Castellano (Traducción automática) English (Machine translation)
A meteorización é o proceso natural polo cal as rochas se descompoñen e desintegran ao entrar en contacto coa atmosfera, a auga e cos organismos vivos. Trátase dun conxunto de procesos destrutivos que modifican as rochas no lugar, sen apenas transporte inicial do material alterado. O obxectivo deste caché é coñecer os factores que inflúen neste proceso. Tempo de lectura 5-6 minutos.
ATENCIÓN: Antes de rexistrar, por favor, envíame primeiro as túas respostas. Unha vez enviadas, podes rexistralo. Comprobarei que sexan correctas e, se hai algún problema, avisareite. As entradas sen respostas previas serán eliminadas sen previo aviso, do mesmo xeito que as fotos que revelen algunha resposta.
PREGUNTAS
1. ¿Cal é o papel da auga na meteorización química do granito no túnel?
2. No granito do túnel hai zonas alaranxadas-pardas, como afectan á degradación do granito?
OBSERVACIÓN
3. Fíxate no chan, os grans que se desprenden da rocha, de que cor son?
4. Pasa a man por unha zona máis deteriorada e por outra menos deteriorada, que diferencia hai ao tacto?
É necesaria unha foto túa ou do teu nome no túnel
Non reveles as respostas
Os axentes que a impulsan a meteorización do granito están relacionados co clima. A meteorización diferencial observada nalgunhas pedras do túnel, mesmo a unha mesma altura ou superior, en comparación con outras que se deterioran máis lentamente a pesar de parecer proceder da mesma orixe granítica, apunta directamente aos factores máis relevantes que provocan este deterioro.
Existen dous tipos principais de meteorización: física (disgregación mecánica) e química (transformación química).
Meteorización física
1. A termoclastia ocorre cando as rochas se creban debido ás tensións creadas pola dilatación e contracción diferencial dos seus minerais ante cambios importantes de temperatura. Nun ambiente de temperatura máis estable, este efecto redúcese.
2. A gelifracción débese á presión que exerce a auga ao conxelarse nas fendas da rocha, aumentando o seu volume nun 9%. Require temperaturas que oscilen arredor de 0 °C e auga. A estabilidade térmica dun túnel atenúa a frecuencia e intensidade destes ciclos.
No caso específico deste pequeno túnel, de só uns 7 metros de longo e 3,5 de alto, onde as variacións de temperatura son limitadas, a meteorización física directa causada por termoclastia ou gelifracción son, probablemente, menos importantes.
Isto significa que debemos centrarnos noutros factores que probablemente teñen un papel máis activo na meteorización do granito. Os máis relevantes son:
1. As características intrínsecas do granito, a súa orixe e condición previa. Non todo o granito é igual, mesmo dentro da mesma canteira ou afloramento. O tipo de granito (mineraloxía, textura, composición química) e a súa historia xeolóxica na zona de orixe son factores determinantes para a súa durabilidade. O granito que provén de zonas máis superficiais (como bolos ou as capas superiores dunha canteira) adoita estar máis alterado e ter máis microfisuras preexistentes debido á exposición previa a axentes de meteorización e ás tensións de descompresión. Estas microfisuras actúan como puntos de debilidade e facilitan a entrada de auga e outros axentes. A porosidade e a estrutura do sistema poroso (tamaño e conexión dos poros) son propiedades físicas clave que condicionan a durabilidade, xa que inflúen no movemento de fluídos dentro do material. Se algunhas das pedras do túnel proceden de partes do macizo granítico que xa tiñan estas características de maior porosidade e microfisuración inicial, serán moito máis susceptibles á alteración, explicando por que se deterioran máis rápido que outras pedras aparentemente idénticas pero con menos alteración.
2. A humidade e a capilaridade. A auga é fundamental para a maioría dos procesos de meteorización, especialmente a química. Nun ambiente sombrío como un túnel, pode haber humidade ambiental elevada, e a filtración de auga dende o terreo circundante é unha fonte común de humidade. A capilaridade é o movemento da auga cara arriba a través dos pequenos poros e fisuras da rocha, especialmente dende o chan ou zonas húmidas. Aínda que as pedras estean a certa altura, a capilaridade pode ser significativa se hai unha fonte de humidade na base ou se o material é moi poroso. A presenza constante de humidade mantén a rocha saturada en certas áreas, facilitando os procesos de alteración. Na base do muro pode apreciase verdín, fungos, musgo, algas...
3. Oxidación. Afecta aos minerais que conteñen ferro, como a biotita. O ferro reacciona co osíxeno e a auga, producindo óxidos e hidróxidos de ferro, como a goetita (FeO(OH)). Est
es compostos son os que dan as coloracións alaranxadas, vermellas ou pardas. As manchas de óxido arredor da biotita indican un proceso de oxidación. A formación destes novos minerais de ferro, en particular a goetita, implica un aumento de volume. Este aumento de volume xera tensións internas dentro da rocha granítica. Cando estas tensións superan a resistencia da rocha, provocan a formación de fisuras e gretas, ou o ensanchamento das xa existentes, esto permite unha maior penetración de auga e outros axentes químicos, o que á súa vez acelera outros procesos de alteración, como a hidrólise dos feldespatos, contribuíndo á desagregación xeral do granito.
4. Meteorización química, a hidrólise. Coa auga presente (por humidade, capilaridade ou filtración), comeza a alteración química dos minerais do granito, principalmente a hidrólise dos feldespatos e micas. A hidrólise transforma estes minerais en minerais arxilosos (como o caolín), reducindo a cohesión entre os grans de cuarzo máis resistentes. Este proceso leva á desagregación granular, convertendo a rocha sólida nun material areoso coñecido como xabre ou saprolita. En climas húmidos, como o de Galicia en xeral, este proceso químico é significativo.
5. Cristalización de sales, a haloclastia. A auga que circula polo granito (por capilaridade ou infiltración) a miúdo contén sales disoltas (procedentes do terreo, do morteiro da construción, etc.). Cando esta auga se evapora, os sales cristalizan nos poros e fendas da rocha. A presión exercida pola formación destes cristais pode ser moi elevada, causando a desintegración da rocha, especialmente en materiais porosos. Este proceso é unha causa moi importante de deterioración e pode manifestarse como descamación, desplacado ou a formación de pequenos ocos. O ambiente semi-pechado do túnel, con potencial humidade pero tamén certa evaporación pola circulación do aire, podería favorecer este proceso.
6. Actividade biolóxica. A presenza de humidade nun túnel tamén favorece o crecemento de microorganismos (bacterias, fungos) e, en presenza de luz, posiblemente algas e liques. Estes organismos contribúen á meteorización producindo ácidos orgánicos ou inorgánicos que atacan os minerais e exercendo presión física ao crecer nas microfisuras. Neste caso non parecen afectar moito ao granito, pero si contribúen a manter a humidade de entorno e favorecer a hidrólise.
En resumo, diferentes graos de deterioración en pedras aparentemente similares e á mesma altura apunta a que a calidade intrínseca de cada bloque de granito, o seu grao de alteración, porosidade e microfisuración inicial debida á súa orixe é o factor clave que determina a súa susceptibilidade a procesos continuos como a meteorización química (hidrólise), a cristalización de sales (haloclastia) e a actividade biolóxica, todos eles impulsados pola humidade presente no ambiente do túnel (por capilaridade, filtración ou humidade ambiental). As pedras que se deterioran máis rápido son, probablemente, aquelas que xa partían cunha maior debilidade inherente, permitindo que estes outros procesos actuasen de forma máis intensa nelas, independentemente das pequenas variacións de temperatura.