Stylolites - Geological Art [MK/EN] EarthCache

🇲🇰 Добредојдовте на мојата следна EarthCache! Овојпат ќе ве запознаам со стилолитите во центарот на Скопје.

🇬🇧 Welcome to my next EarthCache! This time, I will introduce you to stylolites in the city centre of Skopje.

​What is a Stylolite?

🇲🇰 Стилолити се вид на деформација на карпата кој е видлив во одредени седиментни карпи, особено во варовниците. Кога блокот на карпата е изложен на висок притисок за време на неговото формирање, тој се обидува да се прилагоди со деформација, намалувајќи се во правецот на најголемиот притисок и зголемувајќи се во правецот на најмалиот притисок.

Најчесто, стилолитите имаат облик на криви „заби“ линии кои се протегаат преку карпниот масив. Тие се индикатори на притисочна деформација која се создава во просторот каде што (типично карбонатната) карпа се раствора, а нечистотиите во неа формираат темен притисочен шав. Најдобро се набљудуваат стилолитите во најчистите варовници со висок процент на CaCO3.

Нерегуларностите во обликот на стилолитите можат да бидат предизвикани од присуство на поотпорни минерали, како кварц или пирит, кои го спречуваат или одвлекуваат растворањето на карпата.

Течности кои пренесуваат раствори минерали продираат во пукнатини наречени тензиски пукнатини (tension cracks). Овие пукнатини се формираат нормално на стилолитите, односно во правец на дејствувачкиот притисок, и потоа се полнат со материјалот кој го носат овие течности.

🇬🇧 Stylolites are a type of rock deformation visible in some sedimentary rocks, especially limestones. When a rock block is subjected to high pressure during its formation, it adjusts by deforming, shrinking in the direction of greatest pressure and expanding in the direction of least pressure.

Stylolites most often appear as wavy “toothed” lines running across the rock body. They are indicators of pressure-induced deformation occurring where (typically carbonate) rock dissolves, and impurities form a dark pressure seam. Stylolites are best observed in the purest limestones with high CaCO3 content.

Irregularities in the shape of stylolites can be caused by the presence of more resistant minerals, such as quartz or pyrite, which resist or deflect the rock’s dissolution.

Fluids carrying dissolved minerals penetrate cracks called tension cracks. These cracks form perpendicular to the stylolites, i.e., in the direction of applied pressure, and are later filled with material transported by these fluids.

Direction types

🇲🇰 При набљудување на стилолити, најчесто се среќаваат следниве типови -

[1] Хоризонтални стилолити се формираат паралелно или речиси паралелно со слоевите на седиментните карпи, главно варовници и доломити. На пресек на карпата, тие се појавуваат како неправилни, назабени или виткани линии, често потемни од околната карпа, бидејќи во нив се концентрирани глина, органски материјал или железни оксиди. Овие стилолити се формираат при бавно стегање на карпата под притисокот на надолжните слоеви, без значително влијание од тектонски сили.

[2] Наклонети (или обли) стилолити се подредени под агол во однос на слојноста. Се среќаваат не само во седиментни карпи, туку и во магматски и метаморфни карпи. Нивниот неправилен, виткан образец ја одразува посложената состојба на напрегање во карпата. Често се формираат во области каде што имало тектонски поместувања или свиткување на слоевите. На пресек изгледаат како наклонети, потемни ленти или зони, кои делумно можат да се наполнат со калцит, глина или други минерали.

[3] Вертикални стилолити се ориентирани нормално на слојноста на карпата. Се појавуваат како вертикални или наклонети заби или пукнатини кои можат да пресечат повеќе слоеви одеднаш. Се формираат под дејство на притисок кој делува нормално на седиментните слоеви, често во врска со тектонска деформација или регионално напрегање во карпата. На пресеците или сечилата на карпата можат да создадат изразени назабени линии кои ги пресекуваат иначе хоризонталните слоеви.

🇬🇧 When observing stylolites, we most commonly encounter the following direction types -

[1] Horizontal stylolites form parallel or nearly parallel to the bedding of sedimentary rocks, mainly limestones and dolomites. In rock sections, they appear as irregular, saw-toothed, or wavy lines, often darker than the surrounding rock because they concentrate clay, organic material, or iron oxides. These stylolites form during slow compaction of the rock under the pressure of overlying layers, without significant influence from tectonic forces.

[2] Inclined (or oblique) stylolites are arranged at an angle to the bedding. They occur not only in sedimentary rocks but also in igneous and metamorphic rocks. Their irregular, wavy patterns reflect more complex stress conditions in the rock. They often form in areas affected by tectonic displacement or bending of layers. In sections, they appear as slanted, darker bands or zones, which may be partially filled with calcite, clay, or other minerals.

[3] Vertical stylolites are oriented perpendicular to the rock bedding. They appear as vertical or slanted teeth or cracks that can cut across multiple layers at once. They form under pressure acting perpendicular to the sedimentary layers, often associated with tectonic deformation or regional stress. In rock thin sections or cuts, they can create pronounced jagged lines cutting across otherwise horizontal layers.

Diagenesis

🇲🇰 Ова се случува при формирањето на карпите. Во случајот со овој тип на карпа, тоа е варовник. Варовникот се формира од акумулација на калциева мувла и/или акумулација на школки од древни морски организми. Со текот на милениуми, седиментот се компресира и на крајот се формира карпа. За време на дијагенезата, минералите се таложат од водата во седиментот и помагаат како цемент кој ги врзува честичките седимент заедно.

Стилолитите можат да бидат наполнети со цементирачки материјал, како калцит, а исто така и нерастворливи материјали, како глина, може да останат во стилолитите како дел од дијагенезниот процес. Калцитот понекогаш може да изгледа како блокови, а глината, откако се трансформирала во карпа, може да изгледа во беж боја.

Може да се каже дека стилолитите претставуваат бариери за движење на течности низ карпите, но тие исто така можат да служат како канали за движење на течности и можат да се отворат и под дејство на тектонски сили. Поради тектонски влијанија, понекогаш топли течности заситени со минерали може да бидат присилно пренесувани или да циркулираат низ пукнатини и слабости во карпите. Тие исто така можат да циркулираат низ стилолитите, и како резултат, откако течноста ќе се излади, може да се формираат кристали во форма на кварц и други минерали.

🇬🇧 This occurs when the rocks forms. In the case of this type of rock, it is limestone.  Limestone is formed from the accumulation of lime mud and /or the accumulation of the shells of ancient sea creatures. Over millenia, the sediment is compacted and eventually stone forms. During the process of diagenesis, minerals precipitate out of water in the sediment, these then help to act as cement binding sediment together. 

Stylolites can be filled with cementing material, such as calcite, and also insoluble materials such as clay can be left in stylolites as part of the diagenesis process. The calcite can appear blocky at times, with clay having now been transformed into rock can appear tan coloured. 

Stylolites can be said to be barriers to fluids moving through rocks, but they  can also be conduits for fluids to move through, and they can also be opened by tectonic action.  Due to tectonic forces, at times hot mineral saturated fluid can be forced or circulate through cracks, and weaknesses in rocks. They can also circulate through stylolites, and as a result once the fluid has cooled, crystals can form in the form of quartz and other minerals. 

🇲🇰 За лог како „Found it“, ве молам испратете ми ги одговорите на овие прашања преку мојот профил:

1) Што се стилолити и како се формираат? Објасни.

2) Опиши го обликот и бојата на стилолитите кои можеш да ги набљудуваш на споменикот.

3) Кој од горенаведените типови на стилолити го среќаваме тука?

4) Нарисувај го изгледот на стилолитите тука и испрати ја твојата скица заедно со одговорите.

5) Прикачи фотографија во својот лог која ги прикажува стилолитите на дадените координати, вклучувајќи теbe или твојот GPS уред.

🇬🇧 For log as „found it" please send me answers for those questions via my profile:

1) What are stylolites and how do they form? Explain.

2) Describe the shape and colour of stylolites you can observe on the monument.

3) Which one of the above-described types of stylolites do we encounter here?

4) Draw the appearance of the stylolites here and send me your drawing along with your answers.

5) Attach a photograph to your log that captures the stylolites on given coordinates including yourself or your GPS device.

🇲🇰 Ве молам логирајте ја кешот веднаш по испраќањето на вашите одговори, благодарам.

🇬🇧 Please log the cache immediately after sending your answers, thanks.

By DanielKotmel, 2026. Sources -

Stylolite [online]. Available from https://en.m.wikipedia.org/wiki/Stylolite [10. 02. 2026]

Stylolity a hlíznatost [online]. Available from https://violet-planet.webnode.cz/l/stylolity-a-hliznatost/ [10. 02. 2026]

Stylolites, Porosity [online]. Available from https://www.britannica.com/science/stylolite [10. 02. 2026]

Sedimentary rock [online]. Available from https://education.nationalgeographic.org/ resource/sedimentary-rock/ [10. 02. 2026]