Witaj w miejscu, które na zawsze zapisało się w historii Polski i świata. Stoisz przy historycznej rampie kolejowej, skąd 14 czerwca 1940 roku odjechał pierwszy masowy transport więźniów do KL Auschwitz.
Historia pierwszego transportu do KL Auschwitz
14 czerwca 1940 roku w Tarnowie odbyło się jedno z najważniejszych i najtragiczniejszych wydarzeń w historii miasta - odjazd pierwszego masowego transportu więźniów do obozu koncentracyjnego KL Auschwitz. 728 polskich więźniów politycznych, przetrzymywanych w tarnowskim więzieniu przy ulicy Konarskiego, zostało tego dnia deportowanych do nowo utworzonego niemieckiego obozu śmierci.
Przebieg wydarzeń z 14 czerwca 1940 roku:
13 czerwca wieczorem więźniów wyprowadzono z tarnowskiego więzienia i przewieziono samochodami ciężarowymi do budynku żydowskiej łaźni przy placu Pod Dębem (dziś Plac Więźniów KL Auschwitz). Tam przez całą noc poddawano ich dezynfekcji i kąpieli.
O świcie następnego dnia, 14 czerwca, więźniów pod eskortą niemieckiej policji przeprowadzono przez wyludnione ulice miasta. Trasa ich tragicznego marszu wiodła z placu Pod Dębem ulicą Dębową, przez obecny plac Bohaterów Getta, następnie ulicą Wałową, przez plac Sobieskiego i ulicą Krakowską w kierunku dworca kolejowego.
Jednak więźniowie nie zostali załadowani na głównym dworcu, lecz prowadzono ich dalej - pod wiaduktem kolejowym i w prawo, na rampę wojskową przy ulicy Bartla, około 900 metrów dalej. To właśnie z tego miejsca odjechał pociąg z 728 Polakami do KL Auschwitz.
Świadek wydarzeń, Eugeniusz Niedojadło (numer obozowy 213), wspominał: „Pochód wił się wśród ulic jak długi wąż [...] Szliśmy poważni i przygnębieni. Byli wśród nas miejscowi tarnowianie – im chyba było najtrudniej".
Z 728 deportowanych mężczyzn zaledwie około 300-325 przeżyło II wojnę światową.
Co powinieneś wiedzieć:
-
Transport liczył dokładnie 728 polskich więźniów politycznych
-
Trasa ich marszu wiodła przez centrum Tarnowa: od łaźni żydowskiej (dziś Plac Więźniów KL Auschwitz) ulicami Dębową, Wałową i Krakowską aż tutaj, na rampę przy ul. Bartla
-
Z 728 deportowanych tylko około 300 przeżyło wojnę
-
To był pierwszy masowy transport do Auschwitz - data 14 czerwca 1940 jest uznawana za dzień uruchomienia obozu
Pomnik powstaje dzięki społecznej zbiórce i ma być gotowy na 90. rocznicę w 2030 roku. Jego autorami są Światosław Karwat, Artur Majka i Ahmad Kadur.
Pamiętaj: Ofiary wymagają szacunku. Wpisując się do logbooka pomyśl chwilę o ofiarach i postaraj się zachować pamięć nich i ich cierpieniu.
Welcome to a place that has forever been inscribed in the history of Poland and the world. You are standing at the historic railway ramp, from which, on June 14, 1940, the first mass transport of prisoners departed for KL Auschwitz.
History of the first transport to KL Auschwitz
On June 14, 1940, one of the most important and tragic events in the history of Tarnów took place—the departure of the first mass transport of prisoners to the Auschwitz concentration camp. That day, 728 Polish political prisoners detained in the Tarnów prison on Konarskiego Street were deported to the newly created German death camp.
Course of events on June 14, 1940:
On the evening of June 13, the prisoners were led out of the Tarnów prison and transported by trucks to the Jewish bathhouse at Pod Dębem Square (today KL Auschwitz Prisoners’ Square). There, throughout the night, they were subjected to disinfection and bathing.
At dawn the next day, June 14, the prisoners were escorted by German police through the deserted streets of the city. The route of their tragic march led from Pod Dębem Square along Dębowa Street, through today’s Ghetto Heroes’ Square, then via Wałowa Street, through Sobieski Square and Krakowska Street toward the railway station.
However, the prisoners were not loaded at the main station, but were marched further—under the railway viaduct and to the right, to the military ramp on Bartla Street, about 900 meters away. It was from this very spot that the train carrying 728 Poles departed for KL Auschwitz.
A witness to the events, Eugeniusz Niedojadło (camp number 213), recalled: “The procession twisted through the streets like a long snake [...] We walked serious and overwhelmed. Among us were local Tarnów residents—it must have been hardest for them.”
Of the 728 deported, only about 300–325 survived World War II.
What is important to remember:
-
The transport consisted of exactly 728 Polish political prisoners
-
Their march route passed through the center of Tarnów: from the Jewish bathhouse (today KL Auschwitz Prisoners’ Square) along Dębowa, Wałowa, and Krakowska Streets to the ramp on Bartla Street
-
Of the 728 deported, only about 300 survived the war
-
This was the first mass transport to Auschwitz—the date of June 14, 1940, is regarded as the day the camp was put into operation
The monument is being built thanks to a community fundraising effort and is to be ready for the 90th anniversary in 2030. Its authors are Światosław Karwat, Artur Majka, and Ahmad Kadur.
Remember: Victims deserve respect. When signing the logbook, take a moment to reflect on the victims and strive to preserve their memory and suffering.