Deze cache is onderdeel van de serie 80 jaar Liberation Day, Sporen van de Bevrijding Airborne. Deze cache is geplaatst in de aanloop naar het event om men een indruk te geven van waar we allemaal voor staan. En vooral om niet te vergeten.

Alle informatie over het rondje: 'Een brug te ver', dus ook de puzzel is te vinden bij nr 1 van de serie https://www.geocaching.com/geocache/GCBB7HJ

[SvdB] Een brug te ver #10 - Evacuatie

Het ‘Exodus-monument’ Huissen (gemeente Lingewaard) is opgericht ter nagedachtenis aan de drie mannen uit Huissen die op 21 oktober 1944 evacués hielpen overzetten bij de Rijn en daarbij om het leven kwamen. Tevens herinnert het monument aan de duizenden mensen die toen een barre tocht maakten om Arnhem en de Oost- Betuwe te ontvluchtten.

De namen van de omgekomen Huissenaren luiden: Hendricus Arnoldus Lentjes, Johannes Hendrikus Straatman en Theodorus Albertus Straatman.

Met operatie ‘Market Garden’ (een offensief van 17 tot 26 september 1944) wilden de geallieerden een bruggenhoofd over de grote rivieren in Nederland veroveren. Luchtlandingstroepen moesten in een bliksemsnelle aanval bruggen veiligstellen, zodat vanuit België de grondtroepen over deze bruggen naar het IJsselmeer konden oprukken. De Slag om Arnhem werd echter verloren, waardoor de aanval stokte.

Evacuatie

Na de Slag om Arnhem was de omgeving van Arnhem in handen van het Duitse leger. Omdat het gebied in de frontlinie lag, gelastte de bezetter medio oktober 1944 dat iedereen uit het gebied moest worden geëvacueerd. Dit was geen eenvoudige zaak, omdat de pontjes bij Doornenburg, ‘t Looveer en Malburgen gezonken of onbruikbaar waren geworden. Ook de Rijnbrug was niet meer te gebruiken.

De rivier de Rijn kon nog slechts worden overgestoken met noodveren of wankele bootjes onder een hagel van granaten en bommen. Wat voor menigeen restte was de oversteek bij De Praets in Meinerswijk, Elden. Een grote vluchtelingenstroom kwam op gang.

Tijdens de uittocht van vluchtelingen vond op 21 oktober 1944 een tragisch ongeval plaats. Op De Praets waren drie Huissense mannen genoodzaakt hun familie op eigen initiatief over te zetten. Vervolgens hielpen zij ook anderen de Rijn over. Maar de laatste overtocht werd hen fataal. De boot sloeg om en de drie mannen verdronken.

Persoonlijk verhaal:

Jaap Dieckmann werd in 1932 geboren in Elden in de Klapstraat nr. 64 (nu nr. 68). Hij was acht jaar oud toen zijn familie op 10 mei 1940 wakker werd van het nabije oorlogsgeweld in Arnhem en Oosterbeek. Enkele dagen later, herinnert hij zich, liepen de eerste Duitse soldaten door Elden. Alhoewel hij niet veel herinneringen heeft aan de beginperiode van de oorlog, doet hij uitgebreid verslag van de periode september 1944 - juli 1945 als hij samen met buren en familieleden op de vlucht slaat op zoek naar een veilig heenkomen.

Vlucht uit Elden

Op maandag 25 september kwam het bevel dat iedereen Elden om 13 uur moest verlaten. We konden alleen maar wat kleding en dekens meenemen en het zou maar voor een paar dagen zijn. In werkelijkheid is het ruim negen maanden geworden. Wij zijn toen met een groep van zeventien personen – veelal familie - via de Mooieweg naar Huissen gelopen. In leeftijd varieerde de groep van twee tot drieënzestig jaar.

Huissen

In Huissen vonden we onderdak in de boerderij van de familie J. Tijssen in de Steenbergerstraat (nu Veldhoenstraat). Hier konden we in de paardenstal, het varkenshok en op de deel tussen kisten met appels op stro slapen. Koken en eten gebeurde in een kippenhok en het was overal nat en koud. Na een paar dagen werd het hier ook al gevaarlijk, want soms vlogen de granaatscherven door het dak en kwamen in de voerbak van de paardenstal terecht. Mijn moeder is daar door een Duitse soldaat van 16 jaar met een pistool bedreigd omdat hij eieren wilde hebben.

Angstige vlucht

Op maandag 2 oktober werden we heel vroeg door de Duitsers weggejaagd. We waren pas een klein eind op weg, toen op een kruising van een paar straten een Duitse tank vast zat in de modder en onder vuur lag van Engelse mortiergranaten. We konden er bijna niet langs en tot overmaat van ramp ging het karretje van één van de families stuk. In het donker werden wat spullen van de karren uitgewisseld. Later bleek dat er winterkleren verruild waren voor o.a. een kist met messen, vorken en lepels.

De tocht ging via Huissen richting Arnhem, waar op de Huissensestraat overal opgezwollen dode koeien en paarden lagen. Eenmaal op de Rijnbrug aangekomen kwam er een Duitse tank aangereden die langzaam naast ons bleef rijden. Boven de brug vlogen Engelse jachtvliegtuigen, dat was een zeer angstig moment. Gelukkig was de bagage op de fietsen en het karretje met witte doeken afgedekt; dit was misschien onze redding.  

Thuiskomst

De familie vluchtte naar Loenen, en later Markvelde, onderweg onderdak zoekende bij diverse boerderijen en “gastadressen”. Eenmaal thuis teruggekeerd, in juli 1945, waren er nog geen deuren in en hadden we een “open huis”. Muizen en katten en dergelijke hadden vrije toegang. Toen ik op een morgen wakker werd in mijn bed met een matras van stro, rende een muis vrolijk om mij heen. Een paar dagen later ontdekte ik een dode muis onder mijn kussen.

Mijn vader had de rommel in ons huis opgeruimd: er lagen weer pannen op het dak en een deel van de ramen was van glas voorzien. Dit was echter voor korte duur, want op een dag werd een grote hoop landmijnen, die door Duitse krijgsgevangenen opgespoord waren, tot ontploffing gebracht. Het gevolg was dat alle pannen opnieuw gelegd en het glas ook weer vervangen moest worden. Dit gold uiteraard voor alle huizen die al zo ver opgeknapt waren.

De Cache:

Deze Wherigo is een virtuele versie van de "Reverse Cache Box". Hij geeft je wel de afstand tot het eindpunt, maar niet de richting er naartoe. Je kunt je zoektocht overal ter wereld beginnen en met je Smartphone of Wherigo compatible GPS naar het eindpunt navigeren.

Download (op je telefoon) eerst de Wherigo player en dan de The Reverse Cache - beta Wherigo cartridge. De download is gratis.

Jouw taak is om het eindpunt te vinden door regelmatig met behulp van de virtuele Reverse Cache Box de afstand er naartoe te meten. Probeer voor een goede score om de Reverse Cache Box zo weinig mogelijk te gebruiken. Alle instructies en benodigde informatie zijn opgenomen in de cartridge. De cartridge is meertalig, maar (nog?) niet in het Nederlands.

Om te beginnen moet je onderstaande puzzel oplossen en de codes in de player inbrengen:

We willen graag iedereen bedanken die heeft geholpen met deze serie en de events. Daarnaast willen we ook graag de partijen bedanken die toestemming hebben gegeven voor het plaatsen van deze caches.