[PL] Widok cmentarza od południowego zachodu
[EN] View of the cemetery from the southwest
Wersja polska
Cmentarz wojenny nr 445
W Chrzanowie, na tyłach kirkutu (cmentarza żydowskiego) przy ul. Borowcowej, znajduje się cmentarz wojenny nr 445, będący świadectwem tragicznych wydarzeń I wojny światowej. Powstał jesienią 1914 roku jako drugie w Chrzanowie (obok cmentarza nr 444 przy cmentarzu parafialnym) miejsce pochówku żołnierzy armii austro-węgierskiej, którzy polegli na froncie lub zmarli w wyniku chorób, takich jak dur brzuszny czy cholera. Byli to Polacy, Rusini, Czesi, Słowacy, Węgrzy, Austriacy, Chorwaci, a także Bośniacy, Rosjanie i Włosi - łącznie spoczęło tu 171 osób.
Organizacją szpitali i cmentarzy wojennych w Chrzanowie zajmował się komendant stacyjny, hauptman Hrabal, przy współpracy z lokalnymi urzędnikami, przedsiębiorcami i duchownymi. Cmentarz nr 445 miał powierzchnię około 680 m2 i został zaprojektowany przez anonimowego architekta. W południowo-wschodnim narożniku ustawiono około 8-metrowy drewniany krzyż, a przy północnym boku cmentarza wzniesiono 4-metrowy pomnik w formie piramidy schodkowej z dolomitu, zwieńczonej krzyżem, z napisami w językach polskim i niemieckim.
Po II wojnie światowej cmentarz zaczął popadać w ruinę. Nieremontowany, kamienny pomnik z napisem "Żołnierzom i Obrońcom Ojczyzny w wojnie światowej 1914/1915" został zniszczony, a metalowe elementy ogrodzenia - skradzione. Przez dziesięciolecia miejsce to było zapomniane, a jego stan pogarszał się z powodu eksploatacji skarpy pod wydobycie piasku.
Dopiero w latach 2020-2022, dzięki lokalnym władzom, zaangażowaniu społecznemu i dotacji Wojewody Małopolskiego, nekropolia została gruntownie odrestaurowana. Odnowiono mogiły, odtworzono ogrodzenie, a na cmentarz powrócił pomnik upamiętniający poległych. Na zrekonstruowanych kwaterach ustawiono stalowe krzyże z tabliczkami z nazwiskami. Nowy, wysoki, drewniany krzyż, postawiony na skarpie, ponownie zaczął górować nad nekropolią. Oficjalne otwarcie odbudowanego cmentarza nastąpiło 8 listopada 2022 roku w asyście honorowej Wojska Polskiego, z udziałem dyplomatów, parlamentarzystów, przedstawicieli rządu i samorządu, służb mundurowych oraz duchowieństwa.
Źródła: Tablica informacyjna, portal gminy Chrzanów
Zdjęcia współczesne: Majki_Obbi
Jak odnaleźć kesz
1. Będąc na współrzędnych startowych, widzisz przed sobą jedyną mogiłę, znajdującą się pomiędzy tablicą informacyjną, a kamienną piramidą. Są w niej pochowane trzy osoby. Wszystkie zmarły w tym samym miesiącu 1915 roku, ale każda w innym dniu. Które to dni miesiąca? Przypisz je do liter A, B i C w kolejności rosnącej. Następnie przypisz numer miesiąca do litery D.
Wskazówka: daty na tablicach są zapisane w formacie "dzień/miesiąc.rok".
2. Oblicz współrzędne finału według wzoru (wartość w nawiasie odpowiada jednej cyfrze współrzędnych):
N 50° 0(B+C).(C+D)(C+D)(A+C)
E 019° 2(D).(A)(B+C)(A+B)
3. Idź po skrytkę. Znajduje się ona oczywiście poza terenem cmentarza. Zawiera logbook, ołówek i certyfikaty. Pomieści drobne fanty.
[PL] Widok z cmentarza na południowy wschód
[EN] View from the cemetery to the southeast
English version
War Cemetery No. 445
In Chrzanów, behind the Jewish cemetery at Borowcowa Street, there is War Cemetery No. 445, which stands as a testament to the tragic events of World War I. It was established in the autumn of 1914 as the second burial place in Chrzanów (besides cemetery No. 444 near the parish cemetery) for soldiers of the Austro-Hungarian army who fell on the front lines or died from diseases such as typhoid or cholera. The deceased included Poles, Ruthenians, Czechs, Slovaks, Hungarians, Austrians, Croats, as well as Bosnians, Russians, and Italians — a total of 171 people are buried here.
The organization of hospitals and military cemeteries in Chrzanów was handled by the station commander, Hauptmann Hrabal, in cooperation with local officials, entrepreneurs, and clergy. Cemetery No. 445 covered an area of about 680 m² and was designed by an anonymous architect. An approximately 8-meter-high wooden cross was erected in the southeastern corner, and a 4-meter-high monument in the form of a stepped dolomite pyramid, topped with a cross and featuring inscriptions in Polish and German, was built on the northern side of the cemetery.
After World War II, the cemetery began to fall into disrepair. The unmaintained stone monument with the inscription "To the Soldiers and Defenders of the Homeland in the World War 1914/1915" was destroyed, and the metal elements of the fence were stolen. For decades, the site was forgotten, and its condition worsened due to the exploitation of the escarpment for sand extraction.
It was not until 2020-2022 that the necropolis was thoroughly restored, thanks to local authorities, social engagement, and a grant from the Voivode of Lesser Poland. The graves were renovated, the fence was rebuilt, and the monument commemorating the fallen was returned to the cemetery. Steel crosses with name plaques were placed on the reconstructed burial plots. A new, tall wooden cross, erected on the escarpment, once again began to tower over the necropolis. The official reopening of the rebuilt cemetery took place on November 8, 2022, with an honor guard from the Polish Army and the participation of diplomats, parliamentarians, representatives of government and local authorities, uniformed services, and clergy.
Sources: Information board, Chrzanów municipal website
Present-day photos: Majki_Obbi
How to find the cache
1. Being at the starting coordinates, you will see the only grave located between the information board and the stone pyramid. Three people are buried here; all died in the same month in 1915, but each on a different day. What were the days of the month? Assign them to the letters A, B, and C in ascending order. Then, assign the month number to the letter D.
Hint: the dates on the plaques are written in the "day/month.year" format.
2. Calculate the final coordinates using the formula (the value in parentheses represents one digit of the coordinates):
N 50° 0(B+C).(C+D)(C+D)(A+C)
E 019° 2(D).(A)(B+C)(A+B)
3. Head for the cache! It is, of course, located outside the cemetery grounds. The container holds a logbook, a pencil, and certificates, and has enough room for small trade items.
[PL] Widok na skarpę od południowego wschodu
[EN] View of the escarpment from the southeast