Gołąbek zielonawofioletowy (Russula cyanoxantha)
Nazywany też: gołąbek fioletowy, gołąbek modrożółty, bedłka górkowa,
Gołąbek zielonawofioletowy jest bardzo dobrym grzybem jadalnym. Przez zbieraczy uznawany jest za jeden z najsmaczniejszych gołąbków, jakie można znaleźć na terenie Polski. W naszym kraju, jak i w całej Europie Wschodniej, występuje pospolicie.
Sezon na gołąbka zielonawofioletowego zaczyna się w lipcu, chociaż czasami zdarza się, że pierwsze okazy tego grzyba pojawiają się już w czerwcu. Zbierać go można do końca października.
Gołąbek zielonawofioletowy występuje głównie w lasach liściastych, gdzie rośnie głównie pod dębami i bukami. Rzadziej spotkać go można w lasach iglastych, ale jeżeli już się tam pojawia, to najlepiej szukać go w pobliżu świerków. Może rosnąć pojedynczo lub w małych grupach po kilka sztuk. Nie ma specjalnych wymagań glebowych – unika jedynie ziemi bogatej w wapń. Występuje w całej Europie, a jej wschodniej części jest bardzo pospolity.
Owocnik gołąbka zielonawofioletowego osiąga średnicę od 4 do 15 cm. U młodych okazów ma kształt półkulisty i wygięty brzeg. W kolejnej fazie rozwoju staje się wypukły. Stare osobniki mają kapelusz wklęsły i lejkowaty. Owocnik może przybierać różne ubarwienia – najczęściej są to odcienie kolorów: fioletowego, niebieskiego, różowego, ochrowego i oliwkowego. Zabarwieni owocnika może być jednolite lub stanowić kombinację różnych kolorów i ich odcieni. Pokryty jest suchą, gładką skórą bez połysku. W wilgotne dni jego powierzchnia staje się wilgotna oraz klejąca i widać na niej wyraźne promieniste żyłki. Skóra łatwo daje się oddzielić od miąższu.
Blaszki gołąbka zielonawofioletowego są różnej długości – krótkie i długie mieszają się ze sobą. Często się rozwidlają. Są wąskie, gęsto ułożone i przyrośnięte przy trzonie. Charakteryzuje je duża elastyczność i miękkość. Trudno je uszkodzić. U młodych okazów mają kolor przyciemnionej bieli, który u starszych osobników niekiedy zmienia się w słaby jasnoniebieski.
Trzon gołąbka zielonawofioletowego osiąga wysokość od 5 do 12 cm. i grubość od 2 do 3 cm. Ma walcowaty kształt zwężający się ku górze i słabo zaostrzoną podstawę. U młodych osobników charakteryzuje się dość dużą twardością, u starszych staje się gąbczasty. Jego powierzchnia jest sucha, gładka, błyszcząca i naga. Zazwyczaj ma biały kolor, chociaż zdarzają się egzemplarze, u których może przybrać odcień niebieski lub lekko czerwony.
Miąższ gołąbka zielonawofioletowego u młodych okazów jest dość twardy. U starszych grzybów staje się kruchy i łamliwy. Ma biały kolor, który nie zmienia barwy po przekrojeniu. Czasami, tuż po skórą kapelusza, zabarwiony jest na fioletowo. Zazwyczaj nie ma zapachu, czasami jednak można wyczuć od niego delikatną owocową woń. Ma łagodny, przyjemny smak przez wielu zbieraczy określany jako orzechowy.
Gołąbek zielonawofioletowy wyglądem przypomina jadalnego gołąbka oliwkowozielonego. Rozróżnić je można po kolorze kapelusza, który u tego drugiego grzyba jest oliwkowozielony (jak sama nazwa wskazuje) oraz po blaszkach, które u gołąbka oliwkowozielonego są gęstsze i widelcowato pozrastane przy trzonie.
Kolejnym podobnym do gołąbka zielonawofioletowego grzybem jest, także jadalny, gołąbek fioletowozielony. Ten grzyb różni się od gołąbka zielonawofioletowego kruszącymi się blaszkami i znacznie mniejszymi rozmiarami.
Innym podobnym grzybem jest gołąbek chmurny, którego skóra jest jednak oszroniona, a trzon u podstawy bywa pokryty plamami w kolorze ochrowym.
Gołąbek zielonawofioletowy jest smacznym grzybem jadalnym. W około 90 proc. składa się z wody, pozostałe 10 proc. to białko, błonnik, witaminy i składniki mineralne. Niestety nie ma specjalnych wartości odżywczych.
Gołąbek zielonawofioletowy może być przyrządzany w każdy typowy dla grzybów sposób – można go gotować, smażyć, dusić i marynować. Dobrze smakuje w połączeniu z innymi grzybami. Zaleca się marynowanie go w occie, zwłaszcza w towarzystwie borowika szlachetnego. Tak przygotowany ma wyśmienity i niepowtarzalny smak.
Russula cyanoxantha, synonymous with R. xyanoxantha, commonly known as the charcoal burner, is a basidiomycete mushroom, distinguished from most other members of the genus Russula by the fact that its gills do not split, but are soft and flexible. It is one of the most common species of Russula in Europe.
It is an edible mushroom. It was designated "Mushroom of the Year" in 1997 by the German Association of Mycology.
The most salient characteristic is the weak gills, which feel greasy to the touch, are flexible and do not break. The cap is 4–18 cm (1.6–7.1 in) wide, convex at first and later flattened, and greenish to bright brown; they vary considerably in color. The stipe is pure white, slightly convex underneath, from 6–12 cm (2.4–4.7 in) in height and 1.5–5 cm (0.6–2.0 in) in diameter. The spores are pure white. The stipe will give a green reaction when rubbed with iron salts (ferrous sulphate). Most other (but not all) Russula species give a salmon reaction. Coupled with the gill flexibility this is a good diagnostic clue to species level.
Russula cyanoxantha grows in slightly acidic, but nutrient-rich soil. Like all Russulas, it is a mycorrhizal fungus. It is found most commonly in beech forests, and often in deciduous or mixed forests, appearing from May to November, with the highest concentration in July to September.
The edible mushroom is suitable for many kinds of preparation; the flesh is not as hard as that of many other edible Russulas. It has a mild,nutty taste.
The cap of the grey-green Russula grisea is more blue-grey but has violet or green hues with light cream gills; it also grows in mixed forests, particularly under beech, and more rarely in coniferous forests. Russula olivacea also may have a variegated cap, but produces yellow spores
Aby rozwiązać zagadkę należy skompletować układankę
To solve the puzzle, you need to complete the puzzle:
Gołąbek zielonawofioletowy (Russula cyanoxantha )