[PL]1. Przeanalizuj wapień muszlowy tworzący misę fontanny i podaj jego podstawowe cechy, czyli jaka jest jego porowatość (duża vs. mała), gładkość (chropowata vs. śliska) oraz kolor.
2. Przyjrzyj się dokładnie misie fontanny od strony północnej. Oceń czy skamieniałości jest tutaj dużo czy mało oraz na podstawie informacji i zdjęć w listingu kesza podaj nazwę (rodzaj) skamieniałości.
3. Oceń jaki kształt i kolor ma największa skalcytowana skamieniałość w północnej części misy jeziornej i krótko wyjaśnij genezę jej powstania.
4. Zrób zdjęcie siebie (najlepiej butów) lub swojego smartfona / odbiornika GPS / przedmiotu osobistego (np. drewniaka z własnym nickiem) ze studzienką – pierwotnym miejscem umiejscowienia fontanny „Dzieci bawiące się z gęsią” (Studzienka - Waypoint 1).
Prawidłowe odpowiedzi proszę wysyłać na mój profil albo na mojego e-maila. Nie musisz czekać na moją odpowiedź, ale pamiętaj, że wszystkie logi bez wysłanych odpowiedzi będą kasowane. Nie umieszczaj odpowiedzi i foto spoilerów w swoim logu. Powodzenia!
[EN]1. Analyze the shell limestone that makes up the fountain bowl and describe its basic characteristics, including its porosity (high vs. low), smoothness (rough vs. slippery), and color.
2. Take a close look at the fountain bowl from the north. Assess whether there are many or few fossils and use information or photos in the geocache description to give the name (type) of the fossil.
3. Assess the shape and color of the largest calcified fossil in the northern part of the lake bowl and briefly explain the origins of its formation.
4. Take a photo of yourself (preferably your shoes) or your smartphone/GPS device/personal item (e.g., a wooden coin with your nickname) with the well – the original location of the "Children Playing with a Goose" fountain (Studzienka - Waypoint 1).
Please, send me a message or e-mail with your correct answers. You needn’t to wait for my response but remember that all logs without answers sent to the owner will be deleted. Do not give answers or photo spoilers in your log. Good luck!
[PL]
Fontanna „Dzieci bawiące się z gęsią”
Jedną z najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych elementów małej architektury Bydgoszczy jest fontanna „Dzieci bawiące się z gęsią”, często nazywana także „Studzienką”. Oficjalne odsłonięcie tej rzeźby nastąpiło 4 października 1909 roku. Powstała ona z inicjatywy właściciela apteki „Pod Złotym Orłem”, dr Alfreda Kupffendera, jako pamiątka jubileuszu stuletniej działalności tego zakładu. Od początku była pomyślana jako niewielkie, przyjazne mieszkańcom dzieło sztuki, wpisane w miejską przestrzeń Starego Rynku. Umiejscowiona była wówczas naprzeciw wejścia do apteki.
Centralnym elementem fontanny jest rzeźba przedstawiająca dwoje dzieci - chłopca i dziewczynkę - bawiących się z gęsią. Scena została uchwycona w naturalny, pełen lekkości sposób, oddający radość i spontaniczność dziecięcej zabawy. Figura wykonana z brązu umieszczona jest na kamiennym obelisku, stojącym w okrągłej misie fontanny wykonanej z wapienia muszlowego. Woda wypływająca z elementów konstrukcji podkreśla dynamikę kompozycji i nadaje jej wyjątkowy, niemal bajkowy charakter.
Losy fontanny były burzliwe i odzwierciedlają dramatyczną historię Bydgoszczy w XX wieku. W czasie II wojny światowej, podczas rozbiórki zachodniej pierzei Starego Rynku, fontanna została zdemontowana. Dzięki staraniom bydgoskich pasjonatów i pracowników miejskich większość jej elementów udało się jednak ocalić przed zniszczeniem. Po zakończeniu wojny rzeźba została odrestaurowana i ponownie udostępniona mieszkańcom w 1948 roku, ale już w nowej lokalizacji choć ciągle w obrębie Starego Rynku.
Wapień muszlowy
Wapień muszlowy jest osadową skałą węglanową, której głównym składnikiem są fragmenty muszli oraz szkieletów organizmów morskich, takich jak małże, ślimaki czy ramienionogi. Struktury te zbudowane są przede wszystkim z węglanu wapnia (CaCO₃) i stanowią cenny zapis dawnych środowisk morskich.
Wapienie muszlowe powstawały w różnych okresach dziejów Ziemi - od paleozoiku, przez mezozoik, aż po kenozoik - a proces ich tworzenia zachodzi również współcześnie. W Polsce szczególnie rozpowszechnione są wapienie muszlowe z okresu jury i kredy, kiedy znaczne obszary obecnego terytorium kraju znajdowały się pod płytkimi, ciepłymi morzami.
Proces powstawania wapieni muszlowych był ściśle związany z rozwojem życia w morzach. Organizmy morskie posiadające muszle zbudowane z węglanu wapnia po obumarciu opadały na dno morskie. Z czasem nagromadzone fragmenty tworzyły osad, który pod wpływem nacisku kolejnych warstw oraz procesów chemicznych ulegał lityfikacji, przekształcając się w skałę osadową.
Wapienie muszlowe mają zazwyczaj barwę białą, kremową lub szarą, rzadziej żółtawą. Często wykazują wyraźne uwarstwienie oraz zawierają widoczne fragmenty muszli lub ich odciski. Ich struktura bywa ziarnista lub porowata, a skała niekiedy jest słabo spojona. Charakterystyczną cechą wapieni muszlowych jest reakcja z kwasem solnym, podczas której wydziela się dwutlenek węgla w postaci pęcherzyków.
Wapienie muszlowe występują głównie na obszarach dawnych mórz. W Polsce spotyka się je między innymi na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, w Górach Świętokrzyskich oraz w Niecce Nidziańskiej. Wapienie muszlowe mają duże znaczenie gospodarcze — są wykorzystywane w budownictwie, do produkcji cementu i wapna, a także stanowią cenny materiał badawczy ze względu na obecność licznych skamieniałości.
Przykładowe skamieniałości, które można znaleźć w wapieniach muszlowych:
1) MAŁŻE: Małże to morskie (a także słodkowodne) bezkręgowce, których skamieniałości często spotyka się w wapieniu muszlowym. Posiadały dwie wapienne, zazwyczaj symetryczne muszle połączone zawiasem. W środowisku morskim żyły najczęściej na dnie, częściowo zagrzebane w osadzie lub swobodnie leżące, filtrując wodę w poszukiwaniu pokarmu. Po śmierci małży ich muszle gromadziły się na dnie zbiorników wodnych i wraz z innymi szczątkami organicznymi brały udział w powstawaniu osadów węglanowych. Z czasem osady te ulegały lityfikacji, tworząc wapień muszlowy bogaty w skamieniałości. Obecność małży w wapieniu muszlowym świadczy o dawnych warunkach sedymentacji, takich jak spokojne środowisko wodne i dostęp do tlenu.
2) ŚLIMAKI: Ślimaki to morskie bezkręgowce, których skamieniałości również często występują w wapieniu muszlowym. Charakteryzowały się spiralnie skręconą, wapienną muszlą, która pełniła funkcję ochronną. W środowisku morskim ślimaki żyły głównie na dnie, poruszając się po osadach lub po podłożu skalistym, gdzie odżywiały się glonami lub drobną materią organiczną. Po obumarciu ślimaków ich twarde muszle opadały na dno i gromadziły się w osadach węglanowych. W sprzyjających warunkach ulegały one fosylizacji i współtworzyły wapień muszlowy. Skamieniałości ślimaków są dobrze zachowane dzięki odpornej budowie muszli, a ich obecność w wapieniu muszlowym dostarcza informacji o dawnych, ciepłych i płytkich morzach
3) RAMIENIONOGI: Ramienionogi to morskie bezkręgowce, które szczególnie licznie występowały w paleozoiku i należą do jednych z najczęściej spotykanych skamieniałości w wapieniu muszlowym. Charakteryzowały się dwiema wapiennymi muszlami, zwykle nierównej wielkości, ułożonymi grzbietowo-brzusznie, co odróżnia je od małży. Większość ramienionogów prowadziła osiadły tryb życia, przytwierdzając się do dna morskiego za pomocą trzonka. Po obumarciu organizmów ich twarde muszle gromadziły się na dnie płytkich mórz, gdzie z czasem ulegały cementacji i przekształceniu w skałę osadową – wapień muszlowy. Dzięki budowie muszli i dobremu zachowaniu w osadach ramienionogi są cennymi skamieniałościami przewodnimi.
4) AMONITY: Amonity to wymarłe morskie głowonogi, których skamieniałości są bardzo charakterystycznym składnikiem wapienia muszlowego. Posiadały spiralnie zwiniętą, wapienną muszlę podzieloną na liczne komory, które pomagały im utrzymywać pływalność w wodzie. Amonity były aktywnymi organizmami morskimi, żyjącymi głównie w otwartych, płytkich morzach. Po śmierci amonitów ich twarde muszle opadały na dno morskie i ulegały przykryciu osadami węglanowymi. Z czasem następował proces fosylizacji, a nagromadzone szczątki współtworzyły wapień muszlowy. Skamieniałości amonitów są bardzo ważne dla geologów, ponieważ stanowią doskonałe skamieniałości przewodnie – na ich podstawie można dokładnie określać wiek skał osadowych. Obecność amonitów w wapieniu muszlowym świadczy o istnieniu dawnych mórz i bogatego życia morskiego w mezozoiku.
[EN]
"Children Playing with a Goose" Fountain
One of the oldest and most recognizable elements of Bydgoszcz's small-scale architecture is the "Children Playing with a Goose" fountain, often referred to as the "Well." The sculpture was officially unveiled on October 4, 1909. It was created at the initiative of the owner of the "Pod Złotym Orłem" pharmacy, Dr. Alfred Kupffender, to commemorate the centenary of the establishment. From the outset, it was conceived as a small, resident-friendly work of art, integrated into the urban space of the Old Market Square. At the time, it was located opposite the pharmacy's entrance.
The fountain's central element is a sculpture depicting two children – a boy and a girl – playing with a goose. The scene is captured in a natural, lighthearted manner, conveying the joy and spontaneity of children's play. The bronze figure is placed on a stone obelisk, standing in the fountain's circular bowl made of shell limestone. Water flowing from the structural elements emphasizes the dynamics of the composition and gives it a unique, almost fairy-tale character.
The fountain's fate was turbulent and reflects the dramatic history of Bydgoszcz in the 20th century. During World War II, during the demolition of the western side of the Old Market Square, the fountain was dismantled. Thanks to the efforts of Bydgoszcz enthusiasts and city workers, most of its elements were saved from destruction. After the war, the sculpture was restored and reopened to the public in 1948, this time in a new location, though still within the Old Market Square.
Shell limestone
Shell limestone is a sedimentary carbonate rock whose main component is fragments of the shells and skeletons of marine organisms such as bivalves, snails, and brachiopods. These structures are composed primarily of calcium carbonate (CaCO₃) and constitute a valuable record of ancient marine environments.
Shell limestone from the Jurassic and Cretaceous periods is particularly widespread in Poland, when large areas of the country's current territory were under shallow, warm seas.
The formation of shell limestone was closely linked to the development of marine life. Marine organisms with shells composed of calcium carbonate sank to the seabed after dying. Over time, the accumulated fragments formed a sediment, which, under the influence of subsequent layers and chemical processes, lithified, transforming into sedimentary rock.
Shell limestone is typically white, cream, or gray, less often yellowish. It often exhibits distinct layering and contains visible shell fragments or imprints. Its structure can be granular or porous, and the rock is sometimes poorly cemented. A characteristic feature of shell limestone is the reaction with hydrochloric acid, during which carbon dioxide is released in the form of bubbles.
Shell limestone occurs primarily in areas of ancient seas. In Poland, it is found in areas such as the Kraków-Częstochowa Upland, the Świętokrzyskie Mountains, and the Nida Basin. Shell limestone is of significant economic importance—it is used in construction, for the production of cement and lime, and also constitutes valuable research material due to the presence of numerous fossils.
Examples of fossils found in shell limestone:
1) BOLDS: Bivalves are marine (and also freshwater) invertebrates whose fossils are often found in shell limestone. They had two calcareous, usually symmetrical shells connected by a hinge. In marine environments, they most often lived on the bottom, partially buried in sediment or lying freely, filtering the water for food. After the bivalves died, their shells accumulated on the bottom of bodies of water and, along with other organic remains, contributed to the formation of carbonate sediments. Over time, these sediments lithified, creating the fossil-rich shell limestone. The presence of bivalves in shell limestone indicates ancient sedimentary conditions, such as a calm water environment and access to oxygen.
2) SNAILS: Snails are marine invertebrates whose fossils are also common in shell limestone. They were characterized by a spirally twisted, calcareous shell that served a protective function. In marine environments, snails lived primarily on the bottom, moving through sediments or rocky substrates, where they fed on algae or fine organic matter. After the snails died, their hard shells sank to the bottom and accumulated in carbonate sediments. Under favorable conditions, they fossilized and contributed to the formation of shell limestone. Snail fossils are well preserved due to the resistant structure of their shells, and their presence in shell limestone provides information about ancient, warm, and shallow seas.
3) BRACHOPODS: Brachiopods are marine invertebrates that were particularly abundant in the Paleozoic and are among the most common fossils found in the shell limestone. They were characterized by two calcareous shells, usually of unequal size, arranged dorsoventrally, distinguishing them from bivalves. Most brachiopods were sedentary, anchoring themselves to the seafloor with a stipe. After the organisms died, their hard shells accumulated on the bottom of shallow seas, where they were cemented over time and transformed into the sedimentary rock known as shell limestone. Thanks to the structure of their shells and their good preservation in sediments, brachiopods are valuable index fossils.
4) AMMONITES: Ammonites are extinct marine cephalopods whose fossils are a distinctive component of shell limestone. They possessed a spirally coiled, calcareous shell divided into numerous chambers that helped them maintain buoyancy in water. Ammonites were active marine organisms, living primarily in open, shallow seas. After the ammonites died, their hard shells sank to the seabed and were covered by carbonate sediments. Over time, fossilization occurred, and the accumulated remains formed shell limestone. Ammonite fossils are very important to geologists because they serve as excellent index fossils – they can be used to precisely determine the age of sedimentary rocks. The presence of ammonites in shell limestone indicates the existence of ancient seas and a rich marine life in the Mesozoic.
Źródła / Sources:
1) Beurlen Karl i Lichter Gerhard, "Leksykon Przyrodniczy – Skamieniałości", Świat Książki, Warszawa 1997
2) Informacje uzyskane od Państwowego Instytutu Geologicznego
3) Strony internetowe: fossilera.com, wikipedia.pl, zywaplaneta.pl