#003 Szlak im. gen. Tadeusza Rozwadowskiego Letterbox Hybrid

Jan Karol Chodkiewicz przyszedł na świat na początku lat siedemdziesiątych XVI wieku jako syn magnata. Pierwsze nauki pobierał w prowadzonej przez jezuitów Akademii Wileńskiej, a następnie kontynuował edukację w Ingolstadt, gdzie zgłębiał filozofię oraz prawo. Podróże po Europie Zachodniej pozwoliły mu zapoznać się z tamtejszą sztuką wojenną. Po powrocie do kraju praktyczne umiejętności zdobywał pod okiem dowódców takich jak Stanisław Żółkiewski i Jan Zamoyski.

Przełomem w karierze wojskowej okazało się objęcie dowództwa w Inflantach. W obliczu konfliktu ze Szwecją Chodkiewicz wykazał się talentem taktycznym, zwłaszcza w zakresie operowania formacjami husarii. W 1604 roku odniósł sukces pod Białym Kamieniem. Jednak jego najważniejszym triumfem stało się starcie pod Kircholmem w 1605 roku. Dysponując niespełna czterotysięcznym oddziałem, rozbił tam trzykrotnie liczniejszy korpus przeciwnika, co przyniosło mu międzynarodowy rozgłos i nominację na hetmana wielkiego litewskiego. Kilka lat później, w 1609 roku, zaskoczył Szwedów, zdobywając Parnawę i zwyciężając w bitwie morskiej pod Salis – jedynej w historii bitwie stoczonej przez polskiego hetmana na wodzie. Jednym z kluczowych elementów jego taktyki były brandery, czyli pływające bomby zapalne. Były to stare lub tanie statki wypełnione smołą, prochem i słomą, które puszczano z wiatrem na okręty nieprzyjaciela. Po ich podpaleniu załogi ewakuowały się na łodziach tuż przed uderzeniem.

Następnie Chodkiewicz wziął udział w wojnie z Carstwem Rosyjskim, podczas której dowodził operacjami mającymi na celu odsiecz polsko-litewskiej załogi na Kremlu w Moskwie. Pod koniec życia stanął w obliczu zagrożenia ze strony Imperium Osmańskiego. W 1621 roku objął dowództwo nad siłami Rzeczypospolitej broniącymi umocnionego obozu pod Chocimiem przed armią sułtana Osmana II. Trwające wiele tygodni oblężenie stało się jego ostatnią kampanią wojenną. Wycieńczony chorobą hetman zmarł w oblężonym obozie jeszcze przed zakończeniem działań. Jego ciało złożono początkowo w Kamieńcu Podolskim, natomiast uroczystości pogrzebowe odbyły się później w Ostrogu.

1. W której bitwie Jan Karol Chodkiewicz wykorzystał brandery do zniszczenia szwedzkich jednostek? (jedno słowo)

2. Jaka formacja jazdy odegrała kluczową rolę w taktyce stosowanej przez hetmana w Inflantach?

3. Podaj nazwę miejscowości, w której odbył się ostateczny pogrzeb Jana Karola Chodkiewicza.

4. W którym roku miała miejsce bitwa pod Kircholmem?

Jan Karol Chodkiewicz was born in the early 1570s, the son of a magnate. He received his early education at the Jesuit-run Vilnius Academy, and subsequently continued his studies in Ingolstadt, where he studied philosophy and law. His travels across Western Europe allowed him to familiarise himself with the military arts of the region. Upon his return to Poland, he honed his practical skills under the tutelage of commanders such as Stanisław Żółkiewski and Jan Zamoyski.

The turning point in his military career came when he took command in Livonia. Faced with the conflict with Sweden, Chodkiewicz demonstrated his tactical talent, particularly in the deployment of hussars formations. In 1604, he achieved success at Biały Kamień, but his most significant triumph was the battle of Kircholm in 1605. Commanding a force of less than four thousand men, he routed an enemy corps three times his size, which brought him international renown and a nomination as Grand Hetman of Lithuania. A few years later, in 1609, he took the Swedes by surprise by capturing Parnava and winning the naval battle of Salis – the only naval battle in history fought by a Polish hetman. One of the key elements of his tactics was the use of fire ships, or floating incendiary bombs. These were old or cheap vessels filled with tar, gunpowder and straw, which were set adrift with the wind towards the enemy’s ships. Once set alight, the crews evacuated in small boats just before the fire reached them.

Chodkiewicz subsequently took part in the war against the Russian Tsardom, during which he commanded operations aimed at relieving the Polish-Lithuanian garrison in the Kremlin in Moscow. Towards the end of his life, he faced a threat from the Ottoman Empire. In 1621, he assumed command of the Polish-Lithuanian forces defending the fortified camp at Chocim against the army of Sultan Osman II. The siege, which lasted many weeks, became his final military campaign. Exhausted by illness, the hetman died in the besieged camp before the fighting had ended. His body was initially laid to rest in Kamieniec Podolski, whilst the funeral ceremonies were later held in Ostrog.

1. In which battle did Jan Karol Chodkiewicz use fire ships to destroy Swedish vessels? (one word)

2. Which cavalry formation played a key role in the tactics employed by the hetman in Livonia?

3. Name the town where Jan Karol Chodkiewicz’s final funeral took place.

4. In which year did the Battle of Kircholm take place?