W okresie 15 XI 1940 r. – 20 XI 1941 r. ściana ta była granicą getta.
TL;DR: obejrzyj / watch Był Mur w Warszawie: spacer po ostańcach muru getta warszawskiego https://youtu.be/BcyP8tcisSU?t=513&si=jF_cQa7zdbWCnkWv (English subtitles available)
W 1940 r. Niemcy opracowali plan podziału Warszawy na trzy dzielnice: żydowską, polską i niemiecką. Od stycznia 1940 roku zaczęło obowiązywać rozporządzenie zakazujące Żydom zmiany miejsca zamieszkania bez specjalnego zezwolenia. W lutym 1940 planowano utworzenie getta na Pradze, jednak już w marcu wszystkie przygotowania zostały wstrzymane w związku z koncepcją założenia żydowskiego rezerwatu na Lubelszczyźnie, dokąd mieli być przetransportowani Żydzi z Generalnego Gubernatorstwa. Wtedy też powstał w Warszawie obszar, wokół którego ustawiono dwujęzyczne tablice ostrzegawcze: „SEUCHENSPERRGEBIET. NUR DURCHFAHRT GESTATTET | OBSZAR ZAGROŻONY TYFUSEM. DOZWOLONY TYLKO PRZEJAZD”. Obejmował on, szczególnie w części północnej, kształtujący się już od połowy XIX w. teren, na którym zamieszkiwał największy odsetek Żydów. W marcu Judenrat otrzymał polecenie postawienia na własny koszt muru wokół tego terytorium. Budowę rozpoczęto w kwietniu, a zakończono w czerwcu 1940 roku.
In the period from Nov 15, 1940 to Nov 20, 1941 this wall marked the limit of The Ghetto.
In 1940, the Germans devised a plan to divide Warsaw into three districts: Jewish, Polish and German. From January 1940, a regulation came into force prohibiting Jews from changing their place of residence without special permission. In February 1940, there were plans to create a ghetto in Praga, but in March all preparations were halted due to the idea of establishing a Jewish reserve in the Lublin region, where Jews from the General Government were to be transported. At that time, an area was created in Warsaw around which bilingual warning signs were placed: “SEUCHENSPERRGEBIET. NUR DURCHFAHRT GESTATTET | AREA INFECTED WITH TYPHUS. ONLY TRANSIT PERMITTED”. It covered, especially in its northern part, an area that had been developing since the mid-19th century, where the largest percentage of Jews lived. In March, the Judenrat was ordered to build a wall around this territory at its own expense. Construction began in April and was completed in June 1940.
Getto („dzielnica żydowska”) w Warszawie zostało utworzone 2 października 1940 zarządzeniem gubernatora dystryktu warszawskiego Ludwiga Fischera, co zostało ogłoszone przez uliczne megafony 12 października. W dzielnicy żydowskiej mieli zamieszkać wszyscy Żydzi mieszkający w Warszawie lub przesiedlający się do niej, natomiast zamieszkującym w niej Polakom nakazano przenieść się do pozostałego obszaru miasta (z wyłączeniem tzw. dzielnicy niemieckiej). Miejsce zamieszkania musiało zmienić ok. 113 000 Polaków i 138 000 Żydów.
The ghetto (‘Jewish district’) in Warsaw was established on 2 October 1940 by order of the governor of the Warsaw district, Ludwig Fischer, which was announced by street loudspeakers on 12 October. All Jews living in Warsaw or moving there were to reside in the Jewish district, while Poles living there were ordered to move to the rest of the city, with the exception of the so-called German district. Approximately 113,000 Poles and 138,000 Jews had to change their place of residence.
Od 16 listopada 1940 roku getto warszawskie zostaje zamknięte. Opuszczanie terenu getta bez specjalnych przepustek jest zakazane. Wejść do getta strzeże żandarmeria niemiecka, policja polska i policja żydowska (tzw. Służba Porządkowa). Ustalono 22 bramy do getta (tzw. wachy).
Na początku okupacji w Warszawie było ok. 360 tys. Żydów. Do chwili zamknięcia getta do miasta przybyło ok. 90 tys. uchodźców żydowskich z ziem wcielonych do III Rzeszy. W styczniu 1941 ludność getta liczyła ok. 400 tys. mieszkańców, zaś latem 1941 – w okresie największego zagęszczenia – sięgała do 460 tys.
Nazistowska propaganda podawała trzy podstawowe przyczyny utworzenia getta w Warszawie. Po pierwsze – sanitarno-epidemiologiczna: „Trzeba (…) ochronić niemiecką armię i naród niemiecki przed Żydem, odpornym nosicielem zarazków epidemii”. Po drugie – moralno-polityczna: „Żydowska myśl i żydowski czyn dotychczas panowały nad ludnością wschodniego terytorium. Już teraz dają się zauważyć błogosławione skutki wyeliminowania żydowskiego wpływu”. Po trzecie – gospodarcza: ochrona niemieckiej gospodarki wojennej może się „dokonać drogą likwidacji pokątnego handlu i paskarskich spekulacji”.
Dla Żydów korzyścią z zamknięcia ich w getcie miało być zwiększenie bezpieczeństwa.
On 16 November 1940, the Warsaw ghetto was closed. Leaving the ghetto without a special pass was prohibited. The entrances to the ghetto were guarded by the German military police, the Polish police and the Jewish police (the so-called Order Service). Twenty-two gates to the ghetto (the so-called wachy) were established .
At the beginning of the occupation, there were about 360,000 Jews in Warsaw. By the time the ghetto was closed, about 90,000 Jewish refugees from the territories incorporated into the Third Reich had arrived in the city. In January 1941, the ghetto population numbered about 400,000, and in the summer of 1941 – during the period of greatest density – it reached 460,000.
Nazi propaganda gave three main reasons for the creation of the Warsaw ghetto. Firstly, sanitary and epidemiological reasons: “It is necessary (...) to protect the German army and the German people from Jews, who are resistant carriers of epidemic germs”. Secondly, moral and political reasons: “Jewish thought and Jewish action have so far dominated the population of the eastern territory. The blessed effects of eliminating Jewish influence are already noticeable”. Thirdly, economic: the protection of the German war economy can be achieved ‘by eliminating black market trade and profiteering speculation.’
For Jews, the benefit of being confined to the ghetto was supposed to be increased security.
We wrześniu 1941 wydano postanowienie w sprawie zmniejszenia i ściślejszej izolacji terenu getta warszawskiego, potwierdzające zamiar redukcji części południowej między ulicami Chłodną i Sienną oraz zmiany sposobu wytyczania granic. Mają one teraz przebiegać wzdłuż ulic, a nie jak dotąd między posesjami, aby zapobiec szmuglowi i wydostawaniu się Żydów z getta. W ten sposób wyłączono z getta m.in. kamienice z południowej strony ul. Siennej. Na środku Siennej stanął płot z drutu kolczastego – południowa granica getta. Mur, przed którym stoisz, przestał przedzielać już dzielnicę żydowską od części aryjskiej.
In September 1941, a decision was made to reduce and more strictly isolate the Warsaw ghetto, confirming the intention to reduce the southern part between Chłodna and Sienna Streets and to change the way the boundaries were marked. They were now to run along streets, rather than between properties as before, in order to prevent smuggling and Jews escaping from the ghetto. Among other areas, the southern side of Sienna Street was excluded from the ghetto. A barbed wire fence was erected in the middle of Sienna Street – the southern border of the ghetto. The wall in front of you no longer separates the Jewish district from the Aryan part.
Mieczysław Jędruszczak w 1950 r. przeniósł się do mieszkania przy ul. Siennej 55. Z okien widział mur, który oddzielał niegdyś warszawskie getto od pozostałej części miasta. Pod koniec lat 70. XX w., kiedy rozpoczęła się rozbiórka muru, rozpoczął trzydziestoletnią walkę o uchronienie go jako symbolu martyrologii prawie pół miliona Żydów. Własnym sumptem wystawił pierwszą tablicę pamiątkową informującą o historii tego miejsca, po pewnym czasie pojawiły się kolejne tablice, a cegły z muru trafiły do muzeów w Jerozolimie, Houston i Melbourne.
In 1950, Mieczysław Jędruszczak moved into an apartment at 55 Sienna Street, with windows facing the wall that once separated the Warsaw ghetto from the rest of the city. At the end of the 1970s, when the demolition of the wall began, he started a thirty-year struggle to preserve it as a symbol of the martyrdom of almost half a million Jews. At his own expense, he erected the first commemorative plaque informing about the history of this place. After some time, more plaques appeared, and bricks from the wall were sent to museums in Jerusalem, Houston and Melbourne.
Granice getta z 1940 roku na tle współczesnego lub ówczesnego planu możesz zobaczyć na stronie Muzeum Getta Warszawskiego: https://1943.pl/mapy/
ZADANIE / TASK
Przyjrzyj się mapie terenu byłego getta warszawskiego. Przyporządkuj obiektom zaznaczonym na mapie ich oznaczenia liczbowe i wstaw do poniższego wzoru.
Take a look at the map of the former Warsaw ghetto. Assign the numbers marked on the map to the objects and insert them into the formula below.
N 52° 13.[Synagoga im. Nożyków + Pomnik Ewakuacji Bojowników Getta] [Kładka Pamięci × Kościół Narodzenia NMP]′
E 20° 59.[Sądy Grodzkie] [Sztab ŻZW]′
źródła: "Topografia getta warszawskiego" Jacka Leociaka: https://getto.pl/pl/Atlas-getta, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mieczys%C5%82aw_J%C4%99druszczak, https://pl.wikipedia.org/wiki/Getto_warszawskie
zdjęcia: polona.pl, wikimedia.org
Translation: https://www.deepl.com/