O keszu
Współrzędne startowe nie wskazują miejsca ukrycia, aby je znaleźć należy udać się na start i czytać scenariusz. Zebrane cyfry i litey mają swoją kolejność np (1) - wartość zebrana jako pierwsza. Ma to duże znaczenie przy kodzie do skrzynki finałowej. Trasa ma ok 3 km. Kesz zawiera pieczątkę, która jest wyposażeniem skrytki.
Sąsiedzi wiedzą o naszej zabawie więc nie musisz sie kryć ale dyskrecja wskazna przed Mugolami.
START
W Nowej Cerkwi, gdzie czas spokojnie płynie,
pamięć o cystersach w sercach nie ginie.
Przybyli tu w XIII wieku, w białym habicie,
z modlitwą, pracą, by ludu prostego odmienić życie.
Całe połacie bagien przed wiekami osuszali,
kościół postawili, a także pola zbożem zasiali.
Uczyli pracy, miłości, szacunku, pokory,
po sobie zostawili dorobek dość spory.
Choć wieki minęły, pamięć o nich nie znika,
cysterska historia wciąż nas dotyka.
Nowa Cerkiew ich dziedzictwo dobrze zna,
a zagadkowa trasa nieco wieści na temat cystersów da.
Rusz więc ich szlakiem, spod remizy dokładnie,
a już pierwsza ciekawostka Ci wpadnie.
Nieco tragizmem jest naznaczona, mówi o pożarze,
w 1443 roku rozprzestrzenił się na dużym obszarze.
Ogień podłożony przez husytów wieś strawił,
niemal wszelkich zabudowań Nową Cerkiew pozbawił.
Cystersów praca zamieniła się w pogorzelisko,
straży pożarnej nie było nigdzie blisko.
W miejscowości nie istniała taka instytucja,
w XX w. powstała – to dopiero była rewolucja.
Dokładną datę jej powołania przechowuje brama,
z niej trzecia cyfra do kratki wpada sama. (_)
B
Przed siebie idź, mając remizę przy prawym boku,
obok kościoła szachulcowe, ceglane domy są na widoku.
O ich przeznaczeniu powiemy ze dwa słówka,
najpierw tu była szkoła, a później organistówka.
Szkoły od zawsze były priorytetem cysterskiego bractwa,
zakładano je nie tylko tam, gdzie powstawały opactwa.
Mniejsze parafie do edukacji też przykładały rolę,
dlatego już w XVII w. dzieci uczyły się w tutejszej w szkole.
Dziś to sprawa nie taka oczywista,
ale wtedy nauczycielem był organista.
W takiej szkole przyszłych rolników kształcili,
a jak wiesz, kulturę agrarną cystersi tu stworzyli.
Na domu naprzeciw literę i trzy cyfry masz,
idealnie będzie, jak w kratkę tę głoskę dasz. (_)
3
Idź dalej, drogą z lewej i posłuchaj o Pelplinie,
on z początków działalności cystersów słynie.
Dostali w 1276 roku kompleks dóbr od księcia
i na ich terenie czynili różne przedsięwzięcia.
W skład weszła Nowa Cerkiew i okoliczne Borkowo,
folwarkiem tę drugą wieś wyróżnili wyjątkowo.
Obie zapisały w swych kalendariach wiele dat,
a w maju 2022 roku świętowały istnienie od 700 lat.
W Nowej Cerkwi cystersi mają liczne zasługi,
a wykaz ich działalności jest dość długi.
Grunty parafialne sołeckie i gburskie wytyczyli,
a także dokładne granice nowej wsi wyznaczyli.
Prawo, władza, powinności mieszkańców to ich dzieło,
dzięki nim tworzenie wspólnot wiejskich się też zaczęło.
Za chwilę przez oczami stanie ceglana stodoła,
obok niej budynek w stylu dworku, on Cię woła.
Sprawdź, jaki numer ma nad drzwiami,
_ _ _ _ (_) _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ wpisz wielkimi literami.
5
To folwark, pamięta nowsze niż cystersów dzieje,
ale dzięki nim kultura agrarna przez wieki istnieje.
Z zachodu przywieźli uprawiania ziemi nowe metody,
trójpolówka, żelazny pług koleśny to niektóre dowody.
Aby być samowystarczalnymi, ogrody i sady zakładali,
a także jare i ozime zboże co roku zasiewali.
Na wysokim poziomie była u nas melioracja,
czy też nieznana na innych terenach irygacja.
Okoliczne wsie nam zazdrościły, bo tu wspomnieć należy,
że cystersi to w technikach gospodarczych pionierzy.
Poszły wsie śladem Nowej Cerkwi, rozwinęło się naśladownictwo,
nie ma się co dziwić, każdy chciał mieć cysterskie rolnictwo.
Nie były im obce także browary i gorzelnie,
w Borkowie w folwarku prowadzili je dzielnie.
Idź drogą z „dziurawych” płyt, z prawej masz boisko,
na ulicy w prawo skręć, do następnego punktu jest blisko.
Z prawej przed samym kościołem stoi budynek z cegły,
pochodzi z końca XIX w, rozpozna to architekt biegły.
Tu niegdyś mieścił się sklep, dziś mieszkanie,
zwróć uwagę na skromne budynku ozdabianie.
Kilka detali pod dachem w dekorację się układa,
z prawej od drzwi (_) _ _ _ _ _ _ _ _ _ rombów na nią się składa.
6
Jeśli nie chcesz mieć braków w cysterskiej biografii,
idź do kościelnej bramy, oni są założycielami tej parafii.
Za ogrodzeniem kolumna z datą wznosi się niemal do nieba,
z niej powtórzoną cyfrę, (_)_ _ _ _, wpisać tu trzeba.
7
To jeszcze nie wszystko, nie zapomnij w zachwycie,
że jeszcze jedna cyfra czeka na odkrycie.
Teraz wyciągnij szyję jak żyrafa, bardzo wysoko,
by na chorągiewce na dachu skupiło się Twe oko.
W tym roku świątynia doczekała się przebudowy,
z niego weź drugą cyfrę, co wspomina ten fakt dziejowy. (_)
C
Takie świątynie jak ta cystersi na swych terenach budowali,
murowanymi obiektami rozwój gospodarczy podkreślali.
Prezbiterium, zakrystia i wieża są tu z wieku czternastego
oraz malowidła odkryte w czasie remontu obiektu tego.
Nimi szczyciły się tylko znakomite budowle w tym okresie,
a taką był nasz kościół, o czym dziejowe echo niesie.
Później doczekał się wystroju w stylu baroku,
w środku można dostrzec go na każdym kroku.
W tym miejscu jeszcze jeden fakt rzec by się przydało,
w podziemiach kościoła spoczywa opata ciało.
Ostatni, jaki w Pelpinie opactwem cysterskim kierował,
po sekularyzacji zakonu, tu funkcję proboszcza sprawował.
Zachował prawo do noszenia habitu, pierścienia i krzyża,
szlak pieszy z Pelplina do Nowej Cerkwi jego osobę przybliża.
Z lewej strony kościoła, mniej więcej w połowie jego,
znajdź grób Jan Trepnau, biskupa i proboszcza tutejszego.
To biskup _ (_) _ _ _ _ _ _ _ _ (_) _ _, tak głosi płyta,
2 4
o to właśnie słowo teraz zagadka pyta.
Idź dalej między kościołem a nagrobkami,
by teren świątyni opuścić innymi „wrotami”.
W prawo droga Cię prowadzi do dużej krzyżówki,
pasy na niej to do dalszej drogi wskazówki.
One Cię do kapliczki po lewej doprowadzą bezpiecznie,
wśród drzew i kwiatów wygląda bajecznie.
Na Kociewiu takie kapliczki zwie się Bożymi Mękami,
do nich ludzie przychodzą ze swoimi prośbami.
To wyraz ogromnej wiary i pobożności,
tej od czasów cysterskich nie brak wśród społeczności.
Bywały jednak trudne chwile dla wiary,
gdy reformacja obejmowała coraz większe obszary.
Ludność luteranizm przyjęła, a proboszcz miejscowy,
na luterańskich chrzestnych zgodzić się był gotowy.
Popatrz na wszystkie kapliczki cztery strony,
niech każdy krzyż na najniższym poziomie będzie policzony. (_)
D
Znajdź teraz z piątką niezbyt wysoki blok,
w tym kierunku kieruj swój dalszy krok.
Gdy wyjdziesz za wieś, z prawej na wzniesieniu,
kapliczkę zobaczysz w miejscu o ważnym znaczeniu.
Właśnie tutaj w XVII w. powstał cmentarz choleryczny,
gdy w Gniewie morowe powietrze dziesiątkowało lud liczny.
Na nim kapliczka św. Rozalii i św. Rocha otoczona murem,
obok nagrobki ofiar zarazy ciągnące się sznurem.
Dziś budowla na jego skraju pamięć przechowuje
i w poczet zabytków sakralnych Nowej Cerkwi się wpisuje.
Policz, że _ (_) _ _ poziomy wnęk budują ten obiekt architektury,
8
który idealnie pasuje do otaczającej natury.
Mieszkańcy nie tylko w ten sposób tradycję podtrzymują,
w czasie odpustu brackiego Orszak Cysterski organizują.
Wróć do kapliczki na rozwidleniu i w lewo skręć,
jeśli rzeźbę cysterskiego opata zobaczyć masz chęć.
Za pasami z prawej stoi, tabliczką opatrzona,
niech zainteresują Cię tej postaci imiona.
Jej dzieje bowiem już przy kościele poznałeś,
gdy opowieści o podziemiach słuchałeś.
_ _ _ _ _ (_) to w pierwszym wersie imię drugie,
1
wpisz w kratki to słowo niedługie.
Dalej idź, na rozdrożu kapliczka jest jeszcze jedna,
ona da Ci cyferkę, byś dotarł do kodu sedna.
Zerknij w górę, prawie pod krzyż sam,
kilka literek wyryto dokładnie tam.
Porachuj teraz głoski „s”. W jakiej są ilości?
Wynik wpisz z miną pełną radości. (_)
A
Stań do kapliczki lewym bokiem
i przed siebie idź pewnym krokiem.
Finla jest tu:
N 53° 52.(C-D-A-B)(D-B)(A+C)′ E 18° 39.(A+B)(C-D)(A+1)′
Gdy do liczby (_)(_)dodasz jedynkę to już wiesz,
A B
pod jaki numer iść, gdy skarb mieć chcesz.
Najpierw jednak ułóż litery w rzędzie,
a hasło Ci przybędzie.
(_)(_)(_)(_)(_)(_)(_)(_)
1 2 3 4 5 6 7 8
Skarb z lewej od bramy ukryty jest skrzętnie,
wierzymy, że chcesz podjąć go chętnie.
Niech więc kod _ _ _ _ do kłódki trafi,
A B C D
on oznacza datę powstania tutejszej parafii.
Wpisz datę wyprawy oraz login do notesiku,
a następnie przybij pieczątkę i po krzyku.
Z grami terenowymi rusz po nowe przygody,
zaczerpnij nieco historii i łyk pięk