Adri Knappert
Tijdens de oorlog woonde Adri Knappert op ’t Weversnest op landgoed Eerde. Daar verborg ze joodse kinderen en ving, vlak na de oorlog, kinderen van NSB’ers die in Kamp Erika geïnterneerd werden, op. Deze cache komt langs een aantal plaatsen op het landgoed die een relatie hebben met de Tweede Wereldoorlog en het werk van Adri.
Adri (1904-1991) was één van de pioniers van Scouting in Nederland. Ze begon als jonge padvindster in Amsterdam, werd leidster in Laren en Den Haag en had een belangrijke rol als trainster in de landelijke organisatie van het Nederlandse Padvindstersgilde. In Laren gaf ze begin jaren ’30 ook leiding aan een jongensgroep, een unicum in die tijd. Ze volgde opleidingen in Engeland, was ook internationaal actief en volgde in Engeland de Gilwellcursus.
Adri’s werk als trainster voor de padvindsters bracht haar veel naar Landgoed Eerde. Daar werden trainingen voor leidsters en zomerkampen voor padvindsters georganiseerd aan de oevers van de Regge. Hele zomers bracht ze er door. In Den Haag was ze tijdens de meidagen van 1940 met haar padvindsters actief in de hulpverlening en het ondersteunen van het Rode Kruis. Ze zorgden onder andere voor de opvang van vluchtelingen na het bombardement op Rotterdam. Toen Scouting door de bezetter op 2 april 1941 werd verboden, verloor Adri ook haar baan. Via scoutingvriend en landeigenaar Philip baron van Pallandt kon zij terecht in 't Weversnest aan de Hoge Oever (nu Steile Oever) op Landgoed Eerde. In eerste instantie wilde ze er toeristen ontvangen, maar het zou anders uitpakken. Op deze plek begon een bijzonder hoofdstuk uit haar leven. Wat volgde maakte Adri Knappert tot één van de meest moedige en inspirerende vrouwen uit de geschiedenis van Ommen.

Waypoint 1: Kamp Erika
In 1942 werd het terrein van de vooroorlogse Sterkampen door de bezetter in gebruik genomen. Het had verschillende functies en werd gebruikt als strafkamp, heropvoedingskamp en doorvoerkamp. Gevangenen werden er onder zware omstandigheden vastgehouden en mishandeld en velen kwamen er om leven. De toegangsweg van het kamp lag op vlakbij ’t Weversnest, waar Adri Joodse kinderen liet onderduiken. Terwijl op deze plek mensen van hun vrijheid werden beroofd, probeerde Adri Knappert op steenworp afstand juist vrijheid en veiligheid te bieden aan kinderen die moesten onderduiken. Die tegenstelling maakt duidelijk hoe dicht hoop en wanhoop hier tijdens de oorlog naast elkaar bestonden.
Na de bevrijding werd het een interneringskamp voor collaborateurs en voormalige NSB-leden. Adri ontfermde zich over hun kinderen. Het terrein van het kamp werd daarna een camping.
Langs het toegangspad herinnert een monument aan de verschillende functies van het terrein op de Bestemerberg. Het eigenlijke kamp lag 650 meter naar het noordoosten. De hoekpunten van het vijfhoekige kamp worden daar met de, deels ingegraven, vijf letters van het kamp, E, R, I, K, A, aangegeven (niet als waypoint opgenomen).
Hoeveel panden staan er tussen 1941 en 1945 in het kamp:
Antwoord = AB
Waypoint 2: Verzetsmonument en Schietbaan kamp Erika
Ten noorden van het kasteel werden op de Bestemerberg van 1924 tot 1938 door goeroe Krishnamurti internationale Sterkampen georganiseerd voor zijn aanhangers. Tijdens de oorlog werd dit terrein door de bezetter omgevormd tot kamp Erika en omheind door prikkeldraad. Het beruchte kamp had een streng regime en kreeg verschillende functies.
Vlakbij kamp Erika lag de schietbaan van het kamp. Drie verzetsstrijders, Jaap Much, Jan van Putten en Derk Webbink, kwamen terecht in Kamp Erika en werden in september 1944 op de schietbaan geëxecuteerd.
Hoeveel klokken staan er genoemd op het bankje?
Antwoord = C
Waypoint 3: Kamp Eerde
Vlakbij het kasteel lag vanaf 1935 Kamp Eerde. Dit kamp werd gebouwd als werkkamp voor werkloze jongeren uit de grote steden, een initiatief dat Philip omarmde. Ze kregen er opleiding en leerden een vak. Tijdens de oorlog was het een werkkamp van de Nederlandse Arbeidsdienst (NAD), bedoeld om het Nederlandse volk op te voeden in nationaalsocialistische geest. Naast activiteiten als exercitie, sport en zang, bestonden de arbeidsdiensten vooral uit landbouw werkzaamheden, het ontginnen van land en graven van verdedigignswerken. Na de oorlog werden in het kamp jongeren opgeleid voor de scheepvaart en werd het een woonoord voor Molukse gezinnen die naar Nederland waren gekomen.
Van het kamp zelf is vrijwel niets meer zichtbaar. Een monument herinnert aan de vele mensen die hier woonden, werkten en leefden.
Hoe oud is JPF Richter geworden?
Antwoord = BD
Waypoint 4: Kasteel Eerde
Philip baron van Pallandt was al vroeg betrokken bij Scouting in Nederland en één van de eerste leiders in Den Haag. Zijn familie was eigenaar van Landgoed Duinrell waar hij met zijn scouts kampeerde. In 1913 erfde hij landgoed Eerde, met Kasteel Eerde, bossen, boerderijen en landerijen, van zijn neef. Al snel liet hij ook hier scouts kamperen. Uiteindelijk kocht de jongensorganisatie De Nederlandse Padvinders de Padvindersboerderij en het terrein Ada’s Hoeve aan de Vecht bij Ommen en maakten de meisjesorganisatie het Nederlandse Padvindstersgilde gebruik van terrein bij de Hoge Oever aan de Regge. Hier was Adri vanaf begin jaren ’30 actief.
In het kasteel begonnen de Quackers in de jaren dertig van de vorige eeuw met een internationale Quakerschool. Veel Joodse vluchtelingenkinderen uit Duitsland werden hier leerling. Het Joods Monument in de tuin bij het Kasteel (niet toegankelijk) is opgericht ter nagedachtenis aan veertien Duits-Joodse leerlingen die door de bezetter zijn gedeporteerd en omgebracht.
Philip werd op 7 oktober 1940 als gijzelaar gevangen gezet in het Duitse concentratiekamp Buchenwald. Hij was één van de vooraanstaande Nederlanders die als Duitse vergelding voor de arrestatie van Duitsers in Nederlands-Indië, werd opgepakt. Hij kwam op 20 maart 1941 weer vrij. Vanaf 1942 vervulde hij een rol in ondergrondse netwerken, onder andere via leden van het Utrechts Kindercomité. Op het landgoed doken met zijn medeweten joden, een neergeschoten Amerikaanse boordschutter en anderen onder. Verschillende van zijn (scouting) relaties verbleven legaal of ondergedoken op het landgoed.
Romeinse cijfers op het kasteel:
Antwoord = AEAF
Waypoint 5: Scouting Labelterrein Eerde:
Het Nederlandse Meisjesgilde begon in 1923 met het geven van een kampeertrainingen en het organiseren van kampen op landgoed Eerde. Door Baron van Pallandt werd een jaar later een blokhut gebouwd en de padvindsters zamelden geld in om 1930 een stafhuisje te kunnen bouwen. Op deze plek waar jaarlijks houden jaarlijks nog honderden kinderen en jongeren hun weekend- en zomerkampen.
In 1944 dreef de honger veel mensen uit de Randstad richting het oosten. Diverse families konden gebruik maken van de verschillende gebouwtjes op het landgoed. Ook de familie Hengst verliet Den Haag en Philip baron van Pallandt gaf hen toestemming om in de Blokhut op het voormalige kampeerterrein van de padvindsters te gaan wonen. Na de oorlog verhuisde de familie van de Blokhut naar het Stafhuisje zodat de padvindsters weer van het kampeerterrein gebruik konden maken. De blokhut werd april 1946 helaas door brand verwoest. In 1948 was ook het stafhuisje weer nodig en verhuisde de familie naar Ommen. Eind jaren ’40 werd op dezelfde plek de huidige, kleinere, blokhut gebouwd.
Op deze plek waar vele scouts samenkomen om te kamperen, wordt de herinnering levend gehouden aan Adri Knappert. Ze werd hier in 2026 postuum onderscheiden met de Legion of Honor Award van de Four Chaplains Memorial Foundation voor haar bijzondere inzet tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. Eerder werd ze al onderscheiden met de Israëlische Yad Vashem onderscheiding Rechtvaardige onder de Volkeren, voor hulp aan Joodse kinderen en volwassenen.
Deze plek herinnert ons eraan dat heldendom niet altijd zichtbaar is. Soms begint het met het openen van een deur, het bieden van een veilige plek en de overtuiging dat ieder kind bescherming verdient.
De Cache:
Vanaf Waypoint 6: ga je DCE° (O-om) AEFm.
Om de cache te openen: 1D/1A/3B/3F/2E
Langere route terug: Frits Jordens
Frits Jordens was voor de oorlog padvinder in Arnhem. Hij ging studeren in Utrecht en sloot zich daar aan bij het Utrechts Kindercomité. Hij hielp met het laten onderduiken van joodse kinderen en samen met Anne Maclaine Pont, met wie hij in de oorlog trouwde, was hij ook betrokken bij hulp aan geallieerde vliegers. Tijdens zijn laatste hulpactie werd hij in België opgepakt en geëxecuteerd. Hij werd na de oorlog begraven op zijn geliefde landgoed Eerde, vlak bij de plek waar hij joodse kinderen liet onderduiken. Zijn eenvoudige graf herinnert eraan dat vrijheid niet alleen wordt bepaald door grote historische gebeurtenissen, maar vooral door gewone mensen die in moeilijke omstandigheden moedige keuzes maakten.
Tijdens de oorlog stonden ook rondom Ommen mensen voor zulke keuzes. Sommigen boden onderdak aan onderduikers, anderen hielpen met voedsel, berichten of onderduikadressen. Het waren vaak stille daden, uitgevoerd zonder zekerheid over de gevolgen. Het graf van Frits Lordens nodigt uit om stil te staan bij de vraag wat moed werkelijk betekent. Niet heldendom op afstand, maar de bereidheid om iets te doen wanneer anderen je nodig hebben.

Langere route terug: 't Weversnest
Adri Knappert ging na april 1941 wonen op 't Weversnest. Voor haar werd het dè plek waar haar leven een beslissende wending kreeg.
Toen de Jodenvervolging toenam, kreeg Adri de vraag of ze Joodse kinderen een veilige schuilplaats wilde bieden. Uiteindelijk zou ze 13 joodse kinderen helpen de oorlog te overleven. De kinderen kwamen onder andere via het Utrechtse Kindercomité, waar Anne Maclaine Pont en Frits Jordens actief waren. De kinderen noemden haar "Tante A". Adri gebruikte de schuilnaam Adriana der Kinderen. In een tijd waarin angst en wantrouwen de boventoon voerden, creëerde zij hier een plek van vertrouwen, structuur en hoop. Haar ervaring als trainsters en padvindstersleidster gebruikte Adri om de kinderen te leren over de natuur. De kinderen leerden spelenderwijs wat ze moesten doen als er gevaar dreigde en leerden de weg naar een schuilhut in het bos vinden. Oudere kinderen kregen daarbij de verantwoordelijkheid over de kleintjes, precies zoals het bij Scouting nog steeds gebeurd. Begin 1944 werd de situatie te gevaarlijk en Adri vertrok met de kinderen, eerst naar landgoed Eelerberg bij Hellendoorn en daarna naar Koloniehuis Zonneoord in Ede. Toen een aantal van haar helpers werden opgepakt, werden de kinderen over verschillende onderduikadressen verspreid. Dankzij de inzet van Adri en vele anderen overleefden zij allemaal de oorlog. Direct na de oorlog bood Adri in ’t Weversnest onderdak aan kinderen van de NSB’ers die werden geïnterneerd in kamp Erica, want voor Adri verdiende ieder kind een veilige plek.
Het 't Weversnest lag vroeger achteraf met een groot bos er omheen. Het gebouw ziet er nog steeds net zo uit als tijdens de oorlog, maar in de omgeving zijn veel meer woningen gebouwd.

Dank aan:
Scouting Labelterrein Eerde
Four Chaplains Memorial Foundation Nederland
Team Vrijheid en Herdenken van scouting NL
Bronnen:
https://vrijheid.scouting.nl/~documents/scouts-in-de-oorlog/verzet/verzet-adri-knappert/?layout=file
https://vrijheid.scouting.nl/~documents/scouts-in-de-oorlog/verzet/verzet-frits-jordens/?layout=file
https://vrijheid.scouting.nl/~documents/scouts-in-de-oorlog/verzet/verzet-philip-van-pallandt/?layout=file
https://www.natuurmonumenten.nl/een-jonge-verzetsheld-op-landgoed-eerde
https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebieden/landgoed-eerde