Traducción automática - Castellano Machine translation - English
Os vertidos nucleares
A Fosa Atlántica, ou Fosa de Hércules, atópase a unhas 300 millas náuticas ao noroeste de Cabo Fisterra e alcanza os 4.000 metros de profundidade. Desde 1949, diversos países europeos, incluíndo Gran Bretaña, Bélxica, Holanda, Francia, Suíza, Suecia, Alemaña e Italia, vertían alí bidóns con residuos nucleares. Calcúlase que entre 1949 e 1982/1983 se somerxeron entre 140.000 e 200.000 toneladas de residuos radioactivos.
A alerta inicial sobre estes vertidos veu de Greenpeace, que, sen ter presenza en Galicia nin en España nese momento, contactou co partido nacionalista Esquerda Galega. Ante a falta de resposta doutros partidos e concellos galegos, Esquerda Galega decidiu organizar a súa propia expedición para denunciar os feitos. A expedición, planeada inicialmente co buque Sirius de Greenpeace que tivo unha avaría, levouse a cabo fretando o Xurelo.
O Xurelo contra os vertidos nucleares
O Xurelo foi un pesqueiro de madeira de 24 metros de eslora con base en Ribeira. En setembro de 1981, este barco protagonizou unha travesía histórica que logrou impoñer unha moratoria nos vertidos nucleares na Fosa Atlántica, vixente aínda hoxe.
A primeira travesía do Xurelo partiu de Ribeira o 14 de setembro de 1981 con 14 persoas a bordo. Entre eles atopábanse catro tripulantes, incluído o patrón Ánxel Vila, así como cargos de Esquerda Galega, activistas ecoloxistas (como Enrique Álvarez Escudero da SGHN e Roxelio Pérez Moreira do Colectivo Natureza) e xornalistas e fotógrafos (como Manuel Rivas, Xesús Naya, Xosé Castro e Xurxo Lobato). A saída foi clandestina por non ter permiso de navegación, e a pesar dunha orde inicial da Comandancia Marina de Vilagarcía para regresar, a presión en terra permitiu continuar a travesía.
Ao terceiro día, o Xurelo avistou dous cargueiros holandeses, o Louise e o Kisten Smits, vertendo lixo nuclear. O pesqueiro interpúxose entre eles, logrando que detivesen a súa carga, e os galegos lanzaron flores ao mar en acto de protesta. Esta foi a primeira vez que se documentou esta práctica, con fotos e notas tomadas polos xornalistas. O Xurelo mantívose na fosa ata a chegada dunha fragata holandesa, regresando a Ribeira tras asegurar que a información chegara aos medios. Foron recibidos por unha manifestación de apoio.
Un ano despois, en outubro de 1982, o Xurelo regresou á Fosa Atlántica xunto a dous pesqueiros máis, o Arosa I e o Pleamar, e o Sirius de Greenpeace. Nesta segunda expedición, á que se uniron outros partidos políticos como o PSOE e o BNG, os activistas foron atacados con canóns de auga e cos propios bidóns, e algúns foron detidos tras abordar os cargueiros, como Modesto "Tin" Solla de ADEGA.
Estas mobilizacións masivas e a ampla difusión mediática resultaron nunha moratoria dos vertidos de residuos nucleares en 1983, acordada polo organismo europeo de control. Esta prohibición fíxose definitiva en 1993 pola Convención de Londres. Sindicatos británicos tamén apoiaron, impedindo embarques de residuos.
A pesar do éxito, 32-35 anos despois, non hai un coñecemento profundo sobre o estado dos residuos afundidos, e moitos organismos internacionais e españois non teñen programas de vixilancia permanente. Actualmente, un equipo do CNRS francés está a investigar a zona para cartografar e tomar mostras. O Xurelo, símbolo desta loita, afundiuse en novembro de 2002.
Do Xurelo a Greenpeace
O inicio das operacións de Greenpeace en España precede á súa formación oficial como delegación. En 1981, cando o Xurelo levou a cabo a súa primeira misión, Greenpeace, xa unha organización de dez anos, aínda non tiña presenza en Galicia nin en España. Non obstante, xa realizara accións significativas no país. Por exemplo, nos veráns de 1978 e 1980, o primeiro barco Rainbow Warrior de Greenpeace enfrontouse á flota baleeira en España, contribuíndo a que o país abandonase a caza de baleas en 1985.
A primeira acción pacífica directa de Greenpeace en España tivo lugar en 1982, cando activistas da organización impediron o vertido de bidóns radioactivos dun mercante holandés fronte á costa galega. Esta acción coincidiu coa segunda expedición do Xurelo, na que o seu buque Sirius finalmente se uniu aos pesqueiros galegos para frear os vertidos. Greenpeace foi un actor clave na campaña social contra os vertidos nucleares, interpoñéndose cos seus barcos e incluso colocando lanchas pneumáticas baixo os bidóns, con risco para os activistas.
A delegación de Greenpeace España naceu oficialmente en 1984, establecendo a súa sede en Madrid como a décimo terceira da organización. Posteriormente, en 1990, Greenpeace sumouse a outros grupos ecoloxistas para lanzar unha Iniciativa Lexislativa Popular co obxectivo de pechar as centrais nucleares en España. Tamén, en 2002, activistas de Greenpeace protagonizaron unha acción visible na central nuclear de Zorita para denunciar a súa seguridade e avogar polo seu peche.
Fontes: elDiario.es GCiencia Greenpeace Sociedade Galega de Historia Natural