#011 Szlak im. generała Tadeusza Rozwadowskiego Mystery Cache

Józef Zachariasz Bem przyszedł na świat w Tarnowie w rodzinie mieszczańskiej. Podstawową edukację odebrał w Krakowie, po czym jako nastolatek przeniósł się do Warszawy, aby kształcić się w dziedzinie artylerii i inżynierii wojskowej. Po ukończeniu Szkoły Aplikacyjnej Artylerii i Inżynierii uzyskał stopień oficerski.

Swoje pierwsze doświadczenia frontowe zdobywał w kampanii napoleońskiej przeciwko Rosji, służąc w szeregach armii Księstwa Warszawskiego. Za postawę wykazaną podczas obrony Gdańska otrzymał francuską Legię Honorową. Po zmianach geopolitycznych kontynuował służbę w wojsku Królestwa Polskiego, łącząc obowiązki wykładowcy z pracą badawczą nad unowocześnieniem broni rakietowej. Wyniki swoich eksperymentów ujął w publikacji naukowej, co doprowadziło do sformowania pierwszych jednostek rakietników w polskich siłach zbrojnych. Podejrzenia o udział w konspiracji niepodległościowej spowodowały jednak jego aresztowanie i odsunięcie od struktur militarnych, po czym spędził kilka lat w Galicji, pracując przy instalacji maszyn parowych w zakładach przemysłowych.

Wiadomość o wybuchu powstania listopadowego skłoniła go do powrotu do Warszawy, gdzie objął dowództwo nad baterią artylerii konnej. Wykazał się sprawnością taktyczną w starciach pod Domanicami oraz Iganiami, a w czasie bitwy pod Ostrołęką powstrzymał natarcie przeciwnika. Po upadku zrywu wyjechał do Francji, angażując się w działania emigracyjne obozu Hôtel Lambert.

Kolejny etap jego aktywności militarnej przyniósł okres Wiosny Ludów. Wyjechał do Wiednia, a następnie objął dowództwo nad armią powstańczą w Siedmiogrodzie, odnosząc sukcesy w walkach z wojskami austriackimi. Po klęsce pod Temeszwarem i upadku rewolucji przekroczył granicę Imperium Osmańskiego. Aby kontynuować służbę, przyjął islam oraz imię Murad Pasza i uzyskał stopień feldmarszałka. Przeniesiony na placówkę w Aleppo, zorganizował udaną obronę miasta przed lokalnymi rebeliantami, co stanowiło jego ostatnie starcie. Tam też zapadł na malarię i zmarł. Pochowano go na lokalnym cmentarzu, skąd po latach jego szczątki sprowadzono do rodzinnego Tarnowa, gdzie spoczęły w specjalnie wybudowanym mauzoleum.

1. W jakim mieście urodził się Józef Bem?

2. Podaj nazwę miejscowości, w której rozegrała się bitwa, podczas której Józef Bem powstrzymał natarcie przeciwnika w czasie powstania listopadowego.

3. Podaj nazwę miejscowości, w której Józef Bem zorganizował swoją ostatnią obronę przed powstańcami arabskimi.

4. Jaki tytuł wojskowy otrzymał Józef Bem w armii Imperium Osmańskiego po przejściu na islam?

Józef Zachariasz Bem was born in Tarnów into a middle-class family. He received his primary education in Kraków, after which he moved to Warsaw as a teenager to study artillery and military engineering. After graduating from the Artillery and Engineering Training School, he was commissioned as an officer.

He gained his first frontline experience during Napoleon’s campaign against Russia, serving in the ranks of the Duchy of Warsaw’s army. He was awarded the French Legion of Honour for his conduct during the defence of Gdańsk. Following geopolitical changes, he continued his service in the army of the Kingdom of Poland, combining his duties as a lecturer with research into the modernisation of rocket weapons. He documented the results of his experiments in a scientific publication, which led to the formation of the first rocket units within the Polish armed forces. However, suspicions of involvement in the independence underground led to his arrest and removal from military service, after which he spent several years in Galicia, working on the installation of steam engines in industrial plants.

News of the outbreak of the November Uprising prompted him to return to Warsaw, where he took command of a horse artillery battery. He demonstrated tactical skill in the engagements at Domanice and Iganie, and during the Battle of Ostrołęka he repelled the enemy’s attack. After the uprising’s defeat, he left for France, becoming involved in the émigré activities of the Hôtel Lambert circle.

The next phase of his military career coincided with the Spring of Nations. He travelled to Vienna and subsequently took command of the insurgent army in Transylvania, achieving success in battles against Austrian forces. Following the defeat at Temesvar and the collapse of the revolution, he crossed the border into the Ottoman Empire. To continue his service, he converted to Islam, took the name Murad Pasha and was promoted to field marshal. Transferred to a post in Aleppo, he organised a successful defence of the city against local rebels, which proved to be his final engagement. It was there that he contracted malaria and died. He was buried in the local cemetery, from where, years later, his remains were brought back to his hometown of Tarnów, where they were laid to rest in a specially built mausoleum.

1. Name the town where Józef Bem organised his final defence against the Arab insurgents.

2. What military rank did Józef Bem receive in the Ottoman Empire’s army after converting to Islam?

3. In which town was Józef Bem born?

4. Name the town where the battle took place in which Józef Bem repelled the enemy’s attack during the November Uprising.