კოორდინატები მიგიყვანთ უძველესი კლდოვანი ქალაქის, უფლისციხის, ავტოსადგომზე, თავისი ულამაზესი ქვიშაქვის კლდეებით. აქ შეგიძლიათ გააჩეროთ მანქანა და ექსკურსიებისთვის განკუთვნილი ავტობუსებიც აქ ჩერდებიან. „Earthcache“ კლდოვანი ქალაქის წინ მდებარეობს. დავალებების შესასრულებლად კლდოვანი ქალაქის მონახულება ან შესასვლელი გადასახადის გადახდა არ გჭირდებათ. თუმცა, ვიზიტი მკაცრად რეკომენდებულია!
ქვიშაქვის საბადოები საქართველოში
საქართველოს გეოლოგია ხასიათდება მრავალშრიანი დანალექებით, რომლებიც წარმოიქმნება სხვადასხვა გეოლოგიურ პერიოდში, ძირითადად ნეოგენურ და მეოთხეულ პერიოდში. აქ გვხვდება მრავალი ქვიშაქვა მრავალფეროვანი ფენის ნიმუშებით, რადგან რეგიონი ყალიბდება ტექტონიკური აწევისა და დაწევის შედეგად. ამ პროცესმა შექმნა სხვადასხვა დანალექი აუზები, სადაც ქვიშა დაილექა მდინარეების, ზღვების და ქარის მიერ. გარემო პირობების ცვლილებამ გამოიწვია ფენის ნიმუშების მრავალფეროვნება. ამრიგად, ქვიშაქვები ასახავს კავკასიის დინამიურ გეოლოგიურ ისტორიას.
ქვიშაქვა არის კლასიკური დანალექი ქანი, რომელიც ძირითადად წარმოიქმნება მდინარეებში, ტბებში, ზღვებში და უდაბნოებშიც კი დალექილი ქვიშის კონსოლიდაციით. ქვიშაქვის საბადოები საქართველოში გვხვდება განსაკუთრებით დიდი და მცირე კავკასიონის მთებს შორის ტექტონიკურ ჩაღრმავებებში. მნიშვნელოვანი მიოცენისა და პლიოცენის საბადოები, მაგალითად, რიონი-კურას აუზში, აღწევს 1000 მეტრამდე სისქეს და შედგება ქვიშაქვის, თიხის, კირქვის კონგლომერატების და ვულკანური ფერფლის მონაცვლეობითი ფენებისგან.
ქართული ქვიშაქვები ძირითადად შედგება კარგად მომრგვალებული კვარცის მარცვლებისგან, რომლებსაც ხშირად თან ახლავს ქარსის მინერალები და რკინის ოქსიდები, რამაც შეიძლება გავლენა მოახდინოს ფერზე. შემაკავშირებელი აგენტი განსხვავებულია: ჩვეულებრივ წარმოდგენილია კვარცი, კალციტი (კირიანი ცემენტი), თიხის მინერალები ან რკინის ოქსიდები (ფერიტული ცემენტი). დახარისხება და მარცვლების ზომის განაწილება ხშირად ძალიან კარგია, მაგრამ ასევე არსებობს მასიური, ცუდად დახარისხებული ქვიშაქვები.
ქვიშაქვის ფენების სხვადასხვა ტიპი
თითქმის ყველა დანალექი ქანი ფენებად ილექება. ფენა წარმოიქმნება მაშინ, როდესაც დანალექის მარცვლები წყალში იძირება და ერთად ილექება. ერთი და იგივე ზომისა და ფორმის დანალექი მარცვლების ფენები ერთმანეთისგან გამოყოფილია ფენის სიბრტყეებით, ბრტყელი ზედაპირებით, სადაც მარცვლის ზომა და ფორმა იცვლება. ზოგჯერ ასეთი ფენის სიბრტყეების ამოცნობა შესაძლებელია ქანის ფერის ცვლილებით, რომელიც ზოლების სახით ჩნდება. ფენების უმეტესობა ბრტყელ ან ჰორიზონტალურ ზედაპირზე ილექება. თუმცა, არსებობს ქანებიც, რომლებიც ავლენენ ჯვარედინი ფენის არსებობას.
როგორ ხდება ჯვარედინი ფენის წარმოქმნა?
ჯვარედინი ფენის წარმოქმნა, როგორც დანალექი სტრუქტურა, გულისხმობს მარცვლოვანი ნალექის (ჩვეულებრივ ქვიშის ან ხრეშის) დალექვას ირიბად დახრილი ფენებში. ჯვარედინი ფენის წარმოქმნა შეიძლება გამოწვეული იყოს როგორც წყლის ნაკადით, ასევე ქარით. ჯვარედინი ფენის წარმოქმნა შესაძლებელია უდაბნოებში, მდინარეებში, ტბებსა და ზღვებში და ფართოდ არის შემონახული გეოლოგიურად ახალგაზრდა არაკონსოლიდირებულ ნალექებში, ასევე კონსოლიდირებულ დანალექ ქანებში. ის წარმოიქმნება ქვიშის მარცვლების დალექვის შედეგად ქვიშის ნაპირების ან ქედების ტყის მასივში. დეპონირების დროს ნაკადის პირობების ცვალებადობის გამო, ერთმანეთზე გადაფარებულ ფენებში ჯვარედინი შრეები შეიძლება იყოს ორიენტირებული სხვადასხვა ან საპირისპირო მიმართულებით (ჯვარედინი შრეები).
განსხვავება ხდება ცხრილოვან და რკალურ ჯვარედინი შრეებს შორის. ცალკეული ჯვარედინი შრეების შეხების ზედაპირები ცხრილოვან ჯვარედინი შრეებში ბრტყელია და რკალურ ჯვარედინი შრეებში მოხრილია.
ჯვარედინი შრეები სხვადასხვა ზომებში გვხვდება, მიკროჯვარედინი შრეებიდან (2 სმ-მდე სიმაღლე) მცირე ზომის (2-დან 20 სმ-მდე) და საშუალო ზომის (20-დან 200 სმ-მდე) და დიდი ზომის ჯვარედინი შრეებიდან (2-დან 20 მ-მდე და მეტი) გადადის, რაც დამოკიდებულია ჯვარედინი შრეების სიმაღლეზე. ზომა ასახავს შესაბამისი სატრანსპორტო საშუალების ნაკადის სიჩქარეს.
| პირისებრი ფენა |
მახასიათებლები |
გავრცელება საქართველოში |
| პარალელური ფენა |
სქელი, განტოლებული ფენები |
მდინარისა და ზღვის პროცესი |
| გადაჯვარედინებული ფენა |
დახრილი, გადაჯვარედინებული ფენები |
საცილორო ლოკაციები და სანი |
| ბორცვიანი ნიშნები |
ტალღოვანი ზედაპირის ფორმები |
შლილი წყლის ტერიტორიები |
| კონგლომერატის ფენები |
გროვილი შედგენილობა ვულკანური ნაცრისა და კალციტისგან |
ვულკანური და კალციტური დეპოზიტები |
ადგილზე ყურადღებით შეისწავლეთ ქვიშაქვის ფენები და შემდეგ უპასუხეთ შემდეგ კითხვებს, სანამ აღმოჩენის ჩანაწერს გააკეთებთ. შეგიძლიათ დაწეროთ თქვენი პასუხები და შეხვიდეთ თქვენს მშობლიურ ენაზე. თუ EarthCache-ს გუნდურად ეწვიეთ, მთელი გუნდისთვის პასუხები მხოლოდ ერთ ადამიანს უნდა გამოაგზავნოს. უბრალოდ მიუთითეთ, ვინ გამოგზავნა პასუხები და თითოეულმა ადამიანმა გადაიღოს საკუთარი ფოტო.
1. აქ ქვიშაქვის ფენები ძირითადად პარალელურია თუ ჯვრის ფორმის და რა წარმოშობაზე მიუთითებს ეს?
2. მოძებნეთ ჯვარედინი ფენების მქონე ადგილი. ტაბულურია თუ რკალისებრი ჯვარედინი ფენები და რა განზომილებაშია?
3. ასევე შეგიძლიათ ამოიცნოთ ტალღოვანი ნიშნები და კონგლომერატის ფენები და თუ კი, სად?
4. გადაუღეთ თქვენი ან პირადი ნივთის ფოტო ადგილზე და მიამაგრეთ ის თქვენს ჟურნალს!
გამომიგზავნეთ ელ.ფოსტა თქვენი პასუხებით! თქვენ შეგიძლიათ ჩანაწერი ჩაწეროთ თქვენი აღმოჩენის შესახებ პასუხების გაგზავნისთანავე. დაგიკავშირდებით, თუ რაიმე პრობლემა იქნება. ჟურნალის დამტკიცებას არ უნდა ელოდოთ! იმედი მაქვს, რომ ისიამოვნებთ ამ გეოლოგიური აღმოჩენის მოგზაურობით!
The coordinates will lead you to the parking lot of the ancient rock city of Uplistsikhe, with its beautiful sandstone cliffs. You can park your car here, and the buses for guided tours also stop here. The Earthcache is located in front of the rock city. You don't need to visit the rock city or pay an entrance fee to complete the tasks. However, a visit is highly recommended!
Sandstone Deposits in Georgia
The geology of Georgia is characterized by multi-layered deposits formed during various geological periods, primarily the Neogene and Quaternary. Numerous sandstones with diverse bedding patterns are found here because the region is shaped by tectonic uplift and subsidence. This process created various sedimentary basins where sand was deposited by rivers, seas, and wind. The changing environmental conditions resulted in a variety of bedding patterns. Thus, the sandstones reflect the dynamic geological history of the Caucasus.
Sandstone is a classic sedimentary rock formed mainly by the consolidation of sand deposited in rivers, lakes, seas, and even deserts. Sandstone deposits in Georgia are found particularly in the tectonic depressions between the Greater and Lesser Caucasus Mountains. The significant Miocene and Pliocene deposits, for example in the Rioni-Kura Basin, reach thicknesses of up to 1000 meters and consist of alternating layers of sandstone, clay, limestone conglomerates, and volcanic ash.
Georgian sandstones mostly consist of well-rounded quartz grains, often accompanied by mica minerals and iron oxides, which can influence the color. The cementing agent varies: commonly quartz, calcite (calcareous cement), clay minerals, or iron oxides (ferritic cement) are present. The sorting and grain size distribution are often very good, but massive, poorly sorted sandstones also exist.
Different Types of Sandstone Layers
Almost all sedimentary rocks are deposited in layers. A layer forms when sediment grains sink in water and are deposited together. Layers of sediment grains of the same size and shape are separated from each other by bedding planes, flat surfaces where grain size and shape change. Sometimes such bedding planes can be recognized by a change in the rock's color, which appears as streaks. Most layers are deposited on a flat or horizontal surface. However, there are also rocks that exhibit cross-bedding.
How does cross-bedding occur?
Cross-bedding as a sedimentary structure refers to the deposition of granular sediment (usually sand or gravel) in obliquely dipping layers. Cross-bedding can be caused by both flowing water and wind. Cross-bedding can be observed in deserts, rivers, lakes, and seas and is widely preserved in geologically young unconsolidated sediments as well as consolidated sedimentary rocks. It arises from the deposition of sand grains in the lee of sandbanks or ridges. Due to varying flow conditions during deposition, cross-bedding in superimposed strata can be oriented differently or in opposite directions (cross-bedding).
A distinction is made between tabular and arcuate cross-bedding. The contact surfaces of the individual cross-bedding units are flat in tabular cross-bedding and curved in arcuate cross-bedding.
Cross-bedding occurs in various dimensions, ranging from micro-cross-bedding (up to 2 cm high) through small-dimensional (2 to 20 cm) and medium-dimensional (20 to 200 cm) to large-dimensional cross-bedding (2 to 20 m and more), depending on the height of the cross-bedding. The dimension reflects the flow velocity of the respective transport medium.
| Type of Bedding |
Characteristics |
Occurrence in Georgia |
| Parallel Bedding |
Thick, even layers |
Deposits in river and marine environments |
| Cross Bedding |
Angled, overlapping layers |
Sand dunes and river channels |
| Ripple Marks |
Wavy surface features |
Shallow water regions |
| Conglomerate Layers |
Layers with coarse components like volcanic ash or limestone |
Volcanic and carbonate deposits |
Examine the sandstone strata carefully on site and then answer the following questions before logging your find. You are welcome to write your answers and log in your native language. If you visited the EarthCache as a team, one person only needs to send the answers for the whole team. Just be sure to indicate who sent the answers and that each person takes their own photo.
1. Are the sandstone strata here predominantly parallel or cross-shaped, and what origin does this suggest?
2. Look for an area with cross-bedding. Is it tabular or arcuate cross-bedding, and in what dimension?
3. Can you also identify ripple marks and conglomerate strata, and if so, where?
4. Take a photo of yourself or a personal item at the site and attach it to your log!
Send me an email with your answers! You can log your find immediately after submitting your answers. I will contact you if there are any issues. You don't need to wait for log approval! I hope you enjoy this geological journey of discovery!
Die Koordinaten bringen euch zum Parkplatz der antiken Felsenstadt Uplistsikhe mit sehr schönen Sandsteinfelsen. Hier könnt ihr euer Auto abstellen und auch die Busse der geführten Touren halten hier. Der Earthcache befindet sich vor der Felsenstadt. Ihr müsst für die Lösung der Aufgaben die Felsenstadt nicht besuchen und auch keinen Eintritt bezahlen. Empfehlenswert ist ein Besuch aber auf jeden Fall!
Sandsteinvorkommen in Georgien
Die Geologie in Georgien ist geprägt von vielschichtigen Ablagerungen, die während verschiedener geologischer Perioden, vor allem im Neogen und Quartär, entstanden sind. Es gibt hier viele Sandsteine mit verschiedenen Schichtungen, weil die Region durch tektonische Hebungen und Senkungen geprägt ist. Dadurch entstanden unterschiedliche Sedimentbecken, in denen Sand von Flüssen, Meeren und Wind abgelagert wurde. Die wechselnden Umweltbedingungen führten zu vielfältigen Schichtungsmustern. So spiegeln die Sandsteine die dynamische geologische Geschichte des Kaukasus wider.
Sandstein ist ein klassisches Sedimentgestein, das hauptsächlich durch die Verfestigung von Sand entsteht, der in Flüssen, Seen, Meeren und auch in Wüsten abgelagert wurde. Sandsteinvorkommen in Georgien finden sich besonders in den tektonischen Senken zwischen dem Großen und Kleinen Kaukasus. Die bedeutenden Miozän- und Pliozän-Ablagerungen beispielsweise in der Rioni-Kura-Senke erreichen Mächtigkeiten bis zu 1000 Metern und bestehen aus wechselnden Schichten von Sandstein, Ton, Kalksteinkonglomeraten und Vulkanaschelagerungen.
Georgische Sandsteine bestehen meist aus gut gerundeten Quarzkörnern, oft begleitet von Glimmermineralen und Eisenoxiden, die die Farbe beeinflussen können. Das Bindemittel variiert: Häufig sind Quarz, Calcit (kalkig zementiert), Tonminerale oder Eisenoxide (ferritisch zementiert). Die Sortierung und Kornverteilung ist häufig sehr gut, es gibt aber auch massige, schlecht sortierte Sandsteine.
Verschiedene Arten von Sandsteinschichten
Fast alle Sedimentgesteine lagern sich in Schichten ab. Eine Schicht bildet sich, wenn Sedimentkörner im Wasser absinken und zusammen abgelagert werden. Schichten aus Sedimentkörnern gleicher Größe und Form werden durch Schichtflächen, flachen Oberflächen, an denen sich Korngröße und -form ändern, voneinander getrennt. Manchmal erkennt man solche Schichtflächen an einer Veränderung der Gesteinsfarbe, die in Form von Streifen im Gestein auftritt. Die meisten Schichten werden auf einer flachen oder horizonzalen Oberfläche abgelagert. Es gibt aber auch Gesteine, welche eine Schrägschichtung zeigen.
Wie kommt es zu den Schrägschichtungen?
Die Schrägschichtung als Sedimentstruktur bezeichnet die Ablagerung von körnigem Sediment (meistens Sand oder Kies) in schräg einfallenden Schichten. Schrägschichtung kann sowohl durch strömendes Wasser als auch durch Wind verursacht werden. Ihre Entstehung kann in Wüsten, Flüssen, Seen und Meeren beobachtet werden und ist in geologisch jungen Lockergesteinen sowie verfestigten Sedimentgesteinen verbreitet erhalten. Sie entsteht durch die Vorschüttung und Ablagerung von Sandkörnern im Lee von Sandbänken oder Bodenwellen. Die Schrägschichtung in übereinanderliegenden Schichten kann durch wechselnde Strömungsverhältnisse bei der Ablagerung unterschiedlich oder gegensätzlich orientiert sein (Kreuzschichtung).
Unterschieden werden tafelige und bogige Schrägschichtung. Die Berührungsflächen der einzelnen Schrägschichtungskörper sind bei der tafeligen Schrägschichtung eben, bei der bogigen gekrümmt.
Schrägschichtung kommt in verschiedenen Dimensionen vor, die abhängig von der Höhe der Schrägschichtung von der Mikroschrägschichtung (Höhe bis 2 cm) über klein- (2 bis 20 cm) und mitteldimensionale (20 - 200 cm) zur großdimensionalen Schrägschichtung (2 bis 20 m und mehr) reichen. Die Dimension spiegelt die Strömungsgeschwindigkeit des jeweiligen Transportmediums wider.
| Schichtungsform |
Charakteristik |
Entstehungsort/Vorkommen |
| Parallelschichtung |
Mächtige, gleichmäßige Lagen |
Fluss- und Meeresablagerungen |
| Kreuz- Schrägschichtung |
Schräg gestellte, überkreuzte Lagen |
Sandige Dünen, Flüsse |
| Rippelmarken |
Wellenartige Oberflächenstrukturen |
Seichtwasserbereiche |
| Konglomeratische Schichten |
Eingelagerte grobe Bestandteile |
Vulkan- und Kalklagen |
Schaut euch die Sandsteinschichtungen vor Ort genau an und beantwortet dann bitte vor dem Loggen folgende Fragen. Gerne könnt ihr die Antworten und Logs in eurer Muttersprache scheiben. Wenn ihr den EC im Team besucht habt, dann reicht es wenn einer die Antworten für das ganze Team schickt. Schreibt dann nur bitte dazu, wer die Antworten geschickt hat und macht bitte jeder ein eigenes Foto.
1. Sind die Schichten des Sandsteins hier überwiegend parallel oder kreuzartig geschichtet und auf welchen Entstehungsort lässt dies schließen?
2. Sucht einen Bereich mit Schrägschichtung. Handelt es sich um tafelige oder bogige Schrägschichtung und in welcher Dimension?
3. Könnt ihr auch Rippelmarken und konglomeratische Schichten erkennen, und wenn ja, wo?
4. Macht ein Foto von euch oder einem persönlichen Gegenstand vor Ort und hängt es an euren Log!
Schickt eine Mail mit euren Antworten an mich! Nach dem Absenden der Antworten könnt ihr gleich loggen. Falls etwas nicht in Ordnung ist, melde ich mich. Ihr braucht nicht die Logfreigabe abwarten! Ich wünsche euch viel Spaß bei dieser geologischen Entdeckungsreise!
Quellen:
https://www.steine-und-minerale.de/gesteine/s/sandstein.html
https://www.fgv-oberkotzau.de/GesteinTourBPSandstein.pdf
https://www.mineralienatlas.de/lexikon/index.php/RockData?lang=de&rock=Sandstein
https://geologische-streifzuege.info/tag/sandstein/