certas épocas do ano? Pensas que esta vai secar no verán?
4. Cal é unha diferenza clave entre a Lagoa do Berce e unha lagoa natural?
5. Observación WP 2. Nesta ponte podes confirmar que non é natural e calcular que profundidade máxima pode acadar a lagoa se nos guiamos pola altura do nivel de saída da auga. (Fíxate no lugar por onde escapa a auga cando a lagoa está chea) Cal é a profundidade aproximada? Porque confirmas que é artificial?
É necesaria unha foto túa ou do teu nome coa lagoa
Non reveles as respostas
Proceso xeolóxico de formación dunha lagoa continental
As lagoas continentais son corpos de auga pouco profundos, separados do océano, que se orixinan mediante procesos naturais, cada un con características xeolóxicas e hidrolóxicas específicas.
Os principais mecanismos xeolóxicos que poden dar lugar a unha lagoa son:
|
1. Procesos Fluviais
Abandono de meandros ou canles fluviais. Cando un río cambia o seu curso, illa antigos meandros ou brazos mortos, que se enchen de auga.
|
|
|
2. Procesos Glaciares
Fusión de bloques de xeo (kettles) enterrados en morenas glaciares. Os glaciares en retirada deixan fragmentos de xeo que, ao derreter, crean depresións cheas de auga.
|
 |
|
3. Procesos Tectónicos
Subsidencia local ou fallas xeolóxicas. Os movementos da cortiza terrestre crean depresións que se enchen con auga de choiva ou subterránea.
|
 |
|
4. Procesos Kársticos
Disolución de rochas calcarias ou xesosas (dolinas, poljes). A auga subterránea disolve a rocha, creando cavidades que colapsan e énchense de auga.
|
 |
|
5. Procesos Eólicos
Erosión por vento (deflación) en zonas áridas. O vento escava depresións que, ao alcanzar o nivel freático, se converten en lagoas.
|
 |
|
6. Procesos Hidroxeomorfolóxicos
Combinación de recarga subterránea (mananciais) e regos superficial en zonas chas. Fórmase en depresións naturais con substrato impermeable e alimentación por mananciais e canles unido a un estancamento por falta de drenaxe.
|
 |
Como se forma unha lagoa a partir das brañas e cursos fluviais?
1. Xénese da cunca
As brañas, coa súa topografía suave e chan, presentan pequenas depresións formadas debido a movementos naturais do substrato e á erosión histórica (ventos, augas ou fendas). A profundidade pode ir desde uns centímetros (lagoas temporais) a varios metros
2. Mecanismo de enchido
A lagoa fórmase cando se dan tres condicións clave:
1. Solo impermeable: Capas de arxila ou turba que actúan como fondo estanco natural.
2. Recarga hídrica: Mananciais subterráneos (augas que emerxen do acuífero) e regos superficial (augas de choiva ou fusión)
3. Confinamento: Ausencia de canles de drenaxe efectivos
3. Características distintivas
Augas: Se son claras indican un dominio de mananciais. Se son turbias indican o predominio das aportacións de regos de desaugue.
Biodiversidade: Plantas acuáticas adaptadas a augas quietas e fauna especializada en zonas húmidas.
4. Dinámica de mantemento
Lagoas permanentes: Cando a recarga é maior que a evaporación e o desaugue, require mananciais activos todo o ano.
Lagoas estacionais: Cando dependen case exclusivamente da choiva. Por exemplo a da seguinte imaxe.
Lagoa Sacra de Olives, nas brañas de Xestoso (A Estrada)
Sedimentos na lagoas: Un arquivo xeolóxico en miniatura
O fondo das lagoas está formado por sedimentos característicos das brañas, que revelan a súa orixe e función ecolóxica:
Tipo de sedimentos
1. Materia orgánica en descomposición: Restos de plantas acuáticas (xuncos, musgos) que se acumulan e forman unha capa escura e esponxosa (turba incipiente).
2. Arxila e limo: Transportados polas augas e os regos, son os responsables da impermeabilidade da lagoa.
3. Areas finas: Visibles nas zonas próximas ás entradas de auga, onde o fluxo é máis intenso.
Como observalos?
• Nas marxes: Cando o nivel da auga baixa, pódense ver capas estratificadas (case negro = orgánico; marrón a gris = arxila; ocres gran fino medio = areas).
• Textura: Mergullando un pau, a turba é branda e fibrosa, mentres que a arxila é densa e plástica. A area e gravas son materiais soltos.
• Fósiles microscópicos: As lagoas antigas gardan pole ou microorganismos; na do Berce, aínda en formación, predominan restos vexetais recentes.
A Lagoa do Berce: Un exemplo de restauración ecolóxica nas brañas do Sar
Neste caso é unha lagoa de orixe antrópica, é dicir, aproveitáronse as condicións naturais do terreo para modificala e crear unha lagoa que trata de asemellarse a ecosistemas naturais.
A Lagoa do Berce é un proxecto de recuperación ambiental creado a partir das brañas naturais e as canles de nacemento do río Sar, na zona de Santiago de Compostela. Cunha superficie de 8.600 metros cadrados, esta lagoa artificial foi deseñada para potenciar a biodiversidade, aproveitando a dinámica natural das brañas —zonas húmidas onde a auga emerxe e se acumula de forma espontánea.
Unha intervención humana que imita á natureza
• Orixe: A lagoa foi construída no marco dun taller de emprego, modelando o terreo para amplificar unha zona xa propensa ao encharcamento. Isto permitiu crear unha zona húmida funcional sen romper o equilibrio hidrolóxico da braña.
• Deseño ecolóxico: Inclúe illotes artificiais, pensados para atraer aves acuáticas (como patos ou garzas) e facilitar a nidificación. De feito, antes mesmo de rematar as obras, xa chegaban as primeiras aves de forma espontánea, demostrando a rápida integración no ecosistema.
• Alimentación natural: A auga provén dos regatos e mananciais do Sar, mantendo un fluxo constante que evita o estancamento e favorece a vida silvestre.