GRABIANÓW
Wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie siedleckim, w gminie Siedlce, 5 km od centrum Siedlec. Od strony północnej i zachodniej graniczy z miastem Siedlce, a od południa z gminą Wiśniew.
Warto zaobaczyć kapliczkę z 1905 r., zlokalizowaną przy skrzyżowaniu ul Wrzosowej (głównej) z ul. Wojskową (niegdyś prowadzącą do strzelnicy wojskowej, obecnie autostrada uniemożliwia bezpośredni dojazd).
Grabianów to jedna z większych miejscowości Gminy Siedlce, liczy ponad tysiąc mieszkańców.
W odległości 1 km od centrum Grabianowa przebiega droga krajowa nr 63 Węgorzewo - Sławatycze, a w odległości kilkuset metrów od zabudowań pobudowano obwodnicę Siedlec, należącą do międzynarodowego korytarza transportowego Berlin - Moskwa. W pobliżu budowana jest autostrada wschód – zachód, Autostrada Wolności.
Grabianów
Dzieje Grabianowa sięgają XV wieku. Pierwsze wzmianki pochodzą z okresu osadnictwa na ówczesnym pograniczu Małopolski, Mazowsza i Podlasia. Historyczne granice tych ziem przebiegały wzdłuż Liwca i Muchawki. Grabianów przynależał do Ziemi Łukowskiej, peryferyjnej części Małopolski.
Ślady osadnictwa na obszarze Grabianowa (fragmenty ceramiki) sięgają wczesnego średniowiecza (2 fragmenty sprzed XIII w.).
Wieś leżała na ważnym szlaku handlowym, zwanym podlaskim, który łączył Gdańsk z Lublinem. Z czasem szlak ten stracił na ważności na rzecz traktów wschód-zachód.
Tereny położone na południe od Liwca należały do parafii łukowskiej, a od 1418 r. do parafii zbuczyńskiej.
Pierwsza pisemna wzmianka o miejscowości pochodzi z 1471 r. - Grabianów jest wymieniony jako jedna ze wsi wchodzących w skład nowo erygowanej parafii w Pruszynie.
Do 1532 roku, tj. do momentu utworzenia parafii w Siedlcach, Grabianów tak jak inne wsie należał do drugiej najstarszej w regionie, parafii w Pruszynie.
22.XI.1532 r. biskup Piotr Tomicki ustanowił nową parafię we wsi Siedlce, złożoną ze wsi należących do Stanisława Gniewosza (Siedleckiego), z rodu pochodzącego z Oleksowa w ziemi radomskiej. Stanisław Siedlecki ufundował kościół pw. Św. Stanisława biskupa i męczennika. Do parafii siedleckiej weszło 6 wsi: Golice, Grabianów, Siedlce, Topór, Ujrzanów (Uyrzanow, Wola) i Żabokliki.
Grabianów wchodził w skład dóbr rodziny Gniewoszów-Siedleckich w XVI wieku, potem rodu Olędzkich, a od drugiej połowy XVII wieku do familii Czartoryskich.
Na początku XIX wieku (czerwiec 1807 r.) potomkowie księżnej Aleksandry Ogińskiej wymienili swoje dobra nad Liwcem i Muchawką na wsie położone w środkowej części Lubelszczyzny. W czasie rozbiorów Grabianów włączony został do mienia rządowego. Pozostałością po tamtych czasach jest rolnicza wspólnota gruntowa, formalnie ustanowiona w 1964 roku. Wspólnota obejmuje ok. 90 ha powierzchni.
W 1531 r. Grabianów liczył 2,5 łana, a Ujrzanów – 2 łany. W połowie XVI wieku w Grabianowie zamieszkiwało 22 osadników, była to średnia wartość w rejonie (w Ujrzanowie – 21, w Białkach – 10). W tymże wieku we wsi działał folusz, czyli maszyna do spilśniania tkanin.
W 1787 r. Grabianów liczył 79 mieszkańców (14 dymów 1789 r.).
W 1827 r. było tu 18 domów i 135 mieszkańców, a w 1881 r. 25 domów i 225 mieszkańców.
Wg spisu powszechnego ludności z 1921 roku w Grabianowie było 58 domów, w których zamieszkiwało 378 mieszkańców. W tym czasie w pobliskim Ujrzanowie mieszkały 442 osoby, a sąsiednie Białki liczyły 342 mieszkańców.
Wg stanu na 31.12.2004 r. w Grabianowie mieszkało 930 osób: 473 mężczyzn i 457 kobiet.
W październiku 2012 r., w wyborach uzupełniających sołtysa, uprawnionych do głosowania było 779 osób. Na koniec 2023 r. zamieszkiwało tu 1.020 osób. Wg stanu na 31.12.2024 r. Grabianów liczył 1.019 mieszkańców.
dane liczbowe
W granicach sołectwa Grabianów, w południowej jego części, znajduje się, ustanowiony w 1982 roku, florystyczno–krajobrazowy rezerwat „Gołobórz”. Rezerwat zajmuje ponad 65 ha powierzchni. Jest ciekawym przykładem lodowcowego i polodowcowego ukształtowania terenu. W rezerwacie można spotkać wiele chronionych i rzadkich roślin.
rezerwat