Byszewska legenda
[PL]
Szymon Dęboróg obudził się bardzo wcześnie. Słońce akurat wychyliło się zza horyzontu. Szybko ubrał spodnie i wyszedł przed dom cicho, aby nie zbudzić żony. Umył się przy studni. Nie wycierając twarzy ani rąk poszedł w kierunku kuźni. Gdy otwierał drzwi, zza zakrętu ukazał się jeździec na koniu. Był to Błażej Grabowski.
- Witajcie, Szymonie! – roześmiał się od ucha do ucha Błażej. – Jestem pierwszy!
- Jak co dzień!
Gospodarz dziarsko, mimo niemłodych już lat, zeskoczył z konia, przywiązał go do drzewa i wszedł do kuźni.
- Jak się Wam spało, Szymonie?
- Jak młodemu zającowi pod miedzą! – roześmiał się Dęboróg.
Grabowski stanął przy kowalskim miechu. Przyjeżdżał tu od wielu już dni równo ze wschodem Słońca, aby pomóc sławnemu na całą okolicę kowalowi przy wykonaniu powozu na resorach. Niebawem miał nim powieźć do ślubu starszą córkę, Dorotę.
- Agnieszka też piękna dziewczyna – pomyślał, poruszając kowalskim miechem. Uśmiechnął się do swoich myśli: - Udały mi się córki. I ona w domu długo nie posiedzi. Chłopaki mało oczu na nią nie wypatrzą. Ale nie dam jej za pierwszego lepszego. Chłopak musi być na schwał.
Błażej był ogólnie szanowanym gospodarzem w Byszewie. U niego to zatrzymywał się proboszcz najdłużej podczas kolędy, z nim rozmawiał po sumie przed kościołem, jego radzili się w różnych sprawach dotyczących byszewskiej parafii.
Dumni byli wszyscy z drewnianego kościółka, który przed wielu laty postawili przodkowie na małej wysepce na jeziorze. Zaraz też zbudowali łodzie. Co niedziela płynęli nimi na nabożeństwo. Jakiś wędrowny, utalentowany artysta, o długiej czuprynie i niewiadomym nazwisku – jak opowiadali starzy – wymalował przepiękny obraz Maryi trzymającej na ręku swoje Dzieciątko. Malarz poszedł w świat, Maryja została na głównym ołtarzu.
- To już w niedzielę! – powiedział Błażej. – Roboty coraz więcej, kobiety uwijają się jak w ukropie, żeby wszystko przygotować do wesela. Dobrze, że sąsiadów mamy takich, co to pomocy nie żałują. Żeby tylko powóz był na czas.
- Będzie, będzie. Dziś mamy wtorek. We czwartek zaprzęgniecie do niego konia.
Koło południa Szymon – jak co dzień – zaprosił Błażeja do domu.
- Przekąśmy co nieco, żeby nam kiszki marsza nie grały.
Po jedzeniu zdrzemnęli się pod kasztanem i znów stanęli do roboty w kuźni. Czasami ktoś do nich zajrzał, zagadał, opowiedział jakąś nowinę. I tak pracowali do zachodu Słońca.
W niedzielę, już od rana łodzie przewoziły tłumy ludzi z Byszewa i okolic do kościoła na wyspie. Do domu weselnego przybywali zaproszeni goście. Witał ich odświętnie ubrany gospodarz, starym zwyczajem nisko się kłaniając:
- Prosimy, prosimy w nasze ubogie progi.
Druhny stroiły pannę młodą w osobnej izbie, drużbowie niecierpliwili się na obszernym podwórzu. Młodsza córka Grabowskich, Agnieszka, ustrojona w barwne szaty rozdawała uśmiechy chłopcom.
- Prędko stary będzie musiał wyprawić drugie weselisko. Taka piękna dziewczyna niedługo w domu miejsca zagrzeje – gwarzyli między sobą.
- Zapuszczę chyba wąsa i posunę w koperczaki. Teść bogaty, a ja do takiego na zięcia się nadam – żartował Maciek.
- Dałaby Ci Twoja Baśka, oj dała! Trzymaj się lepiej jej spódnicy – odpowiadali drużbowie.
Wreszcie panna młoda, wystrojona, z długim welonem i zielonym wiankiem na głowie, wyszła z domu. Obok niej stał Marek, o głowę wyższy od niej, ubrany w granatową sukmanę przewiązaną szerokim, czerwonym pasem. Dumnie spoglądał dokoła, jakby chciał powiedzieć:
- Widzicie, mnie jednego wybrała Dorota!
Drużbowie spoglądali na piękną parę przez chwilę stojącą przed domem. Panna pierwsza ruszyła do paradnego powozu, zrobionego przez kowala Szymona Dęboroga. On sam siedział na koźle, trzymając w jednej ręce lejce, a w drugiej bat przystrojony czerwoną wstążką. Ledwo wszyscy usadowili się w powozie, Dęboróg strzelił z bata i konie ruszyły galopem.
Ledwie weszli do kościoła zagrały organy i proboszcz, który już na nich czekał, ukazał się przed ołtarzem. Ludzie pilnie przyglądali się ślubnej ceremonii, o tyle tej niedzieli innej, że oto córka najbogatszego we wsi gospodarza szła za mąż za przystojnego chłopaka, którego po cichu zazdrościły jej wszystkie panny. Dlatego proboszcz ciągnął dłużej pieśni mszalne, głosem potężniejszym i jakby uroczystszym, dokładniej wiązał stułą ręce młodych. Później przemawiał do nich długo i głośno pouczając ich, jak mają żyć, wychowywać wspólne potomstwo, iść na dobre i na złe do końca swych ziemskich dni.
A potem było weselisko. Muzykanci z Lucimia, sławi w okolicy rżnęli od ucha, że nogi same rwały się do tańca. Młodzi, którym przewodził Maciej Grajewski, bawili się ochoczo. Starsi gwarzyli przy stołach suto zastawionych, chwaląc gościnność gospodarzy.
Niewiasty co jakiś czas zastawiały stoły mięsiwem, kiełbasą, kołaczami. Gospodarz przynosił z komory nowe gąsiorki z miodem.
Szymon z Błażejem i co przedniejszymi gospodarzami zaproszonymi na ucztę weselną gwarzyli statecznie, jakby to we wsi dla wspólnego dobra most na wyspę pobudować.
- Każden wtedy mógłby się do kościoła łacniej dostać i bogaty i biedny, który nie musiałby o miejsce w łodzi dla siebie prosić.
- Lasy dookoła olbrzymie – prawił Szymon Dęboróg – a w nich drzewa ogromne, z których zgrabne pale można by wycinać.
- Ano, to i prawda - powtarzał gajowy. - Dla chcącego nic trudnego. Trzeba się tylko dogadać wspólnie, co i jak i przyjść do mnie. A ja, wiadomo, z Byszewy pochodzę, to i wstawię się za wami, gdzie trzeba.
Tak sobie gwarzyli, przysypiali na parę godzin gdziekolwiek, aby znów uczestniczyć w weselu, które przecie wedle obyczaju trzy dni i trzy noce trwać musiało.
Kiedy trzecia weselna noc już się skończyła, na weselne podwórze wpadł zdyszany Bartłomiej znad jeziora.
- Ludzie! Ludzie! – wołał. – Nie ma kościoła!
- Jak to nie ma kościoła?! Pijaniście, Bartłomieju, od rana, czy co ? Kościół był, jest i będzie!
- Tak jest jako rzekłem! – powtórzył Bartłomiej. – Nie ma kościoła. I nie ma też wyspy.
Pierwszy chyba Dominik Kawka zrozumiał, że Bartłomiej nie jest pijany.
- Co się stało? Mówcie! – chwycił go za ramię.
- Wstałem jako zawsze przed wschodem Słońca, aby wypuścić na trawę moje koniki i, jak zawsze wyszedłem z podwórza przed bramę, spojrzałem na jezioro, ażeby przeżegnać się świętym znakiem krzyża. A tu ani wyspy, ani kościoła. Wszędzie lśni gładkie lustro wody.
Kto żyw ruszył nad jezioro, aby w parę chwil później przekonać się, że Bartłomiej mówił prawdę. Obudzili księdza. Ten, gdy usłyszał nowinę, ubrał w pośpiechu sutannę i wybiega na drogę, przecierając oczy.
- Łodzie! Dalej do łodzi! – zawołał, gdy stanąwszy na brzegu jeziora nie dojrzał kościoła.
Wieść o niecodziennym wydarzeniu rozeszła się lotem błyskawicy po wsi. Tłumy ludzi stały nad jeziorem, darmo, wypatrując kościoła, który pogrążył się w falach.
Ktoś tam z zebranych przypomniał sobie starą legendę o kościele na wyspie pochłoniętym przez fale.
- To kara za grzechy! Stara Honorata pierwsza upadła na kolana, zaczynając pobożną pieśń.
A tymczasem łodzie znalazły się w miejscu, gdzie dawniej była wyspa z kościołem. Nie widać było ani kościoła, ani dna jeziora. Szymon Dęboróg, który rozglądał się pilnie wokoło, wskazał ręką:
- Patrzcie, o, tam! Blisko brzegu, trochę w prawo od nich, kołysało się coś na falach.
Popłynęli w tamtą stronę. Pierwszy Szymon dostrzegł, że na jeziorze unosi się obraz Byszewskiej Maryi, ten sam, który jeszcze wczoraj znajdował się na głównym ołtarzu kościoła. Kilkoma silnymi uderzeniami wioseł zbliżył się do owego miejsca. Odłożywszy wiosło chwycił obraz. Uniósł go nad głową obracając w stronę łodzi, które płynęły ku niemu. Byszewski proboszcz zapłakał, a ludzie zawołali:
- Nie może być! To cud chyba!
Tego samego popołudnia ślubnym powozem Doroty i Marka, Piotr Dęboróg powiózł do Koronowa obraz podtrzymywany przez Błażeja Grabowskiego z jednej, a byszewskiego proboszcza z drugiej strony.
Zajechali przed klasztor, z którego akurat wychodził opat koronowski, Wawrzyniec Żaliński. Proboszcz byszewski opowiedział, co się stało.
- A więc wasza parafia nie ma kościoła. Póki co, przyjeżdżajcie na msze tu, do Koronowa. A obraz, który w tak dziwnych okolicznościach znaleźliście na jeziorze, ozdobi główny ołtarz w naszym klasztorze.
I weszli po kliku stopniach do chłodnego wnętrza świątyni. Niebawem Maryja patrzyła swymi łagodnymi oczami z wysokości koronowskiego ołtarza.
- Musicie co rychlej zabrać się do budowy nowego kościoła – rzekł opat, żegnając proboszcza i byszewskich mieszkańców.
Nie było w Byszewie człowieka, który by nie stanął do roboty przy budowie nowego kościoła. Jedni zwozili drzewo i deski, inni wznosili mury. Robota wrzała od świtu do nocy. Toteż kościół rósł w oczach. Radował się byszewski proboszcz, że takich ma pobożnych parafian, których częstował tabaką mówiąc:
- Na zdrowie kochani, na zdrowie. Ja to chyba wśród proboszczów mam najwierniejszych parafian.
W kilka miesięcy później kościół był gotowy. Któregoś wrześniowego dnia byszewscy gospodarze przywieźli na wozach części ołtarza, który w parę dni zmontowali we wnętrzu, sprowadzeni z daleka majstrowie.
- W najbliższą niedzielą – powiedział proboszcz – biskup poświęci kościół i odprawi w nim pierwsze nabożeństwo.
- A obraz? Trzeba przywieźć obraz z Koronowa.
- Pojedziemy po niego po uroczystej sumie – zdecydował proboszcz. Byszewska Maryja zamieszka na powrót w poświęconym kościele.
Przez pozostałe dni tygodnia dziewczęta splatały długie wianki, stroiły nimi kościół, kobiety znosiły naręcza najpiękniejszych kwiatów.
W niedzielę od rana wszyscy mieszkańcy ruszyli do kościoła. Oczekiwali na przyjazd biskupa i koronowskiego opata. Kiedy wreszcie goście przyjechali w paradnym powozie, organista zaintonował pieśń, a proboszcz otworzył szeroko drzwi kościoła.
Pierwsi weszli do kościoła księża, za nimi parafianie.
Wtem urwała się nabożna pieśń. Tłum padł na kolana. Uniosły się ręce, a usta zawołały:
- Cud! Cud prawdziwy!
Na ołtarzu wisiał obraz Maryi Byszewskiej, który jeszcze wczoraj znajdował się w koronowskim klasztorze.
Zadanie:
Odpowiedz na pytania oraz zdobądź dwa pobliskie kesze GC6Q175 oraz GC6R4MK. W pojemniku znajduje się logbook właściwy do klasycznych wpisów oraz notes, w którym możecie coś narysować lub wyrwać kartkę do przystawienia na niej pieczątki.
A Jaki był powóz, w którym przyjechali goście? (ilość liter w słowie z odpowiedzi)
B Cyfra z pobliskiego multikesza GC6Q175. (znajdziecie ją na okładce logbooka)
C Kto śpi tak samo jak Szymon? (ilość liter w słowie z odpowiedzi)
D Wieś z której pochodzili Ci, którzy rżnęli od ucha do ucha. (ilość liter w słowie z odpowiedzi minus 4)
F Maciej chciał w nie posunąć. (ilość liter w słowie z odpowiedzi minus 1)
G Drzewo w nazwisku kowala. (ilość liter w słowie z odpowiedzi minus 2)
H Cyfra z pobliskiego multikesza GC6R4MK. (znajdziecie ją na okładce logbooka)
I Mogą grać marsza. (ilość liter w słowie z odpowiedzi minus 5)
N 53 1A.BCD E 17 4F.GHI
