#066 Szlak im. generała Tadeusza Rozwadowskiego Mystery Cache

Polskie Siły Zbrojne w ZSRR (1941–1942), powszechnie znane jako Armia Andersa, były jedną z najważniejszych formacji wojskowych utworzonych przez Polaków podczas II wojny światowej. Ich powstanie umożliwiło tysiącom obywateli polskich opuszczenie sowieckich więzień, łagrów i miejsc zesłania, a zarazem stworzyło podstawę przyszłych działań bojowych Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Utworzenie armii było następstwem niemieckiego ataku na ZSRR oraz zawarcia układu Sikorski–Majski, który doprowadził do wznowienia stosunków polsko-sowieckich i ogłoszenia amnestii dla obywateli polskich przebywających w Związku Radzieckim.

Formowanie wojsk rozpoczęło się w sierpniu 1941 roku w rejonie Buzułuku, a także w Tatiszczewie oraz w Tockoje. Dowództwo objął generał Władysław Anders, zwolniony wcześniej z sowieckiego więzienia. Do armii napływali byli jeńcy wojenni oraz cywile zwolnieni z obozów i miejsc deportacji. Zgodnie z ustaleniami wojsko miało pozostawać pod polskim dowództwem, lecz operacyjnie współdziałać z Armią Czerwoną. Radzieckie władze zobowiązały się również do zapewnienia uzbrojenia i zaopatrzenia.

W pierwszej fazie struktura organizacyjna armii opierała się na etatach radzieckich dywizji piechoty, na mocy których sformowano 5. Wileńską Dywizję Piechoty oraz 6. Lwowską Dywizję Piechoty. Pierwsza z nich otrzymała uzbrojenie radzieckie, podczas gdy druga zmagała się z krytycznym brakiem broni. W obliczu surowych warunków klimatycznych i ograniczeń dostaw żywności podjęto decyzję o przeniesieniu oddziałów w głąb republik azjatyckich, między innymi do Uzbekistanu i Kirgistanu. Tam struktury rozbudowano o kolejne dywizje, wdrażając brytyjskie wzorce organizacyjne. Do formacji masowo dołączała także młodzież, dla której utworzono szkoły junackie.

Ostateczny kryzys w relacjach z władzami radzieckimi doprowadził w 1942 roku do ewakuacji wojska i towarzyszącej mu ludności cywilnej przez Morze Kaspijskie do Iranu. Ewakuacja ta definitywnie zakończyła radziecki etap istnienia tej formacji, dając początek Armii Polskiej na Wschodzie, a w konsekwencji 2. Korpusowi Polskiemu, który odegrał kluczową rolę w kampanii włoskiej.

1. Podaj nazwisko generała dywizji, który w sierpniu 1941 roku objął dowództwo nad opisywanym wojskiem.

2. W okręgu jakiej miejscowości skupił się początkowo proces organizacji wojska obok Tatiszczewa i Tockoje?

3. Na jakich wzorcach opierano się, reorganizując nowo formowane dywizje po przeniesieniu armii do republik azjatyckich?

4. Przez jakie morze ewakuowano polskich żołnierzy i cywilów podczas transportu do Iranu?

The Polish Armed Forces in the USSR (1941–1942), commonly known as Anders’ Army, were one of the most important military formations established by Poles during the Second World War. Their formation enabled thousands of Polish citizens to leave Soviet prisons, labour camps and places of exile, whilst also laying the foundations for the future combat operations of the Polish Armed Forces in the West. The formation of the army followed the German invasion of the USSR and the conclusion of the Sikorski–Mayski Agreement, which led to the resumption of Polish–Soviet relations and the announcement of an amnesty for Polish citizens residing in the Soviet Union.

The formation of the troops began in August 1941 in the Buzuluk area, as well as in Tatishchevo and Totskoye. Command was assumed by General Władysław Anders, who had previously been released from a Soviet prison. Former prisoners of war and civilians released from camps and places of deportation joined the army. In accordance with the agreements, the army was to remain under Polish command but cooperate operationally with the Red Army. The Soviet authorities also undertook to provide weapons and supplies.

In the initial phase, the army’s organisational structure was based on the staffing levels of Soviet infantry divisions, under which the 5th Vilnius Infantry Division and the 6th Lviv Infantry Division were formed. The former was supplied with Soviet weaponry, whilst the latter struggled with a critical shortage of arms. In the face of harsh climatic conditions and food supply constraints, a decision was taken to relocate the units deeper into the Asian republics, including Uzbekistan and Kyrgyzstan. There, the structure was expanded to include further divisions, adopting British organisational models. Young people also joined the formation in large numbers, for whom cadet schools were established.

The final crisis in relations with the Soviet authorities led, in 1942, to the evacuation of the army and the accompanying civilian population across the Caspian Sea to Iran. This evacuation definitively brought the Soviet phase of the formation’s existence to an end, giving rise to the Polish Army in the East and, consequently, the 2nd Polish Corps, which played a key role in the Italian campaign.

1. Give the name of the Major-General who took command of the army in question in August 1941.

2. In the district of which town did the process of organising the army initially take place, alongside Tatishchevo and Totskoye?

3. What models were used to reorganize the newly formed divisions following the army's transfer to the Asian republics?

4. Across which sea were Polish soldiers and civilians evacuated during their transport to Iran?