Fossils at the Selimiye Mosque – Amazing Geology

Απολιθώματα στο τζαμί Selimiye – Amazing Geology
 

Επισκόπηση

Η παλιά πόλη της Λευκωσίας δεν κρύβει μόνο πολιτιστικούς και ιστορικούς θησαυρούς, αλλά και εκπληκτικά γεωλογικά ευρήματα. Αν κοιτάξει κανείς προσεκτικά τους λίθους του τζαμιού Selimiye, μπορεί να ανακαλύψει απολιθώματα θαλάσσιων ζώων.

Η φυσική πέτρα που χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή του τζαμιού προέρχεται πιθανότατα από τοπικά λατομεία και χρησιμοποιούνταν ήδη από τον Μεσαίωνα ως οικοδομικό υλικό. Με προσεκτική παρατήρηση, σε πολλούς όγκους μπορεί κανείς να διακρίνει απομεινάρια κελυφών που χρονολογούνται από την εποχή που η περιοχή αυτή καλύπτονταν από μια ζεστή, ρηχή θάλασσα (μια λεγόμενη ηπειρωτική θάλασσα).

Αυτό το EarthCache σας προσκαλεί να ανακαλύψετε αυτά τα απολιθώματα απευθείας στην τοιχοποιία και να εξαγάγετε συμπεράσματα για τη δημιουργία και τον τρόπο ζωής τους.

Προσοχή: δεν χρειάζεται να μπείτε στο τζαμί ή στον προαύλιο χώρο. Τα απολιθώματα βρίσκονται και στο εξωτερικό της τοιχοποιίας. Σας προσκαλώ μάλιστα να κάνετε τον γύρο του τζαμιού για να ανακαλύψετε πολλά απολιθώματα.

Συνθήκες καταγραφής

Για να καταγράψετε αυτό το EarthCache, μεταβείτε στο τζαμί Selimiye και εξετάστε τους λίθους αποκλειστικά με παρατήρηση.
Στείλε τις απαντήσεις σου μέσω e-mail ή μέσω του Message Center.

1. Ποια απολιθώματα μπορείτε να αναγνωρίσετε στην τοιχοποιία;
   Περιγράψτε δύο αναγνωρίσιμα απολιθώματα (π.χ. σχήμα κοχυλιού, καμπυλότητα, πάχος κελύφους, μέγεθος, χρώμα).
2. Ποιες ενδείξεις παρέχουν το σχήμα και η δομή του κελύφους για τον τρόπο ζωής του ζώου;
   (π.χ. σταθερό, θαμμένο, ελεύθερο, ήρεμα ή κινούμενα νερά)
3. Τι αποκαλύπτει η ποικιλία των απολιθωμάτων σχετικά με το περιβάλλον απόθεσης του πετρώματος;
   Σκέψου το βάθος του νερού, την ενέργεια του περιβάλλοντος και τη βιολογική δραστηριότητα.
4. Βρήκα και αυτά τα απολιθωμένα υπολείμματα στον τοίχο. Ποιο ζώο πιστεύεις ότι μπορεί να ήταν;
   
5. Υποχρεωτική φωτογραφία:
   Τράβηξε μια φωτογραφία του εαυτού σου ή ενός προσωπικού αντικειμένου στις συντεταγμένες, χωρίς να δίνεις πληροφορίες για τα απολιθώματα ή τις απαντήσεις.

1. Δημιουργία των απολιθωμάτων και ιζηματογένεση

Όταν ένα ζωντανό οργανισμό πεθαίνει, τα υπολείμματά του συνήθως καταστρέφονται γρήγορα από πτωματοφάγα, μικροοργανισμούς ή μηχανικές διεργασίες. Μόνο υπό ειδικές συνθήκες μπορούν να δημιουργηθούν απολιθώματα.

Εάν τα κελύφη ή τα σκελετά καλύπτονται γρήγορα από ιζήματα όπως ασβεστολιθική λάσπη ή θραύσματα κελυφών, η διαδικασία αποσύνθεσης μπορεί να επιβραδυνθεί σημαντικά ή να σταματήσει εντελώς. Ιδιαίτερα ευνοϊκές συνθήκες επικρατούν στον βυθό των ρηχών θαλασσών της υφαλοκρηπίδας, δηλαδή σε ζεστά, ρηχά παράκτια πελάγη με πλούσια ζωή, όπου το οργανικό υλικό εγκλωβίζεται γρήγορα. Οι θάλασσες της υφαλοκρηπίδας είναι ρηχά παράκτια πελάγη στην ήπειρο, συνήθως με βάθος μόνο μερικές δεκάδες μέτρα.

Με την πάροδο εκατομμυρίων ετών, αυτά τα ιζήματα στερεοποιούνται σε πέτρες. Κατά τη διαδικασία αυτή, οι αρχικές οργανικές δομές συχνά αντικαθίστανται ή σταθεροποιούνται από ασβεστίτη – μια διαδικασία που ονομάζεται απολίθωση, δηλαδή η μετατροπή υπολειμμάτων σε απολιθωμένο υλικό. Τα απολιθώματα που είναι ορατά σήμερα είναι επομένως άμεσα υπολείμματα ενός οικοσυστήματος που έχει εξαφανιστεί εδώ και πολύ καιρό.
 

2. Πότε έζησαν αυτά τα θαλάσσια οργανισμοί;

Τα κοχύλια και τα σαλιγκάρια ανήκουν στις παλαιότερες ομάδες ζώων της Γης και υπάρχουν ήδη από το Καμπριανό (πάνω από 500 εκατομμύρια χρόνια πριν). Ωστόσο, ορισμένες μορφές ήταν ιδιαίτερα χαρακτηριστικές για μεμονωμένες γεωλογικές εποχές.

Πολλά από τα απολιθώματα που είναι ορατά εδώ προέρχονται πιθανότατα από την Κρητιδική περίοδο, μια εποχή κατά την οποία μεγάλα τμήματα της Μεσογείου καλύπτονταν από ζεστά, ρηχά моря. Ορισμένες ομάδες κοχυλιών αυτής της περιόδου σχημάτιζαν υφάλους και διαδραμάτιζαν ρόλο παρόμοιο με αυτόν των σημερινών κοραλλιών.

Σε αντίθεση με τα βασικά απολιθώματα όπως οι αμμωνίτες ή οι βελεμνίτες, πολλά κοχύλια μπορούν να ταξινομηθούν χρονικά μόνο κατά προσέγγιση, αλλά παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες για τις περιβαλλοντικές συνθήκες και τους βιότοπους.
 

3. Σαλιγκάρια (γαστερόποδα)

Τα σαλιγκάρια ανήκουν στα μαλάκια με τη μεγαλύτερη ποικιλία ειδών. Το κέλυφος τους, που συνήθως έχει σπειροειδή μορφή, χρησίμευε για προστασία και σταθερότητα. Τα απολιθωμένα σαλιγκάρια μπορούν να έχουν πολύ διαφορετικές μορφές, οι οποίες επιτρέπουν να εξαχθούν συμπεράσματα για τον τρόπο ζωής τους:

• Επιμήκη, σε σχήμα πύργου
  → τυπικά για είδη που ζούσαν στο ίζημα ή έσκαβαν
  
• Επίπεδα ή σε σχήμα κύπελλου
  → προσαρμοσμένα στη ζωή σε σκληρά υποστρώματα, συχνά σε περιοχές με έντονη ροή
    
• Σφαιρικά ή συμπαγή
  → συχνά σε παράκτιες ζώνες με μεταβαλλόμενες συνθήκες
    
   

4. Μύδια (Bivalvia)

Τα μαλάκια αποτελούνται από δύο κελύφη και υπάρχουν ως απολιθώματα από την πρώιμη Καμβριανή περίοδο. Το σχήμα του κελύφους τους δίνει ενδείξεις για τον τρόπο ζωής τους:

• Μακρύ και στενό
  → θαμμένα στην άμμο ή τη λάσπη
  
• Παχιά και ανθεκτικά
  → στερεωμένα σε σκληρό υπόστρωμα, ανθεκτικά στα κύματα
  
• Στρογγυλά ή ελαφρώς ασύμμετρα
  → μισοθαμμένο στο ίζημα
    
• Επίπεδο και λεπτό
  → εν μέρει ελεύθερα κινητά
  

Αρκετά από τα απολιθώματα που είναι ορατά στην τοιχοποιία παρουσιάζουν πολύ παχιά, έντονα καμπυλωμένα κελύφη, όπως είναι τυπικό για τα κοχύλια που ζουν σε υφάλους.

Μερικά από τα απολιθώματα που είναι ορατά στην τοιχοποιία ανήκουν σε μια σήμερα εξαφανισμένη ομάδα κοχυλιών, που κατά τη διάρκεια του Κρητιδικού έπαιξαν σημαντικό ρόλο στα τροπικά ρηχά νερά. Αυτά τα λεγόμενα rudists ήταν μια σήμερα εξαφανισμένη ομάδα κοχυλιών, που κατά τη διάρκεια του Κρητιδικού σχημάτιζαν δομές παρόμοιες με τα κοραλλιογενή ύφαλα, όπως τα σημερινά κοραλλιογενή ύφαλα. Ωστόσο, αυτά είναι συνήθως ορατά στην τοιχοποιία μόνο ως διατομές και επομένως δεν είναι πάντα εύκολο να προσδιοριστούν με σαφήνεια.

5. Το περιβάλλον βράχο – ένας πρώην θαλάσσιος βυθός

Το περιβάλλον βράχο είναι ένας ασβεστόλιθος πλούσιος σε απολιθώματα, ο οποίος αποτελείται από θραύσματα κελυφών και ανθρακικό λάσπη. Η πληθώρα απολιθωμάτων και θραυσμάτων υποδηλώνει μια βιολογικά πολύ παραγωγική ρηχή θάλασσα.

Τέτοια ασβεστόλιθοι δημιουργούνται συχνά σε:

• θερμό κλίμα
• μικρό βάθος νερού
• υψηλή βιολογική δραστηριότητα
• περιοδικά ταραγμένα νερά (κύματα, καταιγίδες)

Η σημερινή εκκλησία χρησιμοποιεί λοιπόν μια πέτρα που κάποτε ήταν μέρος ενός ζωντανού θαλάσσιου βυθού.
 

Συμπέρασμα

Αυτό το EarthCache δείχνει ξεκάθαρα ότι η γεωλογία είναι ορατή παντού, ακόμη και σε ιστορικά κτίρια. Τα απολιθώματα στην τοιχοποιία του τζαμιού Selimiye μαρτυρούν την ύπαρξη ενός αρχαίου θαλάσσιου βυθού, πολύ πριν οι άνθρωποι μετατρέψουν αυτές τις πέτρες σε εκκλησία και αργότερα σε τζαμί.
 

Πηγές
https://de.wikipedia.org/wiki/Fossil
geologie-natur-mitteldeutschland.de
nussbaumer.de
Bildungsserver Hamburg

Εικόνες προσαρμοσμένες από geologie-natur-mitteldeutschland.de
 

Selimiye Camii'ndeki fosiller – Şaşırtıcı Jeoloji
 

Genel Bakış

Lefkoşa'nın eski şehri sadece kültürel ve tarihi hazineleri barındırmakla kalmaz, aynı zamanda şaşırtıcı jeolojik kanıtları da barındırır. Selimiye Camii'nin taş bloklarında, biraz dikkatli bakıldığında deniz hayvanlarının fosilleri keşfedilebilir.

Burada kullanılan doğal taşlar büyük olasılıkla bölgedeki taş ocaklarından çıkarılmış ve Orta Çağ'da inşaat malzemesi olarak kullanılmıştır. Yakından bakıldığında, birçok blokta bu bölgenin sıcak ve sığ bir denizle (sözde sığ deniz) kaplı olduğu dönemden kalma kabuk kalıntıları görülebilir.

Bu EarthCache, sizi bu fosilleri doğrudan duvar yapısında keşfetmeye ve bunların oluşumu ve yaşam tarzları hakkında çıkarımlarda bulunmaya davet ediyor.

Dikkat: Caminin içine ve avlusuna girmenize gerek yoktur. Fosilleri duvarların dışında da bulabilirsiniz. Hatta sizi caminin etrafında dolaşarak birçok fosil keşfetmeye davet etmek istiyorum.

Günlük koşulları

Bu EarthCache'i kaydetmek için Selimiye Camii'ne gidin ve taş blokları sadece gözlemleyerek inceleyin.
Lütfen cevaplarınızı e-posta veya Mesaj Merkezi aracılığıyla gönderin.

1. Duvarlarda hangi fosilleri tanımlayabiliyorsunuz?
   İki tanınabilir fosili tanımlayın (ör. kabuk şekli, eğrilik, kabuk kalınlığı, boyut, renk).
2. Kabuğun şekli ve yapısı, hayvanın yaşam tarzı hakkında hangi ipuçlarını veriyor?
   (ör. sabit, gömülü, serbest yaşayan, sakin veya hareketli su)
3. Çok sayıda fosil parçası, kayanın biriktiği ortam hakkında ne gibi bilgiler verir?
   Su derinliği, ortamın enerjisi ve biyolojik aktiviteyi düşün.
4. Duvarda bu fosil kalıntılarını da buldum. Sence bu hangi canlıya ait olabilir?
   
5. Zorunlu fotoğraf:
   Koordinatlarda, fosiller veya cevaplar hakkında ipucu vermeden, kendinizin veya kişisel bir eşyanızın fotoğrafını çekin.

1. Fosillerin oluşumu ve sedimantasyon

Bir canlı öldüğünde, kalıntıları genellikle leş yiyiciler, mikroorganizmalar veya mekanik süreçler tarafından hızla yok edilir. Sadece özel koşullar altında fosiller oluşabilir.

Kabuklar veya iskeletler kireç çamuru veya kabuk kırıkları gibi tortularla hızla kaplanırsa, çürüme süreci büyük ölçüde yavaşlayabilir veya tamamen durabilir. Özellikle elverişli koşullar, organik maddelerin hızla hapsolduğu, sıcak, sığ ve yaşamın bol olduğu sığ kıta sularının deniz tabanında hakimdir. Kıta suları, kıtanın kenarındaki sığ denizlerdir ve genellikle sadece birkaç on metre derinliğindedir.

Milyonlarca yıl boyunca bu tortular kayaya dönüşür. Bu süreçte, orijinal organik yapılar genellikle kalsit ile değiştirilir veya stabilize edilir – bu süreç fosilleşme, yani kalıntıların taşlaşmış malzemeye dönüşmesi olarak adlandırılır. Bugün görülebilen fosiller, bu nedenle çoktan yok olmuş bir ekosistemin doğrudan kalıntılarıdır.
 

2. Bu deniz organizmaları ne zaman yaşadı?

Midye ve salyangozlar, dünyadaki en eski hayvan gruplarından biridir ve Kambriyen dönemden (500 milyon yıl önce) beri var olmaktadır. Ancak belirli formlar, belirli jeolojik dönemlere özgüydü.

Burada görülebilen fosillerin çoğu büyük olasılıkla Kretase döneminden kalmadır; bu dönemde Akdeniz bölgesinin büyük bir kısmı ılık, sığ denizlerle kaplıydı. Bu dönemin bazı kabuklu deniz hayvanı grupları resif oluşturuyordu ve günümüz mercanlarına benzer bir rol oynuyordu.

Amonitler veya belemnitler gibi kılavuz fosillerin aksine, birçok kabuklu deniz hayvanı zaman açısından sadece kabaca sınıflandırılabilir, ancak çevre koşulları ve yaşam alanları hakkında değerli bilgiler sağlar.
 

3. Salyangozlar (Gastropoda)

Salyangozlar, en çok türe sahip yumuşakçalar arasındadır. Çoğunlukla spiral şeklinde kıvrımlı kabukları, koruma ve stabilite sağlar. Fosil salyangozlar çok farklı şekillerde olabilir ve bu da onların yaşam tarzları hakkında ipuçları verir:

• Uzun, kule şeklinde
  → sediman içinde yaşayan veya kazı yapan türler için tipik
  
• Düz veya çanak şeklinde
  → sert zeminlerde, genellikle akıntılı bölgelerde yaşamaya uyum sağlamış
    
• Küremsi veya bodur
  → genellikle değişken koşullara sahip kıyı bölgelerinde
    
   

4. İstiridyeler (Bivalvia)

İstiridyeler iki kapaktan oluşur ve Kambriyen döneminden beri fosil olarak bulunurlar. Kabuklarının şekli, yaşam tarzları hakkında ipucu verir:

• Uzun ve dar
  → kum veya çamurda gömülü
  
• Kalın duvarlı ve sağlam
  → sert zemine sıkıca tutunur, dalgalara karşı dayanıklıdır
  
• Yuvarlak veya hafif asimetrik
  → Sedimentte yarı gömülü
    
• Düz ve ince
  → kısmen serbest hareketli
  

Duvarda görünen fosillerin birçoğu, resiflerde yaşayan midyeler için tipik olan çok kalın, güçlü bir şekilde kıvrılmış kabuklara sahiptir.

Duvarda görünen fosillerin bazıları, günümüzde soyu tükenmiş, Kretase döneminde tropikal sığ denizlerde önemli bir rol oynayan bir midye grubuna aittir. Rudistler olarak adlandırılan bu midyeler, günümüzde soyu tükenmiş bir midye grubudur ve Kretase döneminde, günümüzün mercan resiflerine benzer resif benzeri yapılar oluşturmuşlardır. Ancak bunlar duvarda genellikle sadece kesit olarak görülebilir ve bu nedenle her zaman kesin olarak tanımlanamazlar.

5. Çevreleyen kayaç – eski bir deniz tabanı

Çevreleyen kayaç, kabuk kırıkları ve karbonat çamurundan oluşan, fosil bakımından zengin bir kireçtaşıdır. Çok sayıda fosil ve fragman, biyolojik olarak çok verimli bir sığ deniz olduğunu göstermektedir.

Bu tür kireçtaşları genellikle şu koşullarda oluşur:

• sıcak iklim
• sığ su
• yüksek biyolojik aktivite
• ara sıra hareketli su (dalgalar, fırtınalar)

Günümüzün kilise yapımında, bir zamanlar canlı bir deniz tabanının parçası olan taşlar kullanılmaktadır.
 

Sonuç

Bu EarthCache, jeolojinin her yerde, hatta tarihi yapılarda bile görülebileceğini açıkça göstermektedir. Selimiye Camii'nin duvarlarındaki fosiller, insanlar bu taşları bir kiliseye ve daha sonra bir camiye dönüştürmeden çok önce, ilkel bir denizi anlatmaktadır.
 

Kaynak
https://de.wikipedia.org/wiki/Fossil
geologie-natur-mitteldeutschland.de
nussbaumer.de
Eğitim sunucusu Hamburg

Görüntüler geologie-natur-mitteldeutschland.de adresinden uyarlanmıştır.
 

Fossils at the Selimiye Mosque – Amazing Geology
 

Overview

The old town of Nicosia is home not only to cultural and historical treasures, but also to surprising geological evidence. With a little attention, fossils of marine animals can be discovered in the stone blocks of the Selimiye Mosque.

The natural stone used here most likely comes from regional quarries and was already used as a building material in the Middle Ages. Upon closer inspection, you can see shell remains embedded in many blocks, dating back to a time when this area was covered by a warm, shallow sea (a so-called shelf sea).

This EarthCache invites you to discover these fossils directly in the masonry and draw conclusions about their origin and way of life.

Please note: you do not need to enter the mosque or the forecourt. You can also find the fossils on the outside of the masonry. I would even like to invite you to walk around the mosque to discover many fossils.

Logging conditions

To log this EarthCache, go to the Selimiye Mosque and examine the stone blocks solely through observation.
Please send your answers by email or via the Message Center.

1. Which fossils can you identify in the masonry?
   Describe two recognizable fossils (e.g., shell shape, curvature, shell thickness, size, color).
2. What clues do the shape and structure of the shell provide about the animal's lifestyle?
   (e.g., sessile, burrowing, free-living, calm or moving water)
3. What does the variety of fossil fragments reveal about the rock's depositional environment?
   Consider water depth, energy of the environment, and biological activity.
4. I also found these fossil remains in the wall. What kind of creature do you think it might have been?
   
5. Mandatory photo:
   Take a photo of yourself or a personal item at the coordinates without giving any clues about the fossils or the answers.

1. Formation of fossils and sedimentation

When a creature dies, its remains are usually quickly destroyed by scavengers, microorganisms, or mechanical processes. Fossils can only form under special conditions.

If shells or skeletons are quickly covered by sediments such as lime mud or shell fragments, the decomposition process can be greatly slowed down or stopped altogether. Particularly favorable conditions prevail on the sea floor of shallow shelf seas, i.e., in warm, shallow marginal seas teeming with life, where organic material is quickly enclosed. Shelf seas are shallow marginal seas on the continent, usually only a few tens of meters deep.

Over millions of years, these sediments solidify into rock. In the process, the original organic structures are often replaced or stabilized by calcite—a process known as fossilization, i.e., the transformation of remains into petrified material. The fossils visible today are thus direct remnants of a long-vanished ecosystem.
 

2. When did these marine organisms live?

Mussels and snails are among the oldest animal groups on Earth and have existed since the Cambrian period (over 500 million years ago). However, certain forms were particularly typical of individual geological eras.

Many of the fossils visible here most likely date from the Cretaceous period, an era when large parts of the Mediterranean region were covered by warm, shallow seas. Some shellfish groups of this period were reef-building and played a similar role to today's corals.

Unlike index fossils such as ammonites or belemnites, many shells can only be roughly classified in terms of time, but they provide valuable information about environmental conditions and habitats.
 

3. Snails (gastropods)

Snails are among the most species-rich mollusks. Their mostly spiral-shaped shells served as protection and stability. Fossil snails can have very different shapes, which allow conclusions to be drawn about their way of life:

• Elongated, tower-like
  → typical for species that lived in sediment or burrowed
  
• Flat or cup-shaped
  → adapted to life on solid surfaces, often in areas with strong currents
    
• Spherical or squat
  → common in coastal zones with changing conditions
    
   

4. Mussels (Bivalvia)

Mussels consist of two valves and have been preserved as fossils since the early Cambrian period. The shape of their shells provides clues about their way of life:

• Long and narrow
  → buried in sand or mud
  
• Thick-walled and robust
  → firmly attached to hard surfaces, resistant to waves
  
• Rounded or slightly asymmetrical
  → half buried in sediment
    
• Flat and thin
  → partially free-moving
  
   

Several of the fossils visible in the masonry have very thick, strongly curved shells, typical of reef-dwelling mussels.

Some of the fossils visible in the masonry belong to a now extinct group of mussels that played an important role in tropical shallow seas during the Cretaceous period. These so-called rudists were a now extinct group of mussels that formed reef-like structures during the Cretaceous period, similar to coral reefs today. However, these are usually only visible as cross-sections in the masonry and therefore cannot always be clearly identified.

5. The surrounding rock – a former sea floor

The surrounding rock is fossil-rich limestone composed of shell fragments and carbonate mud. The abundance of fossils and fragments indicates a biologically very productive shallow sea.

Such limestones often form in:

• warm climates
• shallow waters
• high biological activity
• temporarily turbulent water (waves, storms)

Today's church building thus uses a stone that was once part of a living seabed.
 

Conclusion

This EarthCache clearly shows that geology is visible everywhere, even in historical buildings. The fossils in the masonry of the Selimiye Mosque tell of a primeval sea long before humans shaped these stones into a church and later a mosque.
 

Sources
https://de.wikipedia.org/wiki/Fossil
geologie-natur-mitteldeutschland.de
nussbaumer.de
Education Server Hamburg

Images adapted from geologie-natur-mitteldeutschland.de
 

Fossilien an der Selimiye-Moschee – Amazing Geology
 

Überblick

Die Altstadt von Nikosia birgt nicht nur kulturelle und historische Schätze, sondern auch überraschende geologische Zeugnisse. In den Steinblöcken der Selimiye-Moschee lassen sich mit etwas Aufmerksamkeit Fossilien von Meerestieren entdecken.

Der hier verbaute Naturstein stammt sehr wahrscheinlich aus regionalen Steinbrüchen und wurde bereits im Mittelalter als Baumaterial genutzt. Bei genauer Betrachtung erkennt man in vielen Blöcken eingelagerte Schalenreste, die aus einer Zeit stammen, als dieses Gebiet von einem warmen, flachen Meer (einem sogenannten Schelfmeer) bedeckt war.

Dieser EarthCache lädt dich ein, diese Fossilien direkt im Mauerwerk zu entdecken und Rückschlüsse auf ihre Entstehung und Lebensweise zu ziehen.

Achtung: du brauchst die Moschee und auch den Vorhof nicht betreten. Die Fossilien findest du auch außen am Mauerwerk. Ich möchte dich sogar einladen, einmal die Moschee zu umrunden, um viele Fossilien zu entdecken.

Logbedingungen

Um diesen EarthCache zu loggen, begib dich zu der Selimiye-Moschee und untersuche die Steinblöcke ausschließlich durch Beobachtung.
Bitte sende deine Antworten per E-Mail oder über das Message Center.

1. Welche Fossilien kannst du im Mauerwerk identifizieren?
   Beschreibe zwei erkennbare Fossilien (z. B. Muschelform, Krümmung, Dicke der Schale, Größe, Farbe).
2. Welche Hinweise liefern Form und Bau der Schale auf die Lebensweise des Tieres?
   (z. B. festsitzend, eingegraben, freilebend, ruhiges oder bewegtes Wasser)
3. Was verrät die Vielzahl an Fossilfragmenten über die Ablagerungsumgebung des Gesteins?
   Denke dabei an Wassertiefe, Energie des Milieus und biologische Aktivität.
4. Ich habe in der Wand auch diesen Fossilienrest gefunden. Um welches Lebewesen kann es sich deiner Meinung nach gehandelt habenß
   
5. Pflichtfoto:
   Mache ein Foto von dir oder einem persönlichen Gegenstand an den Koordinaten, ohne Hinweise auf die Fossilien oder die Antworten zu geben.

1. Entstehung der Fossilien und Sedimentation

Wenn ein Lebewesen stirbt, werden seine Überreste in der Regel rasch von Aasfressern, Mikroorganismen oder mechanischen Prozessen zerstört. Nur unter besonderen Bedingungen können Fossilien entstehen.

Werden Schalen oder Skelette schnell von Sedimenten wie Kalkschlamm oder Schalenbruch bedeckt, kann der Zersetzungsprozess stark verlangsamt oder ganz gestoppt werden. Besonders günstige Bedingungen herrschen auf dem Meeresboden flacher Schelfmeere, also in warmen, flachen Randmeeren mit reichlich Leben, wo organisches Material rasch eingeschlossen wird. Schelfmeere sind flache Randmeere am Kontinent, meist nur wenige zehn Meter tief.

Im Laufe von Millionen Jahren verfestigen sich diese Sedimente zu Gestein. Dabei werden die ursprünglichen organischen Strukturen oft durch Kalzit ersetzt oder stabilisiert – ein Prozess, den man als Fossilisation, also die Umwandlung von Resten in versteinertes Material, bezeichnet. Die heute sichtbaren Fossilien sind somit direkte Überreste eines längst verschwundenen Ökosystems.
 

2. Wann lebten diese Meeresorganismen?

Muscheln und Schnecken gehören zu den ältesten Tiergruppen der Erde und existieren bereits seit dem Kambrium (vor über 500 Millionen Jahren). Bestimmte Formen waren jedoch besonders typisch für einzelne Erdzeitalter.

Viele der hier sichtbaren Fossilien stammen sehr wahrscheinlich aus der Kreidezeit, einer Epoche, in der große Teile des Mittelmeerraums von warmen, flachen Meeren bedeckt waren. Einige Muschelgruppen dieser Zeit waren riffbildend und spielten eine ähnliche Rolle wie heutige Korallen.

Im Gegensatz zu Leitfossilien wie Ammoniten oder Belemniten lassen sich viele Muscheln zeitlich nur grob einordnen, liefern jedoch wertvolle Hinweise auf Umweltbedingungen und Lebensräume.
 

3. Schnecken (Gastropoden)

Schnecken gehören zu den artenreichsten Weichtieren. Ihre meist spiralig gewundene Schale diente dem Schutz und der Stabilität. Fossile Schnecken können sehr unterschiedliche Formen aufweisen, die Rückschlüsse auf ihre Lebensweise erlauben:

• Langgestreckt, turmartig
  → typisch für Arten, die im Sediment lebten oder sich eingruben
  
• Flach oder napfförmig
  → angepasst an das Leben auf festen Untergründen, oft in strömungsreichen Bereichen
    
• Kugelig oder gedrungen
  → häufig in küstennahen Zonen mit wechselnden Bedingungen
    
   

4. Muscheln (Bivalvia)

Muscheln bestehen aus zwei Klappen und sind seit dem frühen Kambrium fossil überliefert. Ihre Schalenform gibt Hinweise auf ihre Lebensweise:

• Lang und schmal
  → eingegraben im Sand oder Schlamm
  
• Dickwandig und robust
  → festsitzend auf hartem Untergrund, widerstandsfähig gegen Wellen
  
• Gerundet oder leicht asymmetrisch
  → halb eingegraben im Sediment
    
• Flach und dünn
  → teilweise freibeweglich
  
   

Mehrere der im Mauerwerk sichtbaren Fossilien zeigen sehr dicke, stark gebogene Schalen, wie sie typisch für riffbewohnende Muscheln sind.

Einige der im Mauerwerk sichtbaren Fossilien gehören zu einer heute ausgestorbenen Gruppe von Muscheln, die während der Kreidezeit eine wichtige Rolle in tropischen Flachmeeren spielten. Diese sogenannten Rudisten waren eine heute ausgestorbene Gruppe von Muscheln, die während der Kreidezeit riffartige Strukturen bildeten, ähnlich wie Korallenriffe heute. Diese sind jedoch im Mauerwerk meist nur als Querschnitte sichtbar und daher nicht immer eindeutig zu bestimmen.

5. Das umgebende Gestein – ein ehemaliger Meeresboden

Das umgebende Gestein ist ein fossilreicher Kalkstein, der aus Schalenbruch und karbonatischem Schlamm aufgebaut ist. Die Vielzahl an Fossilien und Fragmenten weist auf ein biologisch sehr produktives Flachmeer hin.

Solche Kalke entstehen häufig in:

• warmem Klima
• geringer Wassertiefe
• hoher biologischer Aktivität
• zeitweise bewegtem Wasser (Wellen, Stürme)

Der heutige Kirchenbau nutzt somit einen Stein, der einst Teil eines lebendigen Meeresbodens war.
 

Fazit

Dieser EarthCache zeigt deutlich, dass Geologie überall sichtbar ist selbst in historischen Bauwerken. Die Fossilien im Mauerwerk der Selimiye-Moschee erzählen von einem urzeitlichen Meer, lange bevor Menschen diese Steine zu einer Kirche und später zu einer Moschee formten.
 

Quellen
https://de.wikipedia.org/wiki/Fossil
geologie-natur-mitteldeutschland.de
nussbaumer.de
Bildungsserver Hamburg

Images adapted from geologie-natur-mitteldeutschland.de