Scheikunde reeks
Met deze reeks combineert Bryan zijn werk al scheikunde docent met zijn hobby. Om iedereen kennis te laten maken met diverse stukjes scheikunde op de middelbare school zijn er verschillende puzzeltjes gemaakt. Dit keer dus geen bijzondere caches, maar vooral puzzelplezier. De puzzels zullen van verschillend niveau zijn. In eerste instantie bestaat deze reeks uit 5 caches die uit zijn gekomen op ons Community Celebration Woodieruilevent in Warmond. Wie weet als de kennis groter blijkt te zijn dat er nog meer volgen! Parkeren kan bij de Koningshof. Het pad waar de caches langs liggen is vooral bedoelt voor wandelaars en fietsers. Autoverkeer is alleen voor de boeren richting hun land.
Zuren
Zuren en basen zijn stoffen die je overal tegenkomt, bijvoorbeeld in eten, schoonmaakmiddelen en in je eigen lichaam. Maar wat bedoelen we eigenlijk met een zuur of een base?
Een zuur is een stof die in water H⁺-ionen afgeeft. Denk aan citroensap of azijn. Sterke zuren, zoals zoutzuur (HCl), geven veel H⁺-ionen af. Zwakke zuren, zoals azijnzuur, geven er maar een paar af.
Een base is het tegenovergestelde: die kan H⁺-ionen opnemen of geeft OH⁻-ionen af in water. Voorbeelden van basen zijn natriumhydroxide (NaOH), dat je in gootsteenontstopper vindt, en ammoniak (NH₃), dat in schoonmaakmiddelen zit.
De pH-waarde is een getal dat aangeeft hoe zuur of basisch een oplossing is:
-
Een pH onder 7 betekent zuur.
-
Een pH van 7 is neutraal (zoals zuiver water).
-
Een pH boven 7 betekent basisch (of alkalisch).
Hoe lager de pH, hoe meer H⁺-ionen er zijn. Sterke zuren hebben een lage pH (bijvoorbeeld rond 1), terwijl sterke basen een hoge pH hebben (bijvoorbeeld rond 13 of 14). De pH is belangrijk in heel veel dingen: van het instellen van zwembadwater tot het bewaren van voedsel en het regelen van processen in je eigen lichaam.
Indicatoren
Om te bepalen of een oplossing zuur of basisch is, gebruiken we indicatoren. Dat zijn stoffen die van kleur veranderen afhankelijk van de pH.
Bekende voorbeelden zijn:
-
Lakmoes: rood in zuur, blauw in base.
-
Universeel indicatorpapier: kan allerlei kleuren aannemen om de pH ongeveer aan te geven.
-
Fenolftaleïne: kleurloos in zuur en neutraal, felroze in basische oplossingen.
Een mooi natuurlijk voorbeeld van een indicator is rodekoolsap. Rodekool bevat stoffen (anthocyanen) die bij verschillende pH-waarden van kleur veranderen.
Rodekoolsap is makkelijk zelf te maken en wordt vaak gebruikt in practica om op een eenvoudige manier te laten zien of een oplossing zuur of basisch is.
De puzzel
Weet jij met bijhorend doosje van universeel indicatorpapier de onderstaande code te ontcijferen?
