|
| |
 |
| |
|
- GALEGO - |
|
|
|
Como validar as túas respostas: |
|
|
1 - Observando o WP1, estima o diámetro
aproximado. Tocando o interior da cavidade, a textura é máis lisa ou máis
rugosa/granulosa que a parte exterior da rocha exposta ao mar?
2 - Vai ao WP3. Este burato é maior ou máis pequeno que o do WP1? Cal é o tamaño
aproximado deste burato? Que rocha (WP1 ou WP3) está máis "esfarelable" ou
esfarelable dentro do burato? Que nos di isto sobre a actividade de erosión
actual?
3 - Procesos de meteorización: Baseándote na descrición anterior, cal é o
principal axente erosivo que cres que foi o responsable de crear esta abertura?
Cal é a forma de ambas cavidades (oval/irregular, circular/regular)?
4 - OBLIGATORIO: Fai unha foto para o WP2 coa forma de cabalo (vista dende o
camiño) e fai unha foto con algo que te identifique, o teu alcume, unha selfie
ou o que queiras. |
|
|
 |
|
Onde a montaña se atopa co
océano |
|
|
|
A Serra da Groba é un dos accidentes xeográficos
máis fascinantes do suroeste de Galicia. Elevándose abruptamente das augas do
Atlántico, entre os concellos de Baiona, Oia e Gondomar, este macizo non só é un
miradoiro natural, senón un testemuño vivo da historia xeolóxica da Península
Ibérica. |
|
|
|
Xeoloxía e composición |
|
A base desta cordilleira é predominantemente
granítica, encaixándose no que os xeólogos chaman o "Dominio
Galicia-Trás-os-Montes". Camiñando por aquí, pisas rochas que se formaron a
grandes profundidades hai centos de millóns de anos, durante a oroxenia varisca.
Rochas ígneas: O granito de Groba
presenta diferentes texturas, desde grans finos ata megacristais de feldespato.
Procesos de erosión: Debido á súa
exposición directa aos ventos oceánicos e á humidade, a cordilleira exhibe
curiosas formas erosivas. É común atopar dolinas (cavidades circulares na rocha
causadas pola meteorización química) e caos de bloques. |
|
|
 |
|
|
|
Patrimonio natural e xeomorfolóxico |
|
A serra de Groba caracterízase por unha
península: unha superficie de alta erosión que semella unha "meseta" ondulada.
Esta configuración permite a existencia de ecosistemas únicos, como turbeiras e
brañas de montaña, que dependen da impermeabilidade do substrato rochoso para
reter auga.
Ademais da xeoloxía pura, a interacción
humana coa rocha é antiga: a serra alberga unha das maiores concentracións de
petróglifos (gravados rupestres) de Europa, esculpidos directamente no granito
polos nosos antepasados da Idade de Bronce. |
|
|
|
 |
|
|
|
Neste lugar, a xeoloxía e a erosión combináronse
para crear formacións rochosas peculiares. A formación que se ve nos WP1, WP2 e
WP3 é un exemplo fascinante de como os axentes externos poden "esculpir" o
granito durante miles de anos. |
|
|
|
O fenómeno xeolóxico:
Tafoni |
|
O fenómeno que se observa nos WP1 e WP3 coñécese
como Tafoni. Estas cavidades son o resultado dun proceso continuo de
meteorización que transforma un bloque sólido de granito nunha escultura
natural. |
|
|
|
O comezo: Meteorización
diferencial |
Non todas as rochas son iguais. O granito está
composto por diferentes minerais (cuarzo, feldespato e micas).
Algunhas zonas da rocha poden ter pequenas fisuras ou unha concentración de
minerais máis fráxiles. A erosión ataca primeiro estes puntos máis débiles,
creando pequenas depresións chamadas celas. |
|
|
|
O motor: Haloclastia (cristalización
do sal) |
Debido a que estamos preto do mar, a brisa
mariña transporta partículas de sal que se depositan na rocha. Infiltración: A
humidade transporta o sal aos poros e microfisuras do granito.
Cristalización: Cando a auga se evapora (pola acción do sol e do vento), o sal
cristaliza.
Expansión: A medida que medran, os cristais de sal exercen unha poderosa forza
mecánica, "empurrando" os grans minerais. Isto provoca a desintegración
granular, deixando a rocha con ese aspecto "esfarelable" dentro das cavidades. |
|
|
|
O papel do vento e da
humidade |
|
O interior destas cavidades retén a humidade
durante máis tempo e está protexido da luz solar directa en certos momentos, o
que acelera a alteración química dos minerais. O vento axuda a eliminar os grans
que se desprenderon, afondando o burato ata que finalmente atravesa a rocha dun
lado ao outro, formando a "xanela ao mar". |
|
|
|
 |
|
|
|
Granito: A "columna
vertebral" da paisaxe |
|
O granito é unha rocha ígnea plutónica (ou
intrusiva). Isto significa que se formou a partir do arrefriamento moi lento do
magma a grandes profundidades na codia terrestre. Debido a este arrefriamento
lento, os minerais tiveron tempo de organizarse en cristais visibles a simple
vista, dándolle a súa característica textura granular. |
|
|
|
Composición mineral |
|
Aínda que existen variacións, o granito que
observamos nestas formacións está composto esencialmente por tres minerais
principais: Cuarzo: Xeralmente
preséntase como grans translúcidos ou grises cun brillo vítreo. É o mineral máis
resistente, o que lle dá ao granito a súa dureza característica.
Feldespato: Estes son os cristais máis
opacos, a miúdo de cor branca, crema ou rosa. É o mineral que máis sofre a
alteración química (causada pola auga), transformándose a miúdo en arxila.
Micas: Pequenas escamas brillantes que
poden ser negras (biotita) ou prateadas (moscovita). Trátase de minerais que se
desprenden facilmente, facilitando o proceso de desintegración da rocha. |
|
|
|
 |
|
|
|
Por que se esfarela o
granito? |
A pesar de ser unha rocha extremadamente dura, o
granito ten unha "debilidade": a súa estrutura granular.
Desintegración granular: Cando os axentes meteorizadores (como o sal
mariño mencionado anteriormente ou as variacións de temperatura) atacan a rocha,
actúan sobre os límites entre estes diferentes cristais.
A aparencia "escarpada": Debido a que cada mineral reacciona de forma
diferente ao ambiente, a unión entre eles debíltase. O resultado é o
desprendemento individual de grans de cuarzo e feldespato, creando esa area
grosa que adoitas atopar na base das rochas ou dentro de Tafoni. |
|
|
|
|
|
|
|
- PORTUGUÊS - |
|
|
|
Como validar as tuas respostas: |
|
|
|
1 - Olhando para o WP1, estima o diamêtro
aproximado. Toca no interior da cavidade, a Textura é mais lisa ou mais rugosa/
granulada do que a da parte exterior da rocha exposta ao Mar?
2 - Desloca-te ao WP3. Este buraco é maior ou
mais pequeno que o do WP1? Qual a dimensão aproximada deste buraco? Qual das
rochas (WP1 ou WP3) está mais "farelenta" ou desagregada no interior do buraco?
O que isto nos diz sobre a atividade atual da erosão?
3 - Processos de Meteorização: Com base na
descrição acima, qual é o principal agente erosivo que pensas ter sido
responsável pela criação desta abertura? Qual o formato de ambas as cavidades
(Oval/ Irregular, circular/ regular)
4 - OBRIGATÓRIO: Tira uma foto para o
WP2 com forma de Cavalo (visto do caminho) e tira uma foto com algo que te
identifique, o teu nickname, selfie ou o que pretenderes
|
|
|
|
|
|
|
 |
|
Onde a Montanha toca o
Oceano |
|
A
Serra da Groba é um dos
acidentes geográficos mais fascinantes do sudoeste da Galiza. Erguendo-se
abruptamente desde as águas do Atlântico, entre os municípios de Baiona, Oia e
Gondomar, este maciço não é apenas um miradouro natural, mas um testemunho vivo
da história geológica da Península Ibérica. |
|
|
|
Geologia e Composição |
|
A base desta serra é
predominantemente granítica,
inserindo-se naquilo que os geólogos chamam de "Domínio de Galiza-Trás-os-Montes".
Ao caminhar por aqui, estás a pisar rochas que se formaram a grandes
profundidades há centenas de milhões de anos, durante a Orogenia Varisca. |
|
Rochas Magmáticas: O
granito da Groba apresenta diferentes texturas, desde grãos finos a megacristais
de feldspato.
Processos de Erosão:
Devido à sua exposição direta aos ventos oceânicos e à humidade, a serra exibe
formas erosivas curiosas. É comum encontrar
pias (cavidades
circulares na rocha causadas pela meteorização química) e caos de blocos. |
|
|
 |
|
|
|
Património Natural e
Geomorfológico |
|
A Serra da Groba é
caracterizada por uma
peniplície — uma superfície de erosão elevada que parece um "planalto"
ondulado. Esta configuração permite a existência de ecossistemas únicos, como as
turfeiras de montanha e as brañas, que dependem da impermeabilidade do substrato
rochoso para reter a água.
Além da geologia pura,
a interação humana com a rocha é milenar: a serra alberga uma das maiores
concentrações de petróglifos
(gravuras rupestres) da Europa, esculpidos diretamente no granito pelos nossos
antepassados da Idade do Bronze. |
|
|
|
 |
|
|
|
Neste local, a geologia e a erosão uniram-se
para criar formas peculiares na rocha. A formação que observas nos WP1, WP2 e
WP3 é um exemplo fascinante de como agentes externos conseguem "esculpir" o
granito ao longo de milhares de anos. |
|
|
|
O Fenómeno Geológico: Tafoni |
|
|
|
O fenómeno que observas no WP1 e WP3 é conhecido
como Tafoni. Estas cavidades são o resultado de um processo contínuo de desgaste
que transforma um bloco de granito sólido numa escultura natural. |
|
|
|
O Início: Meteorização
Diferencial |
|
Nem toda a rocha é igual. O granito é composto
por diferentes minerais (quartzo, feldspato e micas).
Algumas zonas da rocha podem ter pequenas
fissuras ou uma concentração de minerais mais frágeis. A erosão ataca primeiro
esses pontos mais fracos, criando pequenas depressões chamadas alvéolos. |
|
|
|
O Motor: Haloclastia
(Cristalização de Sais) |
|
Como estamos perto do mar, a brisa marítima
carrega partículas de sal que se depositam na rocha.
Infiltração: A humidade transporta o sal para
dentro dos poros e microfissuras do granito.
Cristalização: Quando a água evapora (pela
ação do sol e vento), o sal cristaliza.
Expansão: Ao crescerem, os cristais de sal
exercem uma força mecânica poderosa, "empurrando" os grãos de mineral. Isto
causa a desagregação granular, deixando a rocha com aquele aspeto "farelento" no
interior das cavidades. |
|
|
|
O Papel do Vento e da
Humidade |
|
O interior destas concavidades retém a humidade
por mais tempo e está protegido da luz solar direta em certas horas, o que
acelera a alteração química dos minerais. O vento ajuda a remover os grãos que
se soltaram, aprofundando o buraco até que, eventualmente, este atravesse a
rocha de um lado ao outro, formando a "Janela para o Mar". |
|
|
|
 |
|
|
|
O Granito: A "Espinha
Dorsal" da Paisagem |
|
O granito é uma
rocha magmática plutónica
(ou intrusiva). Isto significa que se formou a partir do arrefecimento muito
lento do magma a grandes profundidades na crosta terrestre. Devido a esse
arrefecimento lento, os minerais tiveram tempo para se organizar em cristais
visíveis a olho nu, conferindo-lhe a sua textura granulada característica. |
|
|
|
Composição Mineralógica |
|
Embora existam variações, o granito que
observamos nestas formações é composto essencialmente por três minerais
principais: |
|
Quartzo: Geralmente apresenta-se como
grãos translúcidos ou cinzentos com brilho vítreo. É o mineral mais resistente,
o que dá ao granito a sua dureza característica.
Feldspato: São os cristais mais
opacos, frequentemente de cor branca, creme ou rosada. É o mineral que mais
sofre com a alteração química (causada pela água), transformando-se muitas vezes
em argila.
Micas: Pequenas lâminas brilhantes que
podem ser pretas (biotite) ou prateadas (moscovite). São minerais que se soltam
facilmente, facilitando o processo de desagregação da rocha. |
|
|
|
 |
|
|
|
Por que razão o granito se
desfaz? |
|
Apesar de ser uma rocha extremamente dura, o
granito tem uma "fraqueza": a sua estrutura granular.
Desagregação Granular: Quando os agentes
de meteorização (como o sal marinho mencionado anteriormente ou as variações de
temperatura) atacam a rocha, eles atuam nas fronteiras entre estes diferentes
cristais.
O aspeto "Farelento": Como cada
mineral reage de forma diferente ao ambiente, a união entre eles enfraquece. O
resultado é a queda individual dos grãos de quartzo e feldspato, criando aquela
areia grossa que muitas vezes encontras na base das rochas ou no interior dos
Tafoni. |
|
|
|

|