|
|
|
|
|
Amsterdam heeft in de Tweede Wereldoorlog heel wat ellende over zich heen gekregen. In totaal zijn er ongeveer 25.000 Amsterdammers omgekomen; 75 tot 80% daarvan was Joods. Deze serie geocaches gaat over de situaties waarmee de bewoners van Amsterdam-Noord te maken kregen. Het doel van deze serie is om informatie te geven over de verschrikking en tegenslag waarin de bevolking terecht kwam. Het gaat voornamelijk over de bombardementen in juli 1943, maar er wordt ook stilgestaan bij andere gebeurtenissen. De serie bestaat uit drie afzonderlijke delen. Een uitgebreide inleiding vind je alleen op de cachepagina van deel 1. Je kunt deel 2 pas doen als je deel 1 hebt gevonden en je kunt deel 3 pas doen als je deel 2 hebt succesvol hebt afgerond!
 GCB7H2E - Oorlog in Noord - deel 1
GCB7H2F - Oorlog in Noord - deel 2
GCB7H2H - Oorlog in Noord - deel 3
|
|
|
|
|
|
|
|
 Oorlog in Noord - deel 3
Een wandeling langs 5 waypoints in Buiksloterham en het noordelijk deel van Volewijck. Je kunt je auto parkeren op het parkeerdek van het Mosveld; de eerste 90 minuten zijn dan gratis! De ingang van het parkeerdek is op de Johan van Hasseltweg en is alleen bereikbaar vanaf de zuidelijke weghelft (in de richting van de S116 - Nieuwe Leeuwarderweg). De lengte van de wandeling is ongeveer 3,5 km (inclusief cachelocatie).
|
|
|
|
Ondanks alle ellende en verdriet toch nog een beetje vreugde in Noord. De Volewijckers werden landskampioen van het seizoen 1943/1944.
WP 1: N 52°23.505, E 004°54.842
Mosveld
Het Mosveld was de thuisbasis van voetbalvereniging De Volewijckers. De club had daar een eigen stadion met ruimte voor zo'n 15.000 toeschouwers, voornamelijk staanplaatsen. In 1942 was het de grootste voetbalclub van Amsterdam. Op 2e Pinksterdag 1944 moest het eerste team voor het landskampioenschap spelen tegen Heerenveen, dat Abe Lenstra in de gelederen had. De wedstrijd kon echter niet op het eigen veld worden gespeeld. Er lagen nl. nog drie blindgangers op het terrein aan het Mosveld, waardoor het veld onbespeelbaar was geworden. Daarom werd uitgeweken naar het Olympisch Stadion. Gerben Wagenaar (zie deel 2, WP 12) was lid van De Volewijkers, zijn broer Douwe was de voorzitter. De Volewijckers wonnen met 4-1 van Heerenveen en pakten de titel. Zo was Amsterdam-Noord toch nog een beetje blij.
Hier ligt nu de putdeksel met de naam "Friendly Fire". Het toont een Amerikaanse bommenwerper. Aan de overzijde van de weg, op de hoek van het Mosveld en de Latherusstraat, was een synagoge gevestigd. Op 28 juli 1943 kreeg het gebouw een voltreffer. De putdeksel was eerst geplaatst aan de andere zijde van de Johan van Hasseltweg, bij de markt. Maar doordat er na afloop van de marktdagen telkens een schoonmaakwagen over de putdeksel reed raakte het beschadigd en koos men voor verplaatsing naar een nieuwe locatie, tegenover de voormalige synagoge. In de ring van de putdeksel staat de naam van Alida (Alie) C. van Broekhoven en haar broertje. Alie zou twee dagen na het bombardement 14 jaar zijn geworden. Haar broertje was slechts 4 jaar oud. Zij woonden in de Oleanderstraat 5 bovenhuis. De bom die bij die locatie viel zorgde er o.a. voor dat de woning van de grootouders van de CO (zie deel 1, WP 7) onbewoonbaar werd.
A = de woordwaarde van de eerste voornaam van het broertje van Alida.
|
|
Het stadion van De Volewijkers aan het Mosveld
Putdeksel "Friendly Fire"
|
|
WP 2: N 52°23.571, E 004°54.788
Mosplein
In de ring van de putdeksel "Douglas A-20 Havoc", gelegen bij de huidige Koptisch Orthodoxe Kerk van de Heilige Maagd Maria, staan de namen van 18 slachtoffers. Onder hen Gerrit Egbert Sempel en zijn echtgenote, beiden geboren in Zwolle. Een dag na het eerste bombardement overleden zij aan hun verwondingen. Gerrit was politieagent op het bureau Adelaarsweg. Ook het politiebureau werd door een bom geraakt. De twee aanwezige agenten en twee arrestanten, waaronder iemand waarvan later bleek dat hij voor het verzet werkte, vonden de dood. Gerrit had op dat moment geen dienst en was thuis in de Van der Pekstraat 57. Maar ook daar viel een bom (zie deel 1, WP 9), die zijn huis verwoestte.
Het kerkgebouw aan het Mosplein dateert van na de oorlog. Tijdens het bombardement was hier de gereformeerde Maranathakerk gevestigd. Het was een houten gebouw zonder kerktoren. De kerk werd tijdens het eerste van de drie bombardementen getroffen, waardoor het moest worden afgebroken.
B = de woordwaarde van de voornaam van de echtgenote van politieagent Gerrit Sempel.
|
|
Gerrit Egbert Sempel (1892-1943)
|
|
WP 3: N 52°23.772, E 004°54.870
De Phoenix
Dit bronzen monument voor de gevallenen in Amsterdam-Noord is een aantal jaren na de oorlog gemaakt door kunstenaar Henk Dannenburg. Het beeld laat een feniks zien, een fabeldier dat uit zijn eigen as herrijst en symbool staat voor het Amsterdam-Noord van na de oorlog. In het jaar 1951 is het beeld onthuld door een van de overlevenden van de bombardementen op de toenmalige locatie, het Mosplein. Daar moest het echter weer worden verwijderd, omdat men in 1968 startte met de aanleg van de Johan van Hasseltweg, door de Noordenaren "de Bult" genoemd. Toen is het beeld enige jaren opgeslagen geweest. Er gaan verhalen rond dat de originele zuil toen werd ontvreemd. In het jaar 2015 heeft het monument weer een nieuwe locatie gekregen en sindsdien staat het in een plantsoen aan de Kamperfoelieweg. Op de zuil zijn o.a. jaartallen en een spreuk zichtbaar.
C = de woordwaarde van het langste woord van de spreuk op de eerste regel.
■ Tussentijdse controle:
Tel A, B en C bij elkaar op. Het laatste cijfer is dan een 4.
|
|
Monument De Phoenix aan de Kamperfoelieweg
|
|
De Fokker-fabriek aan de Papaverweg in de jaren '20. Het korte zijkanaal achter de fabriek is later gedempt.
|
|
Voor de oorlog ging een geassembleerd vliegtuig per dekschuit van de fabriek naar Schiphol
|
|
WP 4: N 52°23.674, E 004°54.609
Fokker-fabriek
Bij dit coördinaat sta je aan het Buiksloterkanaal, een zijkanaal van het Johan van Hasseltkanaal. Ga met je rug naar het water staan. De gebouwen die je nu tegenover je ziet zijn gebouwd op het terrein waar vroeger de Fokker-fabriek was gevestigd. Het was zo'n vier hectare groot. Dit terrein was het doel van de Amerikanen, Britten en Fransen, die in juli 1943 de opdracht hadden gekregen om de fabriek te bombarderen, omdat deze door de Duitsers werd gebruikt. Helaas ging dit helemaal fout. Van de 320 bommen die op drie verschillende dagen zijn gedropt troffen er slechts negen doel. Tijdens de bezetting van de fabriek hadden de Duitsers delen van het kanaal en de fabriek gecamoufleerd, o.a. door netten te spannen. Na de oorlog werd de fabriek nog korte tijd gebruikt; in 1955 werd de fabriek op deze locatie gesloten.
Op het coördinaat van WP 4 zie je een lantaarnpaal. Op de paal zijn een toepasselijke sticker in de kleuren rood, wit en blauw en daaronder een nummer in zwarte cijfers zichtbaar.
D = de woordwaarde van het enige woord op de sticker
F = het nummer onder de sticker
|
|
Gecamoufleerde Fokker-fabriek
|
|
De Fokker-fabriek na het bombardement van 25 juli 1943.
|
|
Ravage na het bombardement
|
|
WP 5: N 52°23.557, E 004°54.239
Asterdorp
Op deze locatie bevond zich sinds het jaar 1927 Asterdorp. Het gebouw waar je voor staat is het toenmalige poortgebouw. Het was een wooncomplex voor zgn. "ontoelaatbaren", waarmee asociale gezinnen werd bedoeld. Het dorp kreeg al snel de bijnaam "Schoremstad". Er stonden 132 woningen. Het complex was ommuurd en had in eerste instantie één toegangspoort. In het jaar 1932 werd een tweede toegang gemaakt, na protesten van de bewoners die zich opgesloten voelden. Toen kregen de straatjes ook namen: de Blauwe Distelweg, de Fuchsiastraat en de Edelweisstraat. Die straten kregen in het jaar 1947 andere namen. Begin 1942 werd Asterdorp echter door de bezetter overgenomen en gebruikt om stateloze Joden onder te brengen. In eerste instantie waren dat Duitse, Poolse en Oostenrijkse Joden. Nadat zij uit Asterdorp waren weggevoerd naar de kampen kwamen er zo'n 150 Joodse mensen uit Amsterdam, Utrecht, Den Haag, Nijkerk en Zwolle. Die werden uiteindelijk naar Westerbork weggevoerd, maar een groot deel is het toch gelukt om onder te duiken. In die tijd noemde men het complex "Klein Westerbork". Het poortgebouw is het enige gebouw dat nog steeds overeind staat. De bovenste verdieping is korte tijd in gebruik geweest als de Joodsche school nummer 15, alle kinderen (het aantal varieerde tussen 15 en 24) in één klaslokaal, met een niet opgeleide schoolmeester. Na twee grote razzia's stond het lokaal een half jaar later alweer leeg. Alle andere gebouwen van Asterdorp zijn omstreeks het jaar 1955 afgebroken. Op de afbeelding hiernaast zie je de plattegrond van Asterdorp, met onderaan het poortgebouw. Het huidige stratenpatroon komt nog redelijk overeen met de contouren.
Op het gebouw is een gele zeshoekige informatietegel geplaatst.
G = 6000 - (de som van alle met cijfers genoemde getallen (in wit en zwart), inclusief jaartallen). Voorbeeld: 6000 - (2025 + 1945 + 23) = 2007
|
|
Een triest aandoende straat in Asterdorp.
Plattegrond van Asterdorp.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
De cache
Als je de 6 antwoorden hebt gevonden is het tijd om de cache te zoeken. Tel daarvoor eerst de getallen van alle antwoorden bij elkaar op en noem dit X. Controle: Het laatste cijfer van X is een 5. Gebruik ook Y van deel 2. Je kunt de cache vinden bij:
N 52°23.X + 19, E 004°54.Y - X - 9
|
|
|
|
|
|
|
|
Controleer je oplossing:
Met dank aan: Historisch Centrum Amsterdam-Noord, Stadsdeel Noord en Contramine voor het proeflopen.
Bronnen: Historisch Centrum Amsterdam-Noord, Stadsarchief Amsterdam, Wikipedia, Ons Amsterdam, Canon van Noord, Comité 4 en 5 mei, NIOD, Oneindig Noord-Holland, Fokker History, AnneFrank.org, Joods Amsterdam, Oorlogsgravenstichting, In de buurt, Joods Monument, Volendam Voetbalhistorie en Friendly Fire.
Shamrock Stone's extra eigenschappen:
En hier weer een banner voor de liefhebber:
<a href="https://coord.info/GCB7H2H" target="_blank"><img src="https://img.geocaching.com:443/bd6f2090-212c-4675-a299-cc8b3d91ef35.jpg" title="Oorlog in Noord - deel 1"></a>
|
|
|