Tunel w Ruszczy – betonowa tajemnica Nowej Huty
W dzielnicy XVIII Nowa Huta, na pograniczu dawnych wsi Ruszcza i Wadów, znajduje się niezwykły obiekt inżynieryjny – tajemniczy tunel pod nasypem linii kolejowej.
Historia i budowa
Tunel powstał na początku lat 50. XX wieku, w czasie gdy wznoszono Nową Hutę i prowadzono intensywne inwestycje kolejowe związane z powstawaniem Kombinatu Metalurgicznego im. Lenina (dziś lepiej znany jako Huta im. Tadeusza Sendzimira). Linia ta miała zapewnić transport sprzętu mechanicznego, materiałów i urządzeń potrzebnych do budowy i wyposażenia huty, a docelowo dostawy rudy żelaza z ZSRR i węgla ze Śląska.
Nowa linia kolejowa przecięła wiejskie drogi, dlatego konieczne było zbudowanie przejazdu pod torami. Na cały przejazd składają się trzy żelbetowe obiekty: dwa krótsze, równoległe (jeden nieoświetlony i nieoznaczony, ale drożny), o długości ok. 75 metrów, oraz dłuższy, sięgający ok. 200 metrów. Łączna długość przeprawy wraz z drogą dojazdową liczy ok. 370 m, gdzie odbywa się ruch wahadłowy. Tunel łączy dziś ulicę Organki z ulicą Za Górą.
Na początku lat dwutysięcznych główny ciąg został wyremontowany oraz oświetlony.
Klimat i popkultura
Przez lata zaniedbany, ciemny i nieoświetlony tunel zyskał reputację miejsca budzącego grozę. Niejedna osoba określała go jako „idealny plan filmowy do horroru”. I rzeczywiście – trafił na duży ekran. Pojawia się w filmie Vinci Juliusza Machulskiego, w scenie wyjścia bohatera Cumy z pobliskiego zakładu karnego i przejazdu autem przez tunel.
Komunikacja i MPK
Ze względu na wąski przekrój i brak sygnalizacji świetlnej przez wiele lat obiekt był niedostępny dla komunikacji miejskiej. Zmieniło się to dopiero w 2017 roku – po zamontowaniu sygnalizacji tunel został udostępniony autobusom. Od tamtego czasu regularnie kursuje tędy linia MPK, ułatwiając znacznie podróże okolicznym mieszkańcom.
Co ciekawe, widoczny na zdjęciu Autosan Sancity przekracza nieznacznie dopuszczalny limit wysokości (2,6 m), jednak jeżdżą tamtędy również m. in. Mercedesy Citaro, które swoją wysokością przekraczają 3 m. I nie, nie ma nigdzie znaków, że limit nie dotyczy pojazdów MPK. ;)
Otoczenie
W bezpośrednim sąsiedztwie tunelu znajduje się wspomniany Oddział Zewnętrzny Aresztu Śledczego w Krakowie-Nowej Hucie. Jest to jednostka półotwarta dla mężczyzn (pierwszy raz karani, młodociani) oraz półotwarta i otwarta dla kobiet (pierwszy raz karane, młodociane, recydywistki). Jednostka może pomieścić 352 osadzonych. Właśnie ten obiekt pojawia się w filmie Vinci.
Niedaleko mieści się także dawny Dwór Popielów w Ruszczy. Powstał w latach 60. XIX wielu z inicjatywy Pawła Popiela, na miejscu wcześniejszej rezydencji rodzinnej. Był ważnym ośrodkiem życia towarzyskiego i intelektualnego – bywali tu przedstawiciele oraz przyszły papież Pius XI. Po wojnie majątek upaństwowiono i urządzono w nim spółdzielnię, pocztę, sklep i mieszkania. Z czasem jednak dwór opustoszał i popadł w ruinę. W 2006 roku wrócił do rodziny Popielów i rozpoczęto prace remontowe, które jednak przerwano. Z biegiem lat pojawiają się pojedyncze zmiany wskazujace na chęć odbudowy, jednak trudno mówić o faktycznie wyraźnym postępie. Budynek ma neorenesansową formę, z charakterystycznym gankiem i bocznym skrzydłem, a otacza go park ze starodrzewem, starszym niż sam dwór.
