[PL]
Przez wiele lat Katowice, stolica ciężkiego przemysłu, węgla i stali kojarzone były z szarą, brudną aglomeracją miejską, z betonowym pustkowiem. Symbolem miasta były wysokie kominy buchające dymem jak parowe lokomotywy i las kopalnianych szybów. Czas płynie, Katowice zmieniły się ogromnie i zmiany te widać na każdym kroku. Dzisiejsze Katowice to prężnie rozwijająca się stolica ponad 2 milionowej aglomeracji, a także najszybciej rozwijająca się polska metropolia.
Dużo by można opowiadać o historii i dniu dzisiejszym miasta, ja jednak chciałabym zaprosić do poznania Katowic od mniej znanej strony. Niech te zebrane poniżej ciekawostki o Katowicach będą zachętą do spojrzenia na miasto z innej niż zwykle perspektywy.
Czy wiedziałeś że?
Maria Goeppert-Mayer - Amerykańska fizyczka niemieckiego pochodzenia, druga kobieta (po Marii Skłodowskiej-Curie), która otrzymała Nagrodę Nobla z fizyki, nazywana Cebulową Madonną przyszła na świat w mieszkaniu na ul. Młyńskiej 5.
Najmłodsze miasto wojewódzkie w Polsce - pomimo iż historia niektórych katowickich dzielnic np. Dębu czy Bogucic sięga już XIII w., Katowice prawa miejskie mają od XIX w. (dokładnie od 1865 roku).
Osiedle Tysiąclecia - największe katowickie osiedle – zwane przez mieszkańców Tauzenem budowano prawie 40 lat! Budowę rozpoczęto w 1961 roku, a ostatni budynek (jedną z pięciu Kukurydz) oddano do użytku dopiero w 2000 roku.
Kopalnie - najwięcej kopalni powstało w XIX w., a przemysł węglowy działał w mieście do lat 80 XX wieku. W szczytowym okresie rozwoju przemysłu węglowego na terenie Katowic działało ponad 50 kopalń węgla kamiennego
Spodek - jeden z symboli miasta. Początkowo zakładano, że Spodek powstanie na granicy Katowic i Chorzowa w pobliżu działającego już wtedy Planetarium. Obiekt przypominający kształtem latający spodek otwarto w 1971 roku. Sama jego kopuła waży aż 100 ton W Spodku odbywają się liczne imprezy sportowe, artystyczne, targowe: np. Intel Extreme Masters, Targi EXPO, Mistrzostwa Świata w Piłce Ręcznej Mężczyzn, Rawa Blues.
NOSPR - Jedna z dwóch największych w Polsce sal koncertowych (1800 miejsc siedzących w głównej sali). Budynek NOSPR jest wyjątkowy, nie tylko ze względu na wielkość, ale i akustykę. Nad akustyką, którą uważa się za jedną z najlepszych na świecie, czuwał japoński mistrz Yasuhisa Toyota z Nagata Acoustics.
Galeria Szyb Wilson- największa w kraju prywatna galeria sztuki (jej powierzchnia wystawiennicza liczy blisko 2500 m⊃2;)., znajduje się na terenie jednego z szybów dawnej kopalni Wieczorek.
Tereny zielone - prawie 50% powierzchni Katowic to tereny zielone, aż 42 % powierzchni miasta zajmują lasy. Znajdują się tutaj liczne parki m.in.: Park Kościuszki, Katowicki Park Leśny oraz dwa rezerwaty przyrody: Las Murckowski i Ochojec.
Dolina Pięciu Stawów - Dolinę Trzech Stawów, popularne centrum rekreacyjno-sportowe, będące w zasadzie ogromnym terenem zielonym znają niemal wszyscy mieszkańcy Katowic, niewiele osób wie natomiast o powstającej właśnie Dolinie Pięciu Stawów. Leży ona na terenie katowickich dzielnic Szopienice i Burowiec, a w jej skład wchodzą 3 stawy Hubertus oraz Staw Morawa i Borki
Miasto Neonów - polskie Las Vegas - w latach 50. i 60. Katowice były najbardziej rozświetlonym miastem w Polsce, zyskały więc przydomek Miasta Neonów.
Ulica Długa ma zaledwie 40 metrów długości, co czyni ją jedną z najkrótszych ulic w Katowicach.
Miasto Muzyki UNESCO – w 2015 roku Katowice dołączyły do Sieci Miast Kreatywnych UNESCO jako Miasto Muzyki, co pozwala docenić bogatą tradycję muzyczną i dynamiczną scenę kulturalną miasta.
Miasto Festiwali - Katowice są gospodarzem około 20 ogólnopolskich i międzynarodowych festiwali muzycznych, takich jak OFF Festival czy Tauron Nowa Muzyka, Międzynarodowy Studencki Festiwal Folklorystyczny, Rawa Blues Festival, Mayday przyciągających artystów i miłośników muzyki z całego świata.
Drapacz Chmur - wybudowany w latach 1930-1934 Drapacz Chmur przy ul. Żwirki i Wigury 15 to jeden z pierwszych wieżowców w Polsce i Europie, będący przykładem architektury modernistycznej. Przez kilka lat uchodził za najwyższy wieżowiec w Europie.
Nikiszowiec - zbudowane na początku XX wieku osiedle robotnicze dla górników kopalni „Giesche” stanowi unikatowy i w pełni zachowany przykład zabudowy patronackiej. Podobnie jak sąsiedni Giszowiec, znajduje się na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego, a w 2011 roku stał się jednym z pomników historii.
Wieża spadochronowa – w Parku Kościuszki znajduje się 35-metrowa (50 m w 1937) wieża spadochronowa, zbudowana w 1937 roku. Jest to jedyna tego typu konstrukcja w Polsce, która przetrwała II wojnę światową.
Stalinogród - między rokiem 1953 a 1956 r. miasto nazywało się Stalinogród, dla uczczenia Józefa Stalina, rosyjskiego dyktatora. Formalnie z propozycją zmiany nazwy wystąpił Gustaw Morcinek (1891-1963) – pisarz i polityk.
Kościół św. Michała Archanioła -najstarszy budynek Katowic, drewniany kościół znajdujący się w Parku Kościuszki w Brynowie wzniesiono w 1510 roku i przeniesiono do Katowic z Syrynii w 1938.
Ta skrytka jest częścią Cache Quest 360 – ogólnoświatowej serii geokeszy obecnej w niemal każdym kraju na Ziemi, która promuje geocaching jako fenomen o zasięgu globalnym.
O keszu: kesz to pojemnik 450 ml. W środku znajdziesz kilka naklejek, drewniaków z mojej kolekcji i innych drobiazgów. Weź sobie proszę po JEDNYM z każdego rodzaju i zostaw resztę dla innych. Pojemnik jest w woreczku maskującym, ale i tak zamaskuj go starannie!
[ENG]
Katowice: A City Transformed
For many years, Katowice—the capital of heavy industry, coal, and steel—was associated with a gray, dirty urban agglomeration and a concrete wasteland. The city's symbols were towering chimneys billowing smoke like steam locomotives and a forest of mine shafts. Times change, and Katowice has undergone an immense transformation; these changes are visible at every turn. Today's Katowice is the thriving capital of an agglomeration of over 2 million people, as well as the fastest-growing Polish metropolis.
While there is much to say about the city's history and its present-day aspects, I would like to invite you to discover Katowice from a lesser-known perspective. May these fun facts collected below encourage you to look at the city from a different perspective than usual.
Did You Know?
Maria Goeppert-Mayer: An American physicist of German origin and the second woman (after Marie Skłodowska-Curie) to receive the Nobel Prize in Physics. Known as the "Onion Madonna," she was born in an apartment at 5 Młyńska Street.
The Youngest Voivodeship Capital in Poland: Although the history of some districts, such as Dąb or Bogucice, dates back to the 13th century, Katowice only received city rights in the 19th century (specifically in 1865).
Osiedle Tysiąclecia (Millennium Housing Estate): The largest housing estate in Katowice—called "Tauzen" by locals—took nearly 40 years to build! Construction began in 1961, and the final building (one of the five "Corncob" skyscrapers) was completed only in 2000.
Mines: The highest number of mines was established in the 19th century, and the coal industry operated in the city until the 1980s. At the peak of industrial development, there were over 50 coal mines operating within Katowice.
Spodek: One of the city's iconic symbols. It was originally planned to be built on the border of Katowice and Chorzów, near the existing Planetarium. The facility, which resembles a flying saucer, opened in 1971. Its dome alone weighs 100 tons. Spodek hosts numerous sporting, artistic, and trade events, such as Intel Extreme Masters, EXPO fairs, the Men's World Handball Championship, and the Rawa Blues Festival.
NOSPR (National Polish Radio Symphony Orchestra): One of the two largest concert halls in Poland (seating 1,800 in the main hall). The NOSPR building is unique not only for its size but also for its acoustics. Widely considered among the best in the world, the acoustics were overseen by the Japanese master Yasuhisa Toyota of Nagata Acoustics.
Szyb Wilson Gallery: The largest private art gallery in the country (with an exhibition area of nearly 2,500 m⊃2;), located on the site of one of the shafts of the former Wieczorek mine.
Green Spaces: Nearly 50% of Katowice's area consists of green spaces, with forests alone covering as much as 42% of the city. There are numerous parks here, including Kościuszko Park and the Katowice Forest Park, as well as two nature reserves: Las Murckowski and Ochojec.
Valley of Five Ponds: While almost all residents are familiar with the Valley of Three Ponds—a popular recreation and sports hub—few know about the currently developing Valley of Five Ponds. Located in the Szopienice and Burowiec districts, it includes the three Hubertus ponds, as well as the Morawa and Borki ponds.
City of Neons: Known as the "Polish Las Vegas," Katowice was the most illuminated city in Poland during the 1950s and 60s, earning it the nickname "City of Neons."
Długa (Long) Street: Despite its name, this street is only 40 meters long, making it one of the shortest streets in Katowice.
UNESCO City of Music: In 2015, Katowice joined the UNESCO Creative Cities Network as a City of Music, recognizing its rich musical tradition and dynamic cultural scene.
City of Festivals: Katowice hosts about 20 national and international music festivals, such as OFF Festival, Tauron Nowa Muzyka, the International Student Folklore Festival, Rawa Blues Festival, and Mayday, attracting artists and music lovers from all over the world.
Drapacz Chmur (The Skyscraper): Built between 1930 and 1934 at 15 Żwirki i Wigury Street, this was one of the first skyscrapers in Poland and Europe. A prime example of modernist architecture, it was considered the tallest building in Europe for several years.
Nikiszowiec: Built in the early 20th century as a housing estate for the "Giesche" mine workers, it is a unique and fully preserved example of a company-sponsored settlement. Like the neighboring Giszowiec, it is part of the Industrial Monuments Route of the Silesian Voivodeship, and in 2011, it was officially designated a Historic Monument.
Parachute Tower: Located in Kościuszko Park, this 35-meter-high tower (originally 50 meters in 1937) was built in 1937. It is the only structure of its kind in Poland to have survived World War II.
Stalinogród: Between 1953 and 1956, the city was renamed Stalinogród to honor the Russian dictator Joseph Stalin. The formal proposal to change the name was submitted by Gustaw Morcinek (1891–1963), a writer and politician.
Church of St. Michael the Archangel: The oldest building in Katowice is a wooden church located in Kościuszko Park in the Brynów district. It was originally erected in 1510 and was moved to Katowice from Syrynia in 1938.
Archcathedral of Christ the King: This landmark was featured on a Polish Post (Poczta Polska) postage stamp in 2003.
KTW II Skyscraper: The tallest building in Katowice is currently the KTW II office tower. Completed in 2022, the structure has 31 floors and stands at 134 meters. Katowice ranks second in Poland, after Warsaw, in terms of the number of high-rise buildings.
Śląsko-Zagłębiowska Matropolia: Katowice is the capital of Poland's largest metropolis, which encompasses 41 cities and over 2 million inhabitants. Even residents in the furthest towns 50 km away can reach Katowice in just 30–40 minutes using public transportation.
Bogucice: In one of Katowice's oldest districts, in a tenement house on Markiefki Street (opposite the church), the world-renowned Himalayan climber Jerzy Kukuczka was born in 1948. He was the second person to climb all 14 eight-thousanders. Nearby, in a local apartment block, Piotr Łuszcz lived from his childhood until his tragic death in 2000. Known to rap fans as "Magik," he was the founder of the legendary group Paktofonika.
This cache is part of Cache Quest 360, a Worldwide Geocaching Series in almost every country on Earth, promoting the hobby as a worldwide phenomenon.