Τα Προπύλαια_Ακρόπολη των Αθηνών
Kτισμένα στο δυτικό άκρο του βράχου της Ακρόπολης τα Προπύλαια αποτελούν το μνημειώδες κτίριο εισόδου προς το ιερό της Αθηνάς. Η ανέγερσή τους εντάσσεται στο περίκλειο οικοδομικό πρόγραμμα και χρονολογείται στο διάστημα μεταξύ των ετών 437 και 432 π.Χ. Οι οικοδομικές εργασίες διακόπηκαν με την έναρξη του Πελοποννησιακού πολέμου, με αποτέλεσμα το αρχικό σχέδιο να περισταλεί και η κατασκευή να παραμείνει ημιτελής.
Το κτίριο κατέλαβε τη θέση του παλαιότερου προπύλου που είχε την ίδια λειτουργία, αλλά απλούστερο σχέδιο και διαφορετικό προσανατολισμό. Ως αρχιτέκτονας του έργου παραδίδεται ο Μνησικλής, ο οποίος εφαρμόζει ευφυείς και νεωτεριστικές λύσεις σε προβλήματα που σχετίζονται με τη διαμόρφωση του εδάφους και τη λειτουργία του χώρου. Στη μορφή που μας είναι γνωστή, τα Προπύλαια αποτελούνται από ένα κεντρικό οικοδόμημα που πλαισιώνεται από δύο πτέρυγες, στη βορειοδυτική και στη νοτιοδυτική γωνία του, αντίστοιχα. Ένας εγκάρσιος τοίχος με πέντε ανοίγματα διαιρεί το κεντρικό κτίριο σε δύο μέρη, ανατολικό και δυτικό, τα οποία έχουν όμοιες εξάστυλες δωρικές αετωματικές προσόψεις. Το δυτικό τμήμα που έχει μεγαλύτερο βάθος από το ανατολικό, διαιρείται εσωτερικά με τρία ζεύγη ιωνικών κιόνων σε τρία κλίτη. Οι μαρμάρινες οροφές του κεντρικού κτιρίου αποτελούνται από δοκούς και φατνωματικές πλάκες με γραπτό διάκοσμο. Η βόρεια πτέρυγα συνίσταται σε μια ορθογώνια αίθουσα και ένα προστώο με τρεις δωρικούς κίονες «εν παραστάσι». Πιθανόν, λειτουργούσε ως χώρος εστίασης των πιστών. Σήμερα, είναι ευρύτερα γνωστή με το συμβατικό όρο «Πινακοθήκη», που απορρέει από την περιγραφή του Παυσανία, ο οποίος αναφέρει ότι τον 2ο αι. μ.Χ. η αίθουσα ήταν κοσμημένη με ζωγραφιές. Κατ’ αντιστοιχίαν προς τη βόρεια πτέρυγα, η πρόσοψη της νότιας πτέρυγας διαμορφώνεται σε στοά με τρεις δωρικούς κίονες «εν παραστάσι». Σε αντίθεση προς τη στοά της βόρειας πτέρυγας, ωστόσο, η νότια στοά δεν οδηγεί σε κάποιο δωμάτιο, καθώς το αρχικό σχέδιο έχει περισταλεί, πιθανόν προκειμένου να διασφαλισθούν τα όρια του τεμένους της Αθηνάς Νίκης. Δύο ακόμη συμμετρικές πτέρυγες, που αρχικά προβλέπονταν προς νότον και βορρά των πλευρικών τοίχων του κεντρικού κτιρίου, δεν οικοδομήθηκαν ποτέ.
Κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο, τον 6ο μ.Χ. αι., η νότια πτέρυγα των Προπυλαίων μετατράπηκε σε μονόχωρη χριστιανική βασιλική. Το Μεσαίωνα, Φράγκοι και Φλωρεντίνοι ηγεμόνες εγκαταστάθηκαν στα Προπύλαια, τα οποία επιδέχθηκαν τις απαραίτητες μετατροπές και προσθήκες, προκειμένου να λειτουργήσουν ως ανάκτορο. Το 1645 πτώση κεραυνού προκάλεσε ανατίναξη της πυρίτιδας που ήταν αποθηκευμένη στο κτίριο και εκτεταμένες ζημίες στο οικοδόμημα. Στις αρχές του 19ου αι. τα συνεργεία του λόρδου Έλγιν αποστέρησαν το μνημείο από ένα δωρικό κιονόκρανο της ανατολικής στοάς, ένα τμήμα σφονδύλου ιωνικού κίονα και ένα λίθο θράνου του νοτίου τοίχου του κεντρικού κτιρίου. Στο διάστημα μεταξύ των ετών 1836-1838, στο πλαίσιο εκκαθαριστικών επεμβάσεων, πραγματοποιήθηκε η κατεδάφιση του μεγαλύτερου μέρους των καταλοίπων του μεσαιωνικού ανακτόρου, ενώ το 1875 κατεδαφίστηκε ο φράγκικος πύργος, που είχε οικοδομηθεί επάνω στη νότια πτέρυγα.
Τα Προπύλαια έχουν κατασκευασθεί από λευκό πεντελικό μάρμαρο, επάνω σε θεμελίωση από υποκίτρινους πωρόλιθους, ενώ χαρακτηριστική είναι η χρήση γκρίζου ελευσινιακού λίθου με διακοσμητικό χαρακτήρα. To μάρμαρο των Προπυλαίων χαρακτηρίζεται από γεωλογική ετερογένεια (φλεβώσεις μη ασβεστιτικές), η οποία ευθύνεται για την επιλεκτική αλλοίωση και το σχηματισμό αλλεπάλληλων αποφλοιώσεων. Στα υπόλοιπα μνημεία της Ακροπόλεως δεν συναντάται παρόμοια κατάσταση διατήρησης.
Γεωλογία και Αρχιτεκτονική
Το πεντελικό μάρμαρο είναι λευκό και διασχίζεται από υπότεφρες ή από κυανίζουσες γραμμές. Δεν αποτελείται, όπως το παριανό μάρμαρο, από καθαρό ανθρακικό ασβέστιο, αλλά περιέχει και μικρή αναλογία διαφόρων οξειδίων, κυρίως σιδήρου. Στα οξείδια αυτά οφείλεται και το χρώμα της σκουριάς, που αποκτά, όταν εκτεθεί στην ατμόσφαιρα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό παρατηρείται στους αρχαίους ναούς και στα αγάλματα που είναι κατασκευασμένα από πεντελικό μάρμαρο.
Ο ελευσινιακός ασβεστόλιθος είναι ένας γκρίζο-τεφρό ρουδιστοφόρος ασβεστόλιθος, ηλικίας Κρητιδικής περιόδου. Χρησιμοποιήθηκε σε διάφορα μνημεία της Ακρόπολης, λόγω της χρωματικής του αντίθεσης με το πεντελικό μάρμαρο, όπως στα Προπύλαια και στο Ερέχθειο. Ο Ελευσινιακός ασβεστόλιθος είναι γενικά συμπαγής, αν και παρουσιάζει μερικές ρηγματώσεις και πόρους. Η προέλευσή του εντοπίζεται στα λατομεία της Ελευσίνας.
Πωρόλιθος, είναι μια γενική κατηγορία πετρολογίας που περιλαμβάνει οποιονδήποτε μαλακό και ευλάξευτο, κίτρινο-ερυθρό πέτρωμα. Χρησιμοποιούταν, αρχικά, στα εμφανή σημεία των κτηρίων αλλά μετά την εφαρμογή του μαρμάρου η χρήση του περιορίστηκε σε γεμίσματα, στις υποδομές και σε δευτερεύοντα αρχιτεκτονικά μέλη.
Αν και δεν ανήκει στα γεωλογικά πετρώματα κατά τη διάρκεια των εργασιών αναστήλωσης αξιοποιήθηκαν τεχνητοί λίθοι, οι οποίοι κατασκευάστηκαν με κονίαμα χαλαζιακής άμμου και λευκού σιμέντου Portland και την προσθήκη μιας μικρής ποσότητας χρωματος ώχρας. Η ίδια τεχνική αξιοποιήθηκε για τη χύτευση των εκμαγείων για τα αντίγραφα των Καρυάτιδων ή τα αετώματα του Παρθενώνα.
Πηγή: www.ysma.gr και www.odysseus.culture.gr
Εργασίες
1. Από τι είδους μάρμαρο είναι κατασκευασμένα τα Προπύλαια; Περιγράψτε το χρώμα και την υφή του μαρμάρου και αναφέρετε, αν αυτό είναι καθαρό ή διασχίζεται από γραμμές.
2. Τι άλλα είδη μαρμάρου εντοπίζετε στο μνημείο; Να αναφέρετε τα σημεία στα οποία τα εντοπίσατε και να περιγράψετε το χρώμα και την υφή τους.
3. Πώς μπορούμε να διακρίνουμε το αρχαίο από το νεώτερο υλικό που χρησιμοποίησαν οι αρχαιολόγοι κατά την αναστήλωση του μνημείου;
4. Υπάρχουν ίχνη διάβρωσης στα Προπύλαια; Αν ναι, πώς το καταλάβατε; Θεωρείτε ότι είναι μηχανικής ή χημικής προέλευσης;
5. Έχουν χρησιμοποιήσει οι αρχαιολόγοι τεχνητούς λίθους για την αναστήλωση του μνημείου; Αιτιολογήστε σύντομα την άποψή σας.
6. Αν θέλετε, προσθέστε μια φωτογραφία σας από τον χώρο. (προαιρετικό στάδιο)
Θα πρέπει να στείλετε τις απαντήσεις σας με μήνυμα. Όσες καταγραφές εντοπίζονται χωρίς απαντήσεις, θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.
The Propylaia_Acropolis of Athens
Built at the west edge of the Acropolis rock, the Propylaia comprise the monumental entrance to Athena’s sanctuary. Its construction, which was part of the Periclean building program, was carried out during the years between 437 and 432 B.C. The work was interrupted by the outbreak of the Peloponnesian War, with the result that the original plan of the building was curtailed and the construction remained incomplete.
The building occupied the place where the older propylon, serving the same function, had stood, but with a different orientation. The architect is reported to have been Mnesikles, who applied ingenious and innovative solutions to problems connected with the formation of the ground and the function of space in the area. In the form as we know it, the Propylaia comprise a central building framed by two wings, one at the northwest and another at the southwest corner. A cross-wall with five openings divides the building into two parts, east and west, which have similar hexastyle Doric pedimental façades. The west part, which has a greater depth than the east part, is divided in the interior by three pairs of Ionic columns into three aisles. The marble ceilings of the central building are comprised by beams and coffered slabs with painted decoration. The north wing consists of a rectangular hall and a prostyle Doric porch. It might have served as a banquet hall for the worshippers. Today it is generally known as the “Pinakotheke” (i.e Picture gallery), the term coming from the description of Pausanias who reports, in the 2nd century B.C., that the hall was decorated with paintings. Opposite the north wing, the façade of the south wing is also in the form of a prostyle Doric porch. In contrast to the north wing, however, the south porch does not lead to a room, since the original plan was adapted, probably in respect for the boundaries of the temenos of Athena Nike. Two other symmetrical wings, planned originally for east side of the central building, were never constructed at all.
During early Christian times, in the 6th century A.C., the south wing of the Propylaia was transformed into a single-aisle Christian basilica. In mediaeval times, Frankish and Florentine rulers established themselves in the Propylaia, which received the necessary alterations and additions, so as to function as a palace. In 1645 the building was struck by lightning, blowing up the gunpowder that was stored there and causing extensive damage to the building itself. At the beginning of the 19th century, Lord Elgin’s henchmen relieved the building of a Doric column capital from the east stoa, part of a drum of an Ionic column and a crown block from the south wall of the central building. Between the years 1836 and 1838, in the course of clearing interventions, most of the remains of the mediaeval palace were torn down, and in 1875 the Frankish tower, which had been built above the south wing, was demolished.
The Propylaia were constructed from white Pentelic marble, laid upon a foundation of yellowish poros stone, while a distinctive feature is the use of grey Eleusinian stone for decorative purposes. The marble of the Propylaea is characterized by geological heterogeneity (non-calcitic veining), which is responsible for selective deterioration and the formation of successive layers of exfoliation. Such a state of preservation is not observed in the other monuments of the Acropolis.
Geology and Architecture
Pentelic marble is white and traversed by slightly ash-gray or bluish lines. Unlike Parian marble, which consists of pure calcium carbonate, Pentelic marble contains a small amount of various oxides, mainly iron. These oxides are responsible for the rust-like coloration that the marble acquires after prolonged exposure to the atmosphere. This phenomenon can be observed in ancient temples and statues made from Pentelic marble.
Eleusinian limestone is a gray to ash-colored rudist-bearing limestone dating from the Cretaceous period. It was used in various monuments on the Acropolis due to its color contrast with Pentelic marble, such as in the Propylaea and the Erechtheion. Eleusinian limestone is generally compact, although it may present some cracks and pores. It originates from the quarries of Eleusis.
Poros stone is a general petrological category that includes any soft and easily workable yellow-reddish rock. Initially used in the visible parts of buildings, its use was later limited to fillings, foundations, and secondary architectural elements after the adoption of marble.
Although not a geological stone, artificial stone was used during restoration works. These stones were made from a mortar of quartz sand and white Portland cement, with the addition of a small amount of ochre pigment. The same technique was employed for casting molds of replicas, such as the Caryatids or the pediments of the Parthenon.
Sources: www.ysma.gr and www.odysseus.culture.gr
1. What type of marble is the Propylaea made of? Describe the color and texture of the marble and state whether it is pure or traversed by lines.
2. What other types of stone can you identify in the monument? Mention where they are found and describe their color and texture.
3. How can we distinguish between the ancient and the newer materials used by archaeologists during the monument’s restoration?
4. Are there signs of deterioration on the Propylaea? If so, how can you tell? Do you believe it is of mechanical or chemical origin?
5. Have archaeologists used artificial stone in the restoration of the monument? Briefly justify your opinion.
6. Add a photo of yourself at the site. (Optional)
Send the answers via my account. You can log the cache as a found immediately. If there is anything to clarify, i will contact you. Logs without sending the answers will be deleted without any comment.
