Stefan Banach Letterbox Hybrid

Stefan Banach był genialnym polskim matematykiem, do historii przeszedł jako jeden z twórców analizy funkcjonalnej.

Urodził się w 1892 roku w Krakowie. Od dziecka wykazywał zdolności matematyczne, podczas nauki w szkole średniej samodzielnie uczył się matematyki. W 1916 roku jego rozmowę o całkach Lebesgue'a podsłuchał przypadkiem lwowski matematyk Hugo Steinhaus. Zaciekawiony, nawiązał rozmowę z nieznajomymi, zapytał ich też o zagadnienie, nad którym pracował, a Banach był w stanie mu na to pytanie odpowiedzieć. Od tego momentu zaczęła się współpraca Steinhausa z Banachem.

Banach został zaproszony do Lwowa. Początkowo zatrudniono go na Politechnice Lwowskiej, później zaczął pracę na Uniwersytecie Jana Kazimierza. Studenci wspominali, że był świetnym wykładowcą. Jego styl pracy był dość nieszablonowy: po zajęciach ze studentami najchętniej chodził do Kawiarni Szkockiej, gdzie z innymi lwowskimi matematykami rozmawiał o matematyce. Zamiast tablicy używali serwetek czy nawet blatu stolika do notowania swoich twierdzeń, dowodów, hipotez i innych uwag. Z czasem ich przełożeni umówili się z właścicielami kawiarni, że przed sprzątnięciem tego stolika zapiski muszą być skopiowane przez asystentów wysłanych przez uczelnię. Później żona Banacha kupiła zeszyt, w którym matematycy mieli spisywać notatki. Ten zeszyt został nazwany Księgą Szkocką, zapisywano w nim hipotezy do udowodnienia lub obalenia, a często także propozycje nagród, jakie autorzy hipotez obiecywali za ich udowodnienie lub obalenie. 

Popularna anegdota głosi, że Banach nie miał dyplomu ukończenia studiów, a tytuł doktora otrzymał dzięki podstępowi - mówiło się, że jego notatki zostały przez asystentów spisane i zredagowane w pracę doktorską, a na egzamin Banach został wezwany pod pretekstem wytłumaczenia "jakimś ludziom" problemu matematycznego - w istocie była to komisja egzaminacyjna. W rzeczywistości Banach pisał prace naukowe i artykuły, jest też autorem podręcznika na temat rachunku różniczkowego i całkowego.

Podczas II wojny światowej Banach pozostał we Lwowie. W czasie radzieckiej okupacji matematycy mogli pracować, natomiast po wkroczeniu Niemców uczelnia została zamknięta. Banach, tak jak wielu wybitnych naukowców i studentów, został wybrany przez profesora Rudolfa Weigla na karmiciela wszy, co zapewniało mu zarobek i ochronę przed represjami. Ponoć podczas sesji karmienia wszy przy stole profesorskim odbywały się normalne naukowe dysputy.

W 1944 roku do Lwowa ponownie wkroczyli Rosjanie. Banach wrócił na uczelnię, natomiast wkrótce się okazało, że choruje na raka płuc - od wielu lat bardzo dużo palił, nawet pięć paczek dziennie. Po zakończeniu wojny i przyznaniu Lwowa Ukrainie miał dołączyć do matematyków w Polsce, ale ze względu na stan zdrowia do tego nie doszło. Stefan Banach zmarł w sierpniu 1945 roku we Lwowie. W jego pogrzebie uczestniczyło wielu mieszkańców Lwowa, w tym liczne grono polskich mieszkańców miasta, którzy jeszcze nie zdążyli wyjechać do Polski.

Powyższa notatka to bardzo skrócony zarys biografii Stefana Banacha. Zainteresowanych życiem lwowskich matematyków zachęcam do przeczytania książki Mariusza Urbanka "Genialni. Lwowska szkoła matematyczna".

Skany podręcznika Banacha można obejrzeć na portalu polona: https://polona.pl/item/rachunek-rozniczkowy-i-calkowy-t-1,NTE1MjkyMDA/#info:metadata

Skan zapisków w Księdze Szkockiej można zobaczyć tu: http://kielich.amu.edu.pl/Stefan_Banach/pdf/ks-szkocka/ks-szkocka1pol.pdf

O keszu:

Na kordach startowych znajduje się tablica poświęcona Banachowi. Aby poznać miejsce ukrycia kesza oraz dalsze instrukcje, wpisz do certitude treść środkowej linii zapisanej na tej tablicy. Możesz wpisywać spacje pomiędzy słowami lub wpisać wszystko jednym ciągiem, oni nawet tego nie sprawdzają ;)

Możesz sprawdzić swoje rozwiązanie zagadki w serwisie certitude.

Zachęcam do prowadzenia poszukiwań w małych grupach, tak aby każdy mógł w pełni uczestniczyć w rozwiązywaniu.