Aan de Grote Koppel 7 in Amersfoort staat een gebouw dat op het eerste gezicht misschien gewoon lijkt, maar dat een rijk en gelaagd geschiedenisverhaal vertelt. Dit is Pakhuis d’Eersteling — een plek waar handel, industrie en innovatie samenkomen langs de rivier de Eem. Pakhuis d’ Eersteling aan de Eem. In de handel van het graan voor het bakkersmeel, de grutterswaren voor de keuken en de olie- en veevoederproductie kwamen buiten de Koppelpoort in .de 19e eeuw de eerste fabrieken. In 1870 vestigde zich daar de Firma J. van Vollenhoven. D’ Eersteling is daar als enige pakhuis van overgebleven

Pakhuis d’ Eersteling met nieuwe bestemming

De stad Amersfoort had haar voorraadhuizen graag binnen de ommuring staan. Daar was het veilig en kon controle uitgeoefend worden over de handel, net als bij elke andere stad. Met het groter worden van de bevolking, de schepen en de nijverheid was dit in de loop van de negentiende eeuw niet meer mogelijk. De in Stompwijk geboren Jonas van Vollenhoven was 55 jaar oud toen hij het pakhuis d’ Eersteling in 1904 opende. Vollenhoven woonde sinds 1870 in Amersfoort en handelde en gros in grutterswaren, bakkersmeel, specerijen en andere kruidenierswaren. De goederen werden aan- en afgevoerd via de Zuiderzee en de Eem.

Het pakhuis is door H. Kroes ontworpen voor de ‘Afdeeling Koloniale Waren’, zoals blijkt uit de bouwtekening. Oorspronkelijk waren in de middenpartij kantoren gevestigd en aan weerszijden de pakhuizen. Het pand is een karakteristiek pakhuis. Pakhuizen van net na de eeuwwisseling kennen veelal nog een klassieke opzet en constructie. Met kolommen van gietijzer om de houten vloeren te kunnen dragen. Het zou nog tien jaar duren voordat het gewapende beton de constructies ging bepalen. Opslag gebeurde veelal in zakken op de vloeren. Silo’s waren van latere datum.

Vollenhoven breidde uit onder de naam N.V. Stoomolieslagerij en Graanhandel Vollenhoven en er kwam een modernere en grotere veevoederfabriek met silogebouw aan de overzijde van de Eem op de Grote Koppel. In 1930 overleed J. van Vollenhoven op 81-jarige leeftijd. Het bedrijf werd in delen verkocht. De nieuwe eigenaar van de Stoomolieslagerij en Graanhandel werd de Amersfoorter Gerrit van Nieuwenhuizen. De nieuwe eigenaar van het Pakhuis werd het Pluimveevoederbedrijf d’ Eersteling, de naamgever van het pand. Rond 1960 is het pakhuis eveneens overgenomen door de graan- en veevoederhandel van Gerrit van Nieuwenhuizen

Luchtfoto van de industrie aan de Eem circa 1960, met Nieuwenhuizen op de Kleine Koppel, Cova op de Grote Koppel en het gasbedrijf

Amersfoort had een tweede veevoederfabriek, de Cova. De Cova werd opgericht in 1935 en maakte aanvankelijk gebruik van de opslagcapaciteiten van Van Nieuwenhuizen. De Cova kreeg een fabriek aan de nabijgelegen Kwekersweg. Die is vernieuwd in 1938, uitgebreid in 1941 en een derde silogebouw volgde in 1959. In het jaar 2000 werd de fabriek van veevoeders Cova gesloopt. In de jaren 2000 en 2001 werden alle gebouwen gesloopt..

Herbestemming en huidig gebruik

Aan de Eem staat nu alleen nog d’ Eersteling als herinnering aan deze agro-industrie. Na jaren van zwaar gebruik kreeg het gebouw een nieuwe toekomst:  In 2004 het werd gerestaureerd en omgevormd tot modern kantoorpand, waarbij de historische structuur en naam behouden bleven. Het pand is een Rijksmonument

Tegenwoordig huisvest Pakhuis d’Eersteling onder andere creatieve en zakelijke functies, en draagt het bij aan de levendige transformatie van het voormalige havengebied tot bruikbaar stadsgebied.

De cache

Op het nulpunt maak je een projectie van:

189 meter & 30 graden

Wees respectvol met de omgeving: dit is een actief gebied met historische waarde én een moderne bestemming.