TREBJESA
Forest near Nikšić
[SRB] Zbog svojih prirodnih karakteristika, velikog naučnog značaja, estetske, pejzažne, kulturno istorijske i sportsko rekreativne vrijednosti, Trebjesa je Odlukom SO Nikšić od 27.12.2000.godine stavljena pod
zaštitu kao Posebni prirodni predio.
G e o g r a f s k e k a r a k t e r i s t i k e
Park šuma ˝Trebjesa˝ nalazi se u jugoistočnom dijelu urbanog Nikšića. Pristupačnost Park šumi vrlo je povoljna. Od centra grada do vrha huma vodi asfaltni put. Nadmorska visina huma je 752m, a površina 126ha. Geografske koordinate Park šume Trebjesa su:Geografska širina: 42º46’34” N,Geografska dužina: 18º57’32” E
Ovaj kraj karakteriše umjereno-kontinentalna klima sa submediteranskim elementima.
Na jugozapadnoj strani Trebjese nalazi se grupa izvora od kojih se formira rijeka Mrkošnica.
P r i r o d n e v r i j e d n o s t i
Na vrlo malom prostoru koji zauzima Trebjesa (oko156 ha) neposredno uz gradsko naselje, egzistira neobično veliki broj biljnih vrsta, tj. prisutno je više od 200 zeljastih i 40 drvenastih vrsta, od čega je dosadašnjim istraživanjima utvrđeno postojanje 15 endemičnih vrsta Balkanskog poluostrva. Zahvaljujući svojoj izuzetno bogatoj flori, Trebjesa se našla na listi potencijalnih IPA (važna biljna staništa) područja. Neke od njih imaju karakter vrsta od međunarodnog značaja (zaštićene CITES Konvencijom) zbog činjenice da su endemične i veoma rijetke, te da je njihovo klasično nalazište u Crnoj Gori.
Trebjesa je stanište značajnog broja životinjskih vrsta od kojih se mnoge nalaze na evropskim i svjetskim Crvenim listama za koje su utvrđene kategorijeugroženosti, neke od njih su obuhvaćene međunarodnim konvencijama, a takođe je evidentirano i prisustvo endemičnih vrsta. Istražanjivanjima je utvrđeno postojanje 6 vrsta puževa, 58 vrsta insekata,54 vrste ptica, kao i prisustvo 14 vrsta gljiva od kojih neke imaju status međunarodno značajnih vrsta.
K u l t u r n o – i s t o r i j i s k i s p o m e n i c i
Trebjesa se prvi put pominje u Ljetopisu popa Dukljanina(XII v.). Na južnim padinama vidljivi su ostaci
kuća starih Trebješana iz 16-og vijeka. U sastavu Trebjese nalaze se kulturno-istorijski spomenici:
-crkva sv. Apostola Petra i Pavla (XII v.),
– ostaci crkve Uspenja Presvete Bogorodice iz srednjeg vijeka,
-crkva sv. Georgija (XVII v.)
-Saborna crkva Svetog VasilijaOstroškog (1899 god.),
-Stari dvorac kralja Nikole(1881 god.),
-Dvorac kralja Nikole(1900god.) u čijem sklopu se nalaze: Zavičajni muzej, Galerija Nikola I, Regionalni
arhiv i Biblioteka Njegoš,
-spomenik palim Borcima iz II Svjetskog rata,
-stećci i miljokazi
S p o r t s k o – r e k r e a t i v n i s a d r ž a j
Trebjesa kao glavno izletište Nikšićana, prepoznatljiva je po svom sportsko-rekreativnom i turističkom sadržaju.U zoni Podtrebjese nalaze se teniski tereni, stadion malih sportova, sportski Trim centar (obuhvata: dvoranu, teretanu, trim stazu, saunu, ugostiteljske sadržaje), šetalište Vito Nikolić, gradski park. Na vrhu Trebjese je hotel koji pored ugostiteljskih usluga ima i funkciju vidikovca.