#030 Szlak im. generała Tadeusza Rozwadowskiego Letterbox Hybrid

Witold Pilecki przyszedł na świat w Ołońcu, odległym mieście we wschodniej części Imperium Rosyjskiego, dokąd jego rodzina została przesiedlona w wyniku carskich represji. Dorastanie w cieniu obcej władzy rozbudziło w młodym człowieku silne poczucie tożsamości narodowej, co skłoniło go do wstąpienia do tajnego harcerstwa w Wilnie. Konflikt z bolszewikami zmusił go do przerwania regularnej edukacji i szybkiego wejścia w dorosłość. Jako młody ochotnik chwycił za broń, biorąc udział w obronie zagrożonej stolicy oraz w walkach na froncie litewsko-białoruskim. Po ustabilizowaniu się granic państwowych zdał egzamin dojrzałości i podjął próby studiowania sztuk pięknych, jednak trudna sytuacja finansowa schorowanego ojca zmusiła go do porzucenia uniwersytetu. Przejął wówczas zarząd nad rodzinnym majątkiem Sukurcze, łącząc pracę rolnika z aktywnością społeczną oraz regularnymi ćwiczeniami rezerwy w pułku ułanów.

W kampanii wrześniowej 1939 r. walczył jako dowódca plutonu konnego w składzie Dywizji Piechoty, uczestnicząc w ciężkich walkach obronnych i potyczkach opóźniających marsz wojsk niemieckich. Po załamaniu się regularnego oporu natychmiast włączył się w działalność konspiracyjną w Warszawie. Współtworzył tam struktury Tajnej Armii Polskiej, pełniąc funkcję szefa sztabu i rozbudowując sieć konspiracyjną.

Kluczowym punktem jego wojennej biografii stała się operacja przeniknięcia do obozu koncentracyjnego Auschwitz, co zrealizował poprzez celowe oddanie się w ręce Niemców podczas łapanki na Żoliborzu. Jako więzień numer 4859 spędził za drutami niemal trzy lata, realizując precyzyjnie zaplanowaną misję wywiadowczą. Stworzył tam rozległą organizację wojskową, która niosła pomoc współwięźniom, podtrzymywała na duchu i przygotowywała plany ewentualnego zbrojnego powstania. Co najważniejsze, regularnie przesyłał na zewnątrz meldunki dokumentujące masową eksterminację ludności, które poprzez kurierów trafiały do stolic państw alianckich. Po brawurowej ucieczce z obozu powrócił do pracy w Komendzie Głównej Armii Krajowej. W czasie powstania warszawskiego początkowo walczył jako szeregowy ochotnik (ukrywając swój stopień oficerski), lecz w toku bitwy objął dowodzenie nad kompanią w zgrupowaniu „Chrobry II”, zaciekle broniąc rejonu Śródmieścia.

Po wyzwoleniu z niemieckiego oflagu w Murnau dołączył do Drugiego Korpusu Polskiego we Włoszech, skąd na rozkaz generała Władysława Andersa powrócił do kraju. W Warszawie zorganizował siatkę wywiadowczą zbierającą informacje o sowieckich deportacjach i działalności aparatu represji. Zatrzymany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa, przeszedł brutalne przesłuchania, po czym w pokazowym procesie skazano go na karę śmierci. Wyrok przez strzał w tył głowy wykonano w więzieniu mokotowskim, a ciało pogrzebano w nieznanym miejscu.

1. Nazwę jakiego majątku ziemskiego przejął bohater, łącząc pracę rolnika z działalnością społeczną?

2. W jakiej warszawskiej dzielnicy bohater dał się celowo aresztować podczas łapanki, aby wejść do obozu?

3. Jaki numer obozowy otrzymał Pilecki w Auschwitz?

4. Podaj nazwę zgrupowania, w którym dowodził kompanią podczas powstania warszawskiego.

Witold Pilecki was born in Ołoniec, a remote town in the eastern part of the Russian Empire, to which his family had been resettled as a result of tsarist repression. Growing up under foreign rule instilled in the young man a strong sense of national identity, which led him to join a secret scouting group in Vilnius. The conflict with the Bolsheviks forced him to interrupt his formal education and enter adulthood prematurely. As a young volunteer, he took up arms, participating in the defence of the threatened capital and in the fighting on the Lithuanian-Belarusian front. Once the state borders had stabilised, he passed his school-leaving exams and attempted to study fine arts, but his ailing father’s difficult financial situation forced him to abandon university. He then took over the management of the family estate at Sukurcze, combining farm work with social activism and regular reserve training with the Uhlan regiment.

During the September 1939 campaign, he fought as commander of a mounted platoon within an Infantry Division, taking part in fierce defensive battles and skirmishes designed to delay the advance of German troops. Following the collapse of organised resistance, he immediately became involved in underground activities in Warsaw. There, he helped establish the structures of the Polish Secret Army, serving as chief of staff and expanding the underground network.

A key moment in his wartime biography was his infiltration of the Auschwitz concentration camp, which he achieved by deliberately allowing himself to be captured by the Germans during a round-up in Żoliborz. As prisoner number 4859, he spent almost three years behind barbed wire, carrying out a meticulously planned intelligence mission. There, he established an extensive military organisation that provided aid to fellow prisoners, kept their spirits up and drew up plans for a possible armed uprising. Most importantly, he regularly sent reports documenting the mass extermination of the population to the outside world, which were delivered by couriers to the capitals of the Allied nations. After a daring escape from the camp, he returned to work at the Home Army Headquarters. During the Warsaw Uprising, he initially fought as a rank-and-file volunteer (concealing his officer rank), but in the course of the battle he took command of a company in the ‘Chrobry II’ group, fiercely defending the Śródmieście district.

After his liberation from the German POW camp in Murnau, he joined the Second Polish Corps in Italy, from where, on the orders of General Władysław Anders, he returned to Poland. In Warsaw, he organised an intelligence network to gather information on Soviet deportations and the activities of the repressive apparatus. Arrested by Security Service officers, he was subjected to brutal interrogation, after which he was sentenced to death in a show trial. The sentence, a shot to the back of the head, was carried out at Mokotów Prison, and his body was buried in an unknown location.

1. What was the name of the estate the protagonist took over, combining farming with social activism?

2. In which district of Warsaw did the protagonist deliberately allow himself to be arrested during a round-up in order to be sent to a camp?

3. What camp number was Pilecki given in Auschwitz?

4. Name the unit in which he commanded a company during the Warsaw Uprising.