OPIS MIEJSCA
Święta Lipka to niewielka miejscowość położona malowniczo na pograniczu Warmii i Mazur, znana jako jedno z najważniejszych sanktuariów maryjnych w Polsce. Słynie z barokowej bazyliki z XVII wieku, otoczonej krużgankami i wieżami, której wnętrze zdobią bogate freski, rzeźby oraz słynne ruchome organy. Nazwa miejscowości nawiązuje do lipy, która według legendy rosła w tym miejscu i stała się celem pielgrzymek.
Okolicę charakteryzuje spokojny, zielony krajobraz z licznymi alejami lipowymi, polami i lasami, tworzący wyjątkową atmosferę sprzyjającą wypoczynkowi i kontemplacji. Latem miejscowość tętni życiem dzięki turystom i pielgrzymom, a zimą zachwyca ciszą i urokiem małej, historycznej osady.
W tym EarthCache mamy do czynienia z wietrzeniem skał, pod uwagę weźmiemy chodnik który prowadzi do kościoła. Zbudowany jest z 3 rodzajów skał:
-szare (granity)
-czarne (bazalty)
-żółte (wapienie)
CZYM JEST WIETRZENIE?
Wietrzenie to naturalny proces, który polega na rozpadzie i przekształceniu skał i minerałów na mniejsze cząstki pod wpływem działania czynników atmosferycznych, biologicznych i chemicznych. Ważne jest, aby pamiętać, że wietrzenie różni się od erozji. Podczas erozji materiał skalny zostaje przetransportowany z miejsca, w którym się znajduje, natomiast wietrzenie to proces, w którym skała ulega rozkładowi, ale nie zmienia swojego miejsca. Wietrzenie jest kluczowym procesem w geologii, ponieważ prowadzi do powstawania gleb, form krasowych, a także kształtuje krajobrazy i zmienia wygląd powierzchni ziemi.
źródło: geografia24.pl
JAKIE SĄ RODZAJE WIETRZENIA?
Wietrzenie dzieli się na kilka głównych rodzajów, które różnią się mechanizmami działania:
1. Wietrzenie fizyczne (mechaniczne) – polega na rozpadzie skał na mniejsze fragmenty bez zmiany ich składu chemicznego. W wyniku zmian temperatury, mrozów lub sił mechanicznych, takich jak nacisk rosnących korzeni roślin, skały mogą pękać lub rozpadać się. Dobrym przykładem jest tzw. wietrzenie mrozowe, gdzie woda gromadząca się w szczelinach skał zamarza, a jej objętość zwiększa się, co powoduje pękanie kamienia. W rejonach chłodniejszych, takich jak północne obszary Polski, jest to zjawisko dość powszechne.
2. Wietrzenie chemiczne – to proces, w którym minerały w skałach reagują z wodą, powietrzem lub innymi substancjami, co prowadzi do ich rozkładu i zmiany składu chemicznego. Przykładem może być rozpuszczanie wapieni w wodzie deszczowej, która często zawiera dwutlenek węgla, tworząc w ten sposób charakterystyczne formacje krasowe. Takie procesy mogą prowadzić do powstawania różnych struktur geologicznych, jak jaskinie, uskoki czy stalaktyty.
3. Wietrzenie biologiczne – to procesy związane z działalnością organizmów żywych, które przyczyniają się do rozkładu skał. Korzenie roślin, na przykład, mogą wnikać w szczeliny skał i mechanicznie je rozpychać, powodując ich pękanie. Z kolei niektóre mikroorganizmy, bakterie i grzyby mogą wydzielać kwasy, które przyspieszają procesy chemiczne w skałach.
źródło: nowaera.pl
Zadania:
Aby móc zalogować skrytkę, należy odwiedzić miejsce, odpowiedzieć na pytania i zrobić zdjęcie. Odpowiedzi należy wysłać do mnie poprzez wiadomość, a zdjęcie trzeba załączyć do loga. Powodzenia!
1. Z jakimi skałami mamy tutaj do czynienia? Przyporządkuj je do swoich grup wg. opisu
2. Która skała jest najbardziej zwietrzała? Dlaczego akurat ta? Odpowiedź uzasadnij
3. Z jakim rodzajem wietrzenia mamy tutaj najbardziej do czynienia? Dlaczego akurat to?
4. Zrób zdjęcie siebie, swojego drewniaka lub pieczątki na tle kościoła w Świętej Lipce