თბილისში სტუმრობისას შეუძლებელია არ შეამჩნიოთ მრავალი კლდოვანი ქანები, მაგალითად, აქ, საქართველოს უდიდესი მდინარის, მტკვრის (მტკვრის) ნაპირებზე, რომელიც საქართველოს დედაქალაქის შუაგულში მიედინება, ან მირზა შაფის ქუჩის გასწვრივ, აბანოთუბნის რაიონში. თბილისის ქანები ძირითადად შედგება მესამეული დანალექი ქანებისგან, ვულკანური კომპონენტებითა და ოლისტოსტრომებით. ეს ქანები მოგვითხრობენ ტექტონიკური ძალების, მდინარის ეროზიისა და ვულკანური აქტივობის შესახებ, რომლებმაც მილიონობით წლის განმავლობაში ჩამოაყალიბეს კავკასიის რეგიონი.
ჩვენ გირჩევთ მდინარე მტკვარზე ნავით მოგზაურობას, მაგრამ ასევე შეგიძლიათ უპასუხოთ კითხვებს ქალაქის სხვა კლდეებზე და შეხვიდეთ EarthCache-ში.
თბილისის გარშემო არსებული ქანების გეოლოგია
თბილისი მდებარეობს სამხრეთ კავკასიაში, დიდი და მცირე კავკასიონის მთათა სისტემას შორის გეოლოგიურად მაღალ აქტიურ ზონაში. რეგიონის გეოლოგიური წარმოშობა განისაზღვრება ტექტონიკური მოძრაობებით - განსაკუთრებით არაბეთისა და ევრაზიის ფილებს შორის შეჯახების ზონით. მილიონობით წლის განმავლობაში ამან გამოიწვია რთული დაკეცვის, აწევისა და ეროზიის პროცესები, რამაც შექმნა დღევანდელი დანალექი ქანები და სტრუქტურები.
მიოცენისა და პლიოცენის დროს (დაახლოებით 23-დან 1.8 მილიონ წლამდე) ზღვის დანალექმა შექმნა დანალექი ქანების მასიური თანმიმდევრობა - როგორც წესი, ქვიშიანი, თიხიანი და მარმარილოსებრი ფენები, რომლებიც შეიცავენ სხვადასხვა უცხო ქანებს. ქვიშაქვა წარმოიქმნება მაშინ, როდესაც წყლით, ქარით ან მყინვარებით გადატანილი ქვიშის მარცვლები დიდი ხნის განმავლობაში ილექება და შემდეგ „მიწებდება“ ერთმანეთთან წნევითა და მინერალებით. ტალახიანი ქვა შედგება ძალიან წვრილი მასალისგან, როგორიცაა ტალახი ან თიხა, რომელიც დაილექა უფრო მშვიდ წყლებში (ზღვის ფსკერზე ან ტბაზე). ეს ფენები ხშირად მონაცვლეობით ქმნიან ე.წ. ფლიშურ სერიებს - ტექნიკური ტერმინი, რომელიც აღნიშნავს დანალექებს, რომლებიც ჩვეულებრივ წარმოიქმნება ახალგაზრდა მთათა სისტემათა კიდეებზე, მაგალითად, კავკასიონის სამხრეთ კიდეზე. ამ ქანების ნახვა შეგიძლიათ მთის ფერდობებზე ან გზისპირა ნაპირებზე. ზოგჯერ ისინი დაკეცილი ან დახრილია - ნიშანი იმისა, რომ აქ ტექტონიკური ძალები მოქმედებდნენ.
ორი-ხუთი მილიონი წლის წინ რეგიონში აქტიური ვულკანიზმი იყო, რამაც ვულკანური ქანები, განსაკუთრებით ტუფი და ბაზალტი წარმოშვა. ეს ქანები ტექტონიკის დროს ვულკანური აქტივობის შედეგად დანალექ პაკეტში შედის. ბაზალტის ფენებიც ხშირად ძველ დანალექ ქანებზეა განლაგებული, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ რეგიონს ვულკანური აქტივობა ახასიათებდა - და არა მხოლოდ დანალექი და მთის აშენება.
ოლისტოსტრომები თბილისში
ოლისტოსტრომები უნიკალური გეოლოგიური მახასიათებელია მდინარე მტკვრის გასწვრივ, თბილისში. ეს არის ქაოტური, არასტრატიფიცირებული კლდოვანი კომპლექსები, რომლებიც წარმოიქმნება მაშინ, როდესაც დიდი კლდოვანი მასივები წყლის ქვეშ სრიალებდნენ არასტაბილურ ფერდობებზე - ხშირად გამოწვეული მიწისძვრებით ან ტექტონიკური მოძრაობებით. ისინი ჩვეულებრივ შედგება ქვიშა-თიხიან-მერგელური მატრიცისგან, რომელშიც ჩადგმულია უფრო დიდი უცხო ქანები (ოლისთოლიტები) - ნებისმიერი ზომის ძველი ქანების ნაჭრები. დიდი ლოდები, რომლებიც ქმნიან ცალკეულ ფერდობებს, ასევე ასეთი მოცურების მასების ნაწილია. თქვენ შეგიძლიათ წარმოიდგინოთ ისინი, როგორც კარიერი მდინარის კალაპოტში: დიდი ლოდები (ხშირად რამდენიმე მეტრის ზომის) დევს ქვიშის, თიხის ან წვრილი ტალახის ნარევის შუაგულში. ეს ნარევი შემდეგ დროთა განმავლობაში მყარდება - რითაც წარმოიქმნება კლდე.
ასეთი ოლისტოსტრომების სანახავად კარგი ადგილია ძველი აბანოთუბნის რაიონი, განსაკუთრებით მირზა შაფის ქუჩის გასწვრივ, მტკვრის (მტკვრის) მდინარე აღმოსავლეთ ნაპირზე, ნარიყალას ციხის ქვემოთ. იქ შეგიძლიათ ნახოთ ეს ქაოტური ქანების ფენები კლდის ზედაპირებსა და ნაპრალებში — ხშირად დიდი ლოდებით, რომლებიც უბრალოდ „ჩარჩენილია“ რბილი ქანების შუაგულში.
ეს მიუთითებს, რომ აქ ოდესღაც ძლიერი მეწყერი ან წყალქვეშა ზვავები იყო — შესაძლოა, მიწისძვრებით ან ძლიერი მიწისქვეშა მოძრაობებით გამოწვეული. თბილისის ოლისტოსტრომები ეოცენით თარიღდება, რაც მათ დაახლოებით 40-დან 50 მილიონ წლამდე ასაკის ხდის. ეს იმის ნიშანია, რომ მთელი კავკასიის რეგიონი გეოლოგიურად ძალიან აქტიური იყო — და ზოგიერთ რაიონში დღესაც აქტიურია.
ისიამოვნეთ თქვენი ვიზიტით თბილისში და შემდეგ, გთხოვთ, უპასუხოთ შემდეგ კითხვებს, სანამ ჩანაწერს შეიტანთ. თავისუფლად დაწერეთ თქვენი პასუხები და ჟურნალები თქვენს მშობლიურ ენაზე. თუ ევროკომისიას გუნდურად ეწვიეთ, საკმარისია ერთი ადამიანისთვის გამოაგზავნოს პასუხები მთელი გუნდისთვის. გთხოვთ, უბრალოდ ჩაწეროთ, ვინ გამოგზავნა პასუხები და გთხოვთ, თითოეულმა ადამიანმა გადაიღოს ცალკე ფოტო.
1. პირველ რიგში, გთხოვთ, მიუთითოთ, თბილისის რომელ ნაწილში იმყოფებით და სად აღმოაჩინეთ ქანები.
2. აღწერეთ თქვენს წინ მდებარე კლდის ზედაპირი. რა ფენებს, ნაოჭებს ან სხვა მახასიათებლებს ხედავთ კლდეში?
3. რას ფიქრობთ, რა არის ეს: დანალექი ქანი, ვულკანური ქანი თუ ოლისტოსტრომა? მოკლედ ახსენით თქვენი აზრი.
4. გადაუღეთ თქვენი ფოტო ან პირადი ნივთის ფოტო თბილისურ კლდის რომელიმე ზედაპირზე და მიამაგრეთ ის თქვენს ჟურნალს!
გამომიგზავნეთ ელ.ფოსტა თქვენი პასუხებით! პასუხების გაგზავნის შემდეგ, შეგიძლიათ დაუყოვნებლივ დარეგისტრირდეთ. თუ რამე არასწორია, შეგატყობინებთ. ჟურნალის დამტკიცებას არ უნდა ელოდოთ! იმედი მაქვს, რომ ისიამოვნებთ ამ გეოლოგიური აღმოჩენების მოგზაურობით!
When visiting Tbilisi, one cannot help but notice the many rock faces, such as here on the banks of the Kura (Mtkvari), Georgia's largest river, which winds its way through the middle of the Georgian capital, or along Mirza Shafi Street in the Abanotubani district. The rocks of Tbilisi consist mainly of tertiary sedimentary rocks with volcanic components and olistostromes. These rocks tell the story of tectonic forces, river erosion and volcanic activity that have shaped the Caucasus region for millions of years.
We highly recommend a boat trip on the Kura River, but you can also answer the questions at other rocks in the city and log the EarthCache.
Geology of the Rocks Around Tbilisi
Tbilisi is located in the Southern Caucasus, in a geologically highly active area between the Great and Lesser Caucasus mountain ranges. The geological origin of the region is determined by tectonic movements – particularly the collision zone between the Arabian and Eurasian Plates. Over millions of years, this led to complex folding, uplift, and erosion processes that created today's sedimentary rocks and structures.
During the Miocene and Pliocene (approximately 23 to 1.8 million years ago), marine deposition created a massive sequence of sedimentary rocks – typically sandy, clayey, and marly layers containing various foreign rocks. Sandstone forms when sand grains, transported by water, wind, or glaciers, are deposited over long periods of time and then "glued" together by pressure and minerals. Mudstone consists of very fine material such as mud or clay that was deposited in calmer waters (seabed or lake). These layers often alternate, forming so-called flysch series – a technical term for deposits that typically form at the edge of young mountain ranges, such as here on the southern edge of the Caucasus. You can see such rocks in outcrops on mountain slopes or road embankments in the area. Sometimes they are folded or tilted – a sign that tectonic forces have been at work here.
Two to five million years ago, there was active volcanism in the region, which produced volcanic rocks, particularly tuff and basalt. These rocks are incorporated into the sedimentary package as a result of volcanic activity during tectonics. Basalt sheets also often lie over older sedimentary rocks, indicating that the region was characterized by volcanic activity – not just sediment deposition and mountain building.
Olistostromes in Tbilisi
Olistostromes are a unique geological feature along the Kura River in Tbilisi. These are chaotic, unstratified rock complexes that formed when large rock masses slid subaquatically down unstable slopes – often triggered by earthquakes or tectonic movements. They usually consist of a sandy-clayey-marly matrix in which larger foreign rocks (olistholiths) – chunks of older rock types of any size – are embedded. Large boulders that form individual slopes are also part of such slide masses. You can imagine them like a quarry in a riverbed: large boulders (often several meters in size) lie in the middle of a mixture of sand, clay, or fine mud. This mixture then solidifies over time – thus forming a rock.
A good place to see such olistostromes is in the old Abanotubani district, especially along Mirza Shafi Street, directly on the eastern bank of the Kura (Mtkvari) River, below the Narikala Fortress. There, you can see these chaotic rock layers on rock faces and in clefts—often with large boulders simply "stuck" in the middle of softer rock.
They indicate that there were once strong landslides or underwater slides here—perhaps triggered by earthquakes or strong subterranean movements. The olistostromes in Tbilisi date back to the Eocene, making them about 40 to 50 million years old. They are a sign that the entire Caucasus region was geologically very active—and in some areas still is today.
Enjoy your visit to Tbilisi and then please answer the following questions before logging. Feel free to write your answers and logs in your native language. If you visited the EC as a team, it's enough for one person to send the answers for the entire team. Please just write down who sent the answers and please each take a separate photo.
1. First, please state where in Tbilisi you are and where you discovered the rocks.
2. Describe the rock face in front of you. What layers, folds, or other features can you see in the rock?
3. What do you think it is: sedimentary rock, volcanic rock, or olistostrome? Briefly explain your opinion.
4. Take a photo of yourself or a personal item on one of the rock faces in Tbilisi and attach it to your log!
Send me an email with your answers! After submitting your answers, you can log immediately. If anything's wrong, I'll let you know. You don't need to wait for log approval! I hope you enjoy this geological journey of discovery!
In Tbilisi fallen bei einem Besuch die vielen Felswände auf, so wie hier am Ufer der Kura (Mtkvari), dem größten Fluss Georgiens, der sich mitten durch die Hauptstadt Georgiens schlängelt oder entlang der Mirza‑Shafi‑Straße im Viertel Abanotubani. Die Felsen von Tbilisi bestehen vorwiegend aus tertiären Sedimentgesteinen mit vulkanischen Anteilen sowie aus Olistostromen. Diese Gesteine erzählen die Geschichte tektonischer Kräfte, Flusserosion und vulkanischer Aktivitäten, die das Kaukasus-Gebiet seit Millionen Jahren formen.
Wir können euch eine Bootsfahrt auf der Kura sehr empfehlen, ihr könnt die Fragen aber auch an anderen Felsen in der Stadt beantworten und den Earthcache loggen.
Geologie der Felsen rund um Tbilisi
Tbilisi liegt im südlichen Kaukasus, in einem geologisch hoch aktiven Bereich zwischen der Großen und der Kleinen Kaukasus-Gebirgskette. Der geologische Ursprung der Region wird durch tektonische Bewegungen bestimmt – insbesondere durch die Kollisionszone zwischen der Arabischen und Eurasischen Platte. Dies führte über Millionen Jahre zu komplexen Faltungs-, Hebungs- und Erosionsprozessen, die die heutigen Sedimentgesteine und Strukturen schufen
Im Miozän und Pliozän (vor etwa 23 bis 1,8 Millionen Jahren) entstand durch Meeresablagerung eine mächtige Folge von Sedimentgesteinen – typisch sind sandige, tonige und mergelige Schichten, in denen sich verschiedene Fremdgesteine befinden. Sandstein entsteht, wenn Sandkörner, die durch Wasser, Wind oder Gletscher transportiert wurden, über lange Zeit abgelagert und dann durch Druck und Mineralien „verklebt“ werden. Tonstein besteht aus sehr feinem Material wie Schlamm oder Ton, das sich in ruhigeren Wasserbereichen (Meeresboden oder See) abgelagert hat. Diese Schichten wechseln sich oft ab und bilden sogenannte Flysch-Serien – das ist ein Fachbegriff für Ablagerungen, die sich typischerweise am Rand junger Gebirge bilden, wie hier am Südrand des Kaukasus. Du kannst solche Gesteine in Aufschlüssen an Berghängen oder Straßenböschungen in der Umgebung sehen. Manchmal sind sie gefaltet oder gekippt – ein Zeichen dafür, dass hier tektonische Kräfte gewirkt haben.
Vor 2 bis 5 Millionen Jahren gab es in der Region aktiven Vulkanismus, welcher vulkanische Gesteine, insbesondere Tuff und Basalt, hervorbrachte. Diese sind als Folge vulkanischer Aktivitäten während der Tektonik in das Sedimentpaket eingebracht. Basaltdecken liegen auch oft über älteren Sedimentgesteinen und zeigen, dass die Region von vulkanischer Aktivität geprägt war – nicht nur von Sedimentablagerung und Gebirgsbildung.
Olistostrome in Tbilisi
Ein besonderes geologisches Merkmal entlang der Kura in Tbilisi sind Olistostrome. Hierbei handelt es sich um chaotische, ungeschichtete Gesteinskomplexe, die entstanden sind, als große Gesteinsmassen subaquatisch an instabilen Hängen abgerutscht sind – oft ausgelöst durch Erdbeben oder tektonische Bewegungen. Sie bestehen meist aus einer sandig-tonig-mergeligen Matrix, in der größere Fremdgesteine (Olistholithe) – Brocken älterer Gesteinstypen beliebiger Größe – eingebettet sind. Auch große Felsblöcke, die einzelne Hänge gestalten, sind Teil solcher Rutschmassen. Man kann sich das vorstellen wie einen Steinbruch im Flussbett: Große Brocken (oft mehrere Meter groß) liegen mitten in einer Mischung aus Sand, Ton oder feinem Schlamm. Dieses Gemisch wird dann im Lauf der Zeit fest – also zu einem Gestein.
Ein guter Ort, um solche Olistostrome zu sehen, ist im alten Stadtviertel Abanotubani, besonders entlang der Mirza-Shafi-Straße, direkt am östlichen Ufer der Kura (Mtkvari), unterhalb der Narikala-Festung. Dort sieht man an Felswänden und in Einschnitten, wie diese chaotischen Gesteinsschichten aussehen – oft mit großen Felsbrocken, die einfach mitten in weicheren Gesteinen „stecken“.
Sie zeigen, dass es hier früher starke Erdrutsche oder Unterwasser-Rutschungen gab – vielleicht ausgelöst durch Erdbeben oder starke Bewegungen im Untergrund. Die Olistostrome in Tbilisi stammen aus dem Eozän, also sind etwa 40 bis 50 Millionen Jahre alt. Sie sind ein Zeichen dafür, dass der ganze Kaukasusraum geologisch sehr aktiv war – und es teilweise heute noch ist.
Genießt euren Besuch in Tbilisi und beantwortet dann bitte vor dem Loggen folgende Fragen. Gerne könnt ihr die Antworten und Logs in eurer Muttersprache scheiben. Wenn ihr den EC im Team besucht habt, dann reicht es wenn einer die Antworten für das ganze Team schickt. Schreibt dann nur bitte dazu, wer die Antworten geschickt hat und macht bitte jeder ein eigenes Foto.
1. Bitte gib zuerst an, an welchem Ort in Tbilisi du dich befindest und die Felsen entdeckt hast.
2. Beschreibe die Felswand vor dir. Welche Schichten, Faltungen oder sonstigen Merkmale im Gestein kannst du erkennen?
3. Was meinst du worum es sich handelt: Sedimentgesteine, Vulkanische Gesteine oder Olistostrome? Begründe kurz deine Meinung.
4. Macht ein Foto von euch oder einem persönlichen Gegenstand an einer der Felswände in Tbilisi und hängt es an euren Log!
Schickt eine Mail mit euren Antworten an mich! Nach dem Absenden der Antworten könnt ihr gleich loggen. Falls etwas nicht in Ordnung ist, melde ich mich. Ihr braucht nicht die Logfreigabe abwarten! Ich wünsche euch viel Spaß bei dieser geologischen Entdeckungsreise!
Quellen:
wikipedia.org/wiki/Geology_of_Georgia
https://www.georgienseite.de/georgien/georgische-geologie-gebirge/kaukasus-georgien
https://de.wikipedia.org/wiki/Olisthostrom
https://www.geologica-balcanica.eu/journal/39/1-2/pp.-309-310