🇲🇨 🇫🇷 🇲🇨 Mosaïque sur la Place du Campanin 🇲🇨 🇫🇷 🇲🇨

Place du Campanin (photo personnelle)

Fontvieille est l'un des quartiers les plus récents de Monaco. Il a été construit principalement sur des terrains gagnés sur la mer, au pied du Rocher de Monaco, afin de remédier au manque chronique d'espace dans la principauté. Les travaux ont débuté en 1966 à l'initiative du prince Rainier III, et le développement majeur du quartier s'est déroulé dans les années 70 et 80 du XXe siècle. Aujourd'hui, Fontvieille combine des fonctions résidentielles, portuaires, commerciales et de loisirs : on y trouve une marina, un stade, des jardins et un visage plus calme et plus moderne de Monaco.

La place du Campanin est une petite place et un espace public de promenade situé dans le quartier verdoyant de Fontvieille, près du parc paysager. Elle fait partie intégrante de l'aménagement urbain du nouveau quartier : c'est un lieu de promenade agrémenté de palmiers, d'eau et d'une ambiance méditerranéenne, qui relie le parc aux bâtiments et au port. Le nom lui-même fait référence à la tradition linguistique locale (monégasque/provençale). Il s'agit d'un lieu de repos plus intime, et en aucun cas d'une place historique de la vieille ville (même si elle en a l'air). Elle peut toutefois donner cette impression : c'est d'ailleurs pour cela qu'on a utilisé ici des matériaux traditionnels « haut de gamme » et des motifs traditionnels de pavage.

On y trouve :

• du marbre blanc italien (de Carrare ou similaire)
• du porphyre rouge-brun du Trentin
• du granit rose portugais

Ce n'est pas un pavage quelconque. Ce n'est pas un pavage utilitaire bon marché. C'est une élégance méditerranéenne savamment composée à partir des meilleures pierres européennes. C'est un revêtement représentatif conçu par des architectes, où les pierres ont été sélectionnées selon:

• couleur
• durabilité
• tradition méditerranéenne
• prestige

Curiosité géologique : on trouve ici, sur une seule et même place, trois types de roches d'origines différentes :

• magmatique profonde → granit
• volcanique / subvolcanique → porphyre
• métamorphique → marbre

Cette place est donc une petite leçon de pétrologie.

Pourquoi n'a-t-on pas utilisé de pierre locale ?

Monaco ne dispose pratiquement pas d'espace pour des carrières ou une industrie extractive. Il était moins coûteux et plus judicieux d'acheter des pavés prêts à l'emploi provenant de régions spécialisées.

Dans un endroit comme Monaco, le choix du revêtement n'est pas seulement une question d'économie, mais aussi une question de prestige, de durabilité et d'image de l'État. Les espaces publics font partie de la « carte de visite » du lieu.

Le calcaire local aurait été moins durable. De nombreux calcaires de la Côte d'Azur sont magnifiques en façade, mais présentent des inconvénients en pavage : ils s'usent plus vite, se fissurent plus facilement sous des charges ponctuelles, absorbent l'eau et la saleté, peuvent se polir et devenir glissants. Sur une promenade ou une place, c'est un problème.

Le porphyre et le granit sont plus durs, plus résistants au sel marin, supportent mieux la circulation piétonne et les services d'entretien, et vieillissent avec élégance.

Érosion des roches

L'exemple des pavés de la place du Campanin nous permet de voir comment les processus d'altération agissent sur notre planète.

L'altération est le processus de désagrégation et de décomposition des roches in situ sous l'effet de facteurs :

• physiques (par exemple, les variations de température, le gel et le dégel de l'eau),
• chimiques (réactions avec l'eau, l'oxygène, les acides),
• biologiques (activité des plantes, des bactéries, des organismes).

Résistance des roches à l'érosion

La résistance des roches à l'altération dépend fortement de leur origine, de leur structure et de leur composition minérale.

Roches magmatiques :

• acides (riches en silice, par exemple le granit, le rhyolite) – elles sont moyennement résistantes. Les granites résistent bien à l'altération physique (notamment à l'exfoliation), mais se désagrègent facilement sous l'action chimique en sable de quartz et en argile (provenant des feldspaths). Dans les climats humides, il se forme d'épaisses altérations granitiques (appelées « grusze »), tandis que les roches alcalines (basalte, gabbro) – moins résistantes chimiquement – se décomposent plus rapidement, car elles contiennent des minéraux facilement sujets à l'hydrolyse et à l'oxydation (pyroxènes, olivines) ;
• les roches plutoniques présentent de gros cristaux visibles (par exemple, le granit ou le gabbro) ; une granulométrie importante implique de nombreuses interfaces entre les minéraux, ce qui facilite la pénétration de l'eau et de l'air, et donc l'altération chimique et physique ; le feldspath, la biotite ou l'olivine dans ces roches subissent souvent plus rapidement l'hydrolyse et l'oxydation, laissant le quartz comme composant durable, ce qui a pour effet : une facilité de désagrégation en blocs, puis en gravats, puis en sable (par exemple, les produits d'altération granitiques caractéristiques – les gravats, les cailloux) ;
• les roches effusives (volcaniques) ont une structure à grains fins, voire vitreuse (par exemple, le basalte, l'andésite, le rhyolite) ; les minéraux sont très fins, parfois presque amorphes, ce qui réduit les plans de faiblesse ; la roche est compacte et, au départ, plus résistante mécaniquement ; cependant, les roches pauvres en silice (basaltes) contiennent beaucoup de pyroxènes et d'olivines, qui sont peu résistants chimiquement, d'où le fait que le basalte se décompose plus rapidement que le granit dans un climat humide ;

Roches métamorphiques :

• marbre (metamorphisme du calcaire) – faible résistance chimique (dissolution, karst) ;
• schistes métamorphiques – sensibles à la fragmentation mécanique le long des plans de clivage ;
• gneiss, quartzite – très résistants à l'altération physique et chimique (forte teneur en quartz).

Roches sédimentaires:

• calcaire, dolomite – sensibles à l'altération chimique (carbonatation, karst) ;
• grès – la résistance dépend du ciment : les grès quartzeux sont très résistants, tandis que les grès argileux ou calcaires le sont peu ;
• argilites, limonites – se désagrègent facilement au contact de l'eau (gonflement des minéraux argileux) ;
• conglomérats – résistants s'ils ont un liant dur (siliceux), moins résistants s'ils sont carbonatés.

L'érosion des roches à Monaco

L'altération des roches à Monaco est un sujet très intéressant ; sur ce site, on trouve trois types de roches différents présentant des résistances variables à l'altération, sans compter que l'environnement côtier de Monaco est particulièrement exigeant.

Qu'est-ce qui cause des dégâts à Monaco ?

1. Aérosol marin (sel) - Le vent transporte des microgouttelettes d'eau salée. Le sel pénètre dans les pores de la roche, se cristallise, élargit les microfissures et accélère l'écaillage.

2. Cycles humide-sec - La surface est parfois humide après la pluie ou un lavage, puis sèche rapidement. Cela favorise la migration du sel, le dépôt de saleté et les tensions superficielles.

3. Dégradation biologique – On observe la présence de mousse dans les joints. Cela entraîne une rétention d'humidité, la production d'acides organiques et l'éclatement des joints sous l'effet des racines.

4. Contraintes mécaniques – Circulation des personnes, entretien, déplacement de meubles, nettoyage mécanique.

L'érosion des différentes roches

Marbre :

Le marbre est composé de calcite, ce qui le rend chimiquement très sensible.

• Dissolution : l'eau de pluie légèrement acide réagit avec la calcite.
• Terne : la surface perd son éclat.
• Arrondissement des bords : les angles s'« érodent ».
• Sucrage : les cristaux de calcite se relâchent et la surface devient granuleuse.

Granit :

Le granit est très résistant.

• Altération des feldspaths : les feldspaths peuvent se transformer en argiles.
• Micro-fissures : après plusieurs années.
• Rugosité de la surface : généralement après une longue période.

Porphyre :

Le porphyre est un excellent pavé.

• Lissage dû au passage : la surface se polit légèrement.
• Oxydation des minéraux ferreux : la couleur peut prendre une teinte brunâtre.
• Fissures le long des anciennes joints : rares.

Joints :

De la végétation peut apparaître dans les joints. C'est le signe que :

• le matériau de jointoiement s'érode,
• les pavés commencent à bouger,
• des mouvements apparaissent et de nouvelles fissures se forment.

Earthcache

Pour valider la cache, rendez-vous aux caches précédentes, répondez aux questions (1) à (3) et prenez la photo correspondante (4).

Envoyez-moi vos réponses par message privé et joignez la photo à votre enregistrement. Une fois vos réponses envoyées, vous pouvez enregistrer immédiatement sans attendre de confirmation. Si quelque chose ne va pas, je vous contacterai.

(1) Quels types de roches trouve-t-on ici ? Indiquez leurs noms et classez-les dans les catégories correspondantes (roches magmatiques plutoniques, roches magmatiques effusives, roches sédimentaires, roches métamorphiques).

(2) À quel type d'altération des roches a-t-on affaire ici ?

(3) Quelle est la roche la plus altérée ? Justifiez votre réponse.

(4) Prenez une photo de vous-même ou d'un objet avec votre pseudo de geocaching.com (tatouage, feuille de papier, soyez créatif) devant le cadran solaire (point CS - Cadran Solaire) ou la sculpture de Saint Nicolas (point SN - Sculpture de Saint Nicolas)

Traduit avec DeepL.com (version gratuite)

🇺🇸 🇬🇧 Mosaïque sur la Place du Campanin 🇬🇧 🇺🇸

Place du Campanin (photo by the author)

Fontvieille is one of Monaco’s newest districts. It was built primarily on land reclaimed from the sea at the foot of the Rock of Monaco to address the principality’s chronic shortage of space. Work began in 1966 on the initiative of Prince Rainier III, and the district’s major development took place in the 1970s and 1980s. Today, Fontvieille combines residential, port, commercial, and recreational functions—it features a marina, a stadium, gardens, and a quieter, more modern side of Monaco.

Place du Campanin is a small square and public promenade located in the green area of Fontvieille, next to the landscape park. It is an integral part of the urban design of the new district—a place for strolling, featuring palm trees, water, and a Mediterranean atmosphere, connecting the park with the surrounding buildings and the port. The name itself refers to the local linguistic tradition (Monegasque/Provençal). It is a more intimate place of rest, and by no means a historic old town square (though it looks like one). Yet it can give that impression—after all, that is why traditional “top-shelf” materials and traditional cobblestone patterns were used here.

Here you will find:

• white Italian marble (Carrara or similar)
• red-brown porphyry from Trentino
• pink Portuguese granite

This is not just any paving. It is not cheap, utilitarian paving. It is a carefully curated expression of Mediterranean elegance crafted from the finest European stones. It is an architecturally designed, prestigious surface, where the stones were selected based on:

• color
• durability
• Mediterranean tradition
• prestige

A geological curiosity—this single square features three types of rock with different origins:

• deep-seated magmatic → granite
• volcanic / subvolcanic → porphyry
• metamorphic → marble

So this square is like a mini-lesson in petrology.

Why wasn't local stone used?

Monaco has virtually no room for quarries or a mining industry. It was cheaper and more practical to purchase ready-made paving stones from specialized regions.

In a place like Monaco, the decision regarding paving is not just about economics, but also about prestige, durability, and the country’s image. Public squares are part of the “calling card” of the place.

Local limestone would be less durable. Many limestones from the French Riviera region are beautiful as facades, but as paving stones they have drawbacks: they wear down faster, crack more easily under point loads, absorb water and dirt, and can become polished and slippery. On a promenade or square, this is a problem.

Porphyry and granite are harder, more resistant to sea salt, better withstand pedestrian and service traffic, and age gracefully.

Weathering of rocks

Using the cobblestones of Place du Campanin as an example, we can see how weathering processes affect our planet.

Weathering is the process of rock breakdown and decomposition in situ under the influence of:

• physical factors (e.g., temperature changes, freezing and thawing of water),
• chemical factors (reactions with water, oxygen, acids),
• biological factors (activity of plants, bacteria, and organisms).

Weathering can be divided into several main types:

Physical (mechanical) weathering

This involves the breakdown of rocks without changing their chemical composition—the rock breaks down into smaller and smaller fragments, but the minerals remain the same. The main types of physical weathering are:

• thermal (insolational) weathering – rocks heat up and cool down (e.g., in desert climates, where days are very hot and nights are cool); here, temperature differences cause cracking; the rate of thermal weathering can be increased when the individual minerals making up the rock have different thermal expansion coefficients.
• freeze-thaw weathering (cryoclastic) – water penetrates cracks, freezes, and expands, fracturing the rock; this is typical in mountains and areas with many days of temperature fluctuations around 0 °C.
• salt weathering (haloclastic) – the crystallization of salt in the pores and cracks of the rock leads to its disintegration; this occurs in coastal and desert regions.
• pressure weathering (exfoliation, flaking) – when deep-seated rock (e.g., granite) is exposed after the overburden is removed, the pressure drops and the rock expands, fracturing into flakes.

Chemical weathering

Here, rocks undergo changes in their mineral composition as a result of chemical reactions with water, air, or acids. New minerals are formed, often softer and more susceptible to erosion. Processes of chemical weathering:

• dissolution – minerals dissolve in water (e.g., halite, gypsum, calcium carbonate) .
• oxidation – iron-containing minerals oxidize (e.g., the transformation of olivine and magnetite into rusty limonite or hematite).
• hydration – minerals absorb water molecules (e.g., anhydrite → gypsum).
• hydrolysis – the reaction of minerals with water leads to the formation of aluminosilicates (e.g., the breakdown of feldspar into kaolinite).
• carbonation – the action of carbonic acid (formed from CO₂ in water) dissolves limestone and dolomite, leading to the development of karst.

Biological weathering

It results from the activity of living organisms:

• plants – roots penetrate rock crevices, breaking them apart, and the organic acids they secrete further dissolve minerals.
• animals – they dig burrows (e.g., rodents, earthworms), facilitating the aeration and loosening of rocks.
• microorganisms and lichens – they secrete acids that chemically break down minerals.
• humans – mining, construction, and agricultural activities accelerate rock decomposition processes (this is also classified as biological/anthropogenic weathering).

Rock resistance to weathering

The resistance of rocks to weathering depends heavily on their origin, structure, and mineral composition.

Igneous rocks:

• acidic (rich in silica, e.g., granite, rhyolite) – are moderately resistant. Granites withstand physical weathering well (especially exfoliation), but chemically they easily break down into quartz sand and clay (from feldspars). In humid climates, thick granite weathering products (so-called “grusze”) form, while basic rocks (basalt, gabbro)—less chemically resistant—decompose more quickly because they contain minerals that are easily subject to hydrolysis and oxidation (pyroxenes, olivines);
• Deep-seated (plutonic) rocks contain large, visible crystals (e.g., granite, gabbro); their coarse-grained texture means there are many boundaries between minerals, allowing water and air to penetrate easily, thus facilitating chemical and physical weathering; feldspar, biotite, or olivine in such rocks often undergo hydrolysis and oxidation more quickly, leaving quartz as a durable component; as a result: they break down easily into blocks, then rubble, then sand (e.g., characteristic granite weathering products—gravel, pebbles);
• extrusive (volcanic) rocks have a fine-grained or even glassy structure (e.g., basalt, andesite, rhyolite); the minerals are very fine-grained and sometimes nearly amorphous, so there are fewer planes of weakness; the rock is compact and initially more mechanically resistant; however, rocks poor in silica (basalts) contain a lot of pyroxenes and olivines, which are chemically less resistant; consequently, basalt decomposes faster than granite in a humid climate;
• In glassy rocks (such as obsidian), weathering occurs rapidly because the glass cracks easily and reacts chemically.

Metamorphic rocks:

• marble (metamorphism of limestone) – chemically not very resistant (dissolution, karst);
• metamorphic schists – susceptible to mechanical weathering along schistosity;
• gneiss, quartzite – highly resistant to both physical and chemical weathering (high quartz content).

Sedimentary rocks

• limestone, dolomite – susceptible to chemical weathering (carbonation, karst);
• sandstone – resistance depends on the cement: quartz-based are very resistant, clay- or limestone-based are weak;
• clays, mudstones – disintegrate easily upon contact with water (swelling of clay minerals);
• conglomerates – resistant if they have a hard cement (siliceous), less so if carbonate.

Rock weathering in Monaco

Rock weathering in Monaco is a fascinating topic, and this site features three different rock types with varying degrees of resistance to weathering; moreover, Monaco’s coastal environment is exceptionally harsh.

What is causing damage in Monaco?

1. Sea spray (salt) – the wind carries tiny droplets of salt water. The salt penetrates the pores of the rock, crystallizes, widens microcracks, and accelerates flaking.

2. Wet-dry cycles – the area gets wet after rain or washing, then dries quickly. This promotes salt migration, dirt buildup, and surface stress.

3. Bio-weathering – moss is visible in the joints. This indicates moisture retention, the production of organic acids, and the splitting of joints by roots.

4. Mechanical stress—people, maintenance, moving furniture, mechanical cleaning.

Weathering of individual rocks

Marble:

Marble is composed of calcite, making it the most chemically sensitive.

• Dissolution – slightly acidic rainwater reacts with the calcite.
• Dulling – the surface loses its luster.
• Edge rounding – the corners become worn down.
• Crystallization—calcite crystals loosen and the surface becomes grainy.

Pink granite:

Granite is very durable.

• Weathering of feldspars—feldspars may break down into clay.
• Microcracks—after many years.
• Surface roughening—usually after a long period of time.

Porphyry:

Porphyry is an excellent paving stone.

• Wear smoothing—the surface becomes slightly polished.
• Oxidation of iron minerals—the color may turn brown.
• Cracking along old joints—rare.

Grout joints:

Vegetation may grow in the joints. This is a sign that:

• the grout is being washed away,
• the pavers are shifting,
• movement is occurring, and more cracks are forming.

Earthcache

To log the cache, visit the associated caches, answer questions (1) through (3), and take the appropriate photo (4).

Please send your answers to me via private message and attach the photo to your log. Once you’ve sent your answers, you can log the cache immediately without waiting for confirmation—if anything is wrong, I’ll contact you.

(1) What types of rocks are found here? List their names and classify them into the appropriate categories (plutonic, igneous, sedimentary, metamorphic).

(2) What type of rock weathering are we dealing with here?

(3) Which rock is the most weathered? Explain your answer.

(4) Take a photo of yourself or an object featuring your geocaching.com username (a tattoo, a piece of paper—be creative) against the backdrop of the sundial (CS point—Cadran Solaire) or the statue of St. Nicholas (SN point—Sculpture de Saint Nicolas)

Translated with DeepL.com (free version)

🇵🇱 🇵🇱 🇵🇱 Mosaïque sur la Place du Campanin 🇵🇱 🇵🇱 🇵🇱

Place du Campanin (fot. własna)

Fontvieille to jedna z najmłodszych dzielnic Monako. Powstała głównie na sztucznie odzyskanym terenie z morza u podnóża Skały Monakijskiej, aby rozwiązać chroniczny brak miejsca w księstwie. Prace rozpoczęto w 1966 r. z inicjatywy księcia Rainiera III, a zasadniczy rozwój dzielnicy przypadł na lata 70. i 80. XX w. Dziś Fontvieille łączy funkcje mieszkalne, portowe, handlowe i rekreacyjne — są tu marina, stadion, ogrody i spokojniejsze, bardziej nowoczesne oblicze Monako.

Place du Campanin to niewielki plac i promenadowa przestrzeń publiczna położona w zielonej części Fontvieille, przy parku krajobrazowym. Jest elementem urbanistyki nowej dzielnicy — miejscem spacerowym z palmami, wodą i śródziemnomorskim klimatem, łączącym park z zabudową i portem. Sama nazwa nawiązuje do lokalnej tradycji językowej (monakijskiej/prowansalskiej). To bardziej kameralne miejsce odpoczynku, a w żadnym wypadku nie historyczny plac starego miasta (choć tak wygląda). A takie wrażenie może pełnić - wszak po to zastosowano tutaj tradycyjne materiały "z górnej półki" i tradycyjne wzory układania bruku.

Znajdziemy tutaj:

• biały marmur włoski (Carrara lub podobny)
• czerwono-brunatny porfir z Trentino
• różowy granit portugalski

To nie jest przypadkowy bruk. To nie jest tani bruk użytkowy. To świadomie skomponowana śródziemnomorska elegancja z najlepszych europejskich kamieni. To architektonicznie zaprojektowana nawierzchnia reprezentacyjna, gdzie dobrano kamienie według:

• koloru
• trwałości
• tradycji śródziemnomorskiej
• prestiżu

Geologiczna ciekawostka - mamy tu w jednym placu trzy odmienne genezy skał:

• magmowa głębinowa → granit
• wulkaniczna / subwulkaniczna → porfir
• metamorficzna → marmur

Czyli plac to mała lekcja petrologii.

Dlaczego nie użyto lokalnego kamienia?

Monako praktycznie nie ma miejsca na kamieniołomy ani przemysł wydobywczy. Taniej i rozsądniej było kupić gotową kostkę z regionów wyspecjalizowanych.

W takim miejscu jak Monako decyzja o nawierzchni to nie tylko ekonomia, ale polityka prestiżu, trwałość i wizerunek państwa. Place publiczne są częścią „wizytówki miejsca”.

Lokalny wapień byłby mniej trwały. Wiele wapieni z regionu Riwiery Francuskiej jest pięknych jako elewacja, ale jako bruk mają wady: szybciej się ścierają, łatwiej pękają przy punktowych obciążeniach, chłoną wodę i brud, mogą się polerować i robić śliskie. Na deptaku lub placu to problem.

Porfir i granit są twardsze, odporniejsze na sól morską, lepiej znoszą ruch pieszy i serwisowy i starzeją się estetycznie.

Wietrzenie

Na przykładzie skał bruku Place du Campanin możemy zobaczyć, jak procesy wietrzenia wplywają na naszą planetę.

 Wietrzenie – to proces rozpadu i rozkładu skał na miejscu pod wpływem czynników:

• fizycznych (np. zmiany temperatury, zamarzanie i rozmarzanie wody),
• chemicznych (reakcje z wodą, tlenem, kwasami),
• biologicznych (działalność roślin, bakterii, organizmów).

W procesie wietrzenia skała ulega rozdrobnieniu lub zmianie składu, ale produkty wietrzenia pozostają tam, gdzie powstały. Dopiero erozja jest procesem niszczenia, transportu i przemieszczania zwietrzałego materiału przez czynniki zewnętrzne, takie jak:

• woda (rzeki, deszcze, fale),
• wiatr,
• lodowce,
• grawitacja.

Produkty erozji są odrywane od podłoża i przenoszone w inne miejsce.

Wietrzenie można podzielić na kilka głównych typów:

Wietrzenie fizyczne (mechaniczne)

Polega na rozpadzie skał bez zmiany ich składu chemicznego – skała dzieli się na coraz mniejsze fragmenty, ale minerały pozostają takie same. Główne rodzaje wietrzenia fizycznego:

• wietrzenie termiczne (insolacyjne) – skały nagrzewają się i ochładzają (np. w klimatach pustynnych, gdzie dni są bardzo gorące, a noce chłodne), tutaj óżnice temperatur powodują pękanie; tempo wietrzenia termicznego może być zwiększone, gdy poszczegolne minerały tworzące skałę mają różną rozszerzalność termiczną.
• wietrzenie mrozowe (zamrzalno-rozmrazowe, krioklastyczne) – woda wnika w szczeliny, zamarza i rozszerza się, rozsadzając skałę, jest typowe w górach i na obszarach o dużej liczbie dni z wahaniami temperatury wokół 0 °C.
• wietrzenie solne (haloklastyczne) – krystalizacja soli w porach i szczelinach skały prowadzi do jej rozpadu, co występuje w strefach nadmorskich i pustynnych.
• wietrzenie ciśnieniowe (eksfoliacja, łuszczenie) – gdy skała głębinowa (np. granit) zostaje odsłonięta po usunięciu nadkładu, spada ciśnienie i skała rozpręża się, pękając płatami.

Wietrzenie chemiczne

Tu skały ulegają zmianie składu mineralnego wskutek reakcji chemicznych z wodą, powietrzem czy kwasami. Powstają nowe minerały, często bardziej miękkie i łatwiej ulegające erozji. Procesy chemicznego wietrzenia:

• rozpuszczanie – minerały rozpuszczają się w wodzie (np. halit, gips, węglan wapnia).
• utlenianie – minerały zawierające żelazo utleniają się (np. zmiana oliwinu, magnetytu w rdzawy limonit czy hematyt).
• uwodnienie – minerały przyjmują cząsteczki wody (np. anhydryt → gips).
• hydroliza – reakcja minerałów z wodą prowadzi do powstania glinokrzemianów (np. rozpad skaleni do kaolinitu).
• karbonatyzacja – działanie kwasu węglowego (powstałego z CO₂ w wodzie) rozpuszcza wapienie i dolomity, co prowadzi do rozwoju krasu.

Wietrzenie biologiczne

Wynika z działalności organizmów żywych:

• rośliny – korzenie wnikają w szczeliny skał, rozsadzając je, a wydzielane kwasy organiczne dodatkowo rozpuszczają minerały.
• zwierzęta – ryją nory (np. gryzonie, dżdżownice), ułatwiając przewietrzanie i rozluźnianie skał.
• mikroorganizmy i porosty – wydzielają kwasy, które chemicznie niszczą minerały.
• człowiek – działalność górnicza, budowlana czy rolnicza przyspiesza procesy rozkładu skał (to też zalicza się do wietrzenia biologicznego/antropogenicznego).

Odporność skał na wietrzenie

Odporność skał na wietrzenie bardzo mocno zależy od ich genezy, struktury i składu mineralnego.

Skały magmowe:

• kwaśne (bogate w krzemionkę, np. granit, ryolit) – są średnio odporne. Granity dobrze znoszą wietrzenie fizyczne (zwłaszcza eksfoliację), ale chemicznie łatwo rozpadają się na piasek kwarcowy + ił (ze skaleni). W klimatach wilgotnych tworzą się grube zwietrzeliny granitowe (tzw. grusze), zaś zasadowe (bazalt, gabro) – mniej odporne chemicznie, szybciej się rozkładają, bo zawierają minerały łatwo ulegające hydrolizie i utlenianiu (pirokseny, oliwiny);

• skały głębinowe (plutoniczne) mają duże, widoczne kryształy (np. granit, gabro); duża ziarnistość to dużo granic między minerałami,  tam łatwo wnika woda i powietrze, zatem wietrzenie chemiczne i fizyczne jest ułatwione; skaleń, biotyt czy oliwin w takich skałach często szybciej ulegają hydrolizie i utlenianiu, zostawiając kwarc jako trwały składnik, w efekcie: łatwość rozpadu na bloki, potem gruz, potem piasek (np. charakterystyczne zwietrzeliny granitowe – grusze, skałki);

• skały wylewne (wulkaniczne) mają drobnoziarnistą lub nawet szklistą strukturę (np. bazalt, andezyt, ryolit), minerały są bardzo drobne, a czasem niemal amorficzne, więc mniej płaszczyzn osłabienia, skała jest zwięzła i początkowo bardziej odporna mechanicznie; jednak skałyubogie w krzemionkę (bazalty) zawierają dużo piroksenów i oliwinów, które są mało odporne chemicznie, stąd bazalt w klimacie wilgotnym rozkłada się szybciej niż granit;

• w skałach szklistych (np. obsydian) wietrzenie przebiega szybko, bo szkliwo łatwo pęka i reaguje chemicznie.

Skały metamorficzne:

• marmur (metamorfizm wapienia) – słabo odporny chemicznie (rozpuszczanie, kras);
• łupki metamorficzne – podatne na rozpad mechaniczny wzdłuż łupkowatości;
• gnejs, kwarcyt – bardzo odporne zarówno na fizyczne, jak i chemiczne wietrzenie (dużo kwarcu).

Skały osadowe

• wapienie, dolomity – podatne na wietrzenie chemiczne (karbonatyzacja, kras);
• piaskowce – odporność zależy od spoiwa: kwarcowe bardzo odporne, ilaste lub wapniste – słabe;
• iłowce, mułowce – łatwo rozpadają się w kontakcie z wodą (pęcznienie minerałów ilastych);
• zlepieńce – odporne, jeśli mają twarde spoiwo (krzemionkowe), mniej jeśli węglanowe.

Wietrzenie w Monako

Wietrzenie skał w Monako to bardzo ciekawe zagadnienie, a na tym placu spotykają się trzy różne skały o różnej odporności na wietrzenie, do tego środowisko nadmorskie Monaco jest wyjątkowo wymagające.

Co działa niszcząco w Monako?

1. Aerozol morski (sól) - Wiatr niesie mikrokropelki słonej wody. Sól wnika w pory skał, krystalizuje, rozszerza mikropęknięcia, przyspiesza łuszczenie.

2. Cykle mokro–sucho - Plac bywa mokry po deszczu lub myciu, potem szybko schnie. To sprzyja migracji soli, osadzaniu brudu i naprężeniom powierzchniowym.

3. Biowietrzenie - Mchy w fugach. To oznacza zatrzymywanie wilgoci, produkcję kwasów organicznych, rozsadzanie spoin korzeniami.

4. Obciążenie mechaniczne - Ludzie, serwis, przesuwanie mebli, czyszczenie mechaniczne.

Wietrzenie poszczególnych skał

Marmur:

Marmur zbudowany jest z kalcytu, więc chemicznie najbardziej wrażliwy.

• Rozpuszczanie - lekko kwaśna woda deszczowa reaguje z kalcytem.
• Matowienie - powierzchnia traci połysk.
• Zaokrąglanie krawędzi - rogi się „zjadają”.
• Cukrowienie - kryształy kalcytu rozluźniają się i powierzchnia staje się ziarnista.

Różowy granit:

Granit jest bardzo odporny.

• Wietrzenie skaleni - skalenie mogą przechodzić w iły.
• Mikrospękania - po latach.
• Chropowacenie powierzchni - zwykle po długim czasie.

Porfir:

Porfir jest znakomity brukarsko. 

• Wygładzanie od ruchu - powierzchnia lekko się poleruje.
• Oksydacja minerałów żelaza - kolor może brązowieć.
• Spękania wzdłuż dawnych szczelin - rzadko.

Fugi / spoiny:

W spoinach może pojawić się roślinność. To znak, że:

• wypłukuje się materiał fugowy,
• kostki zaczynają pracować,
• pojawia się ruch i kolejne pęknięcia.

Earthcache

Aby zalogować skrytkę należy pojechać na współprzędne skrytki, odpowiedzieć na pytania (1) - (3) i zorbić odpowiednie zdjęcie (4).

Odpowiedzi na pytania należy wysłać do mnie poprzez wiadomość prywatną, a zdjęcie dołączyć do logu. Po wysłaniu odpowiedzi możesz od razu logować, nie czekając na potwierdzenie - jeśli coś będzie nie tak, skontakuję się z Tobą.

(1) Jakie rodzaje skał tutaj występują? Podaj ich nazwy i zakwalifikuj do odpowiednich kategorii (magmowe głębinowe, magmowe wylewne, osadowe, metamorficzne).

(2) Z jakim rodzajem wietrzenia skał mamy tutaj do czynienia?

(3) Która skała jest najbardziej zwietrzała? Odpowiedź uzasadnij.

(4) Zrób zdjęcie siebie lub jakiegoś przedmiotu z Twoim nickiem z geocaching.com (tatuaż, kartka papieru, możesz być kreatywny) na tle zegara słonecznego (punkt CS - Cadran Solaire) lub rzeźby św. Mikołaja (punkt SN - Sculpture de Saint Nicolas)