#026 Szlak im. generała Tadeusza Rozwadowskiego Mystery Cache

Stanisław Franciszek Sosabowski przyszedł na świat w Stanisławowie. Wczesna strata ojca zmusiła młodego człowieka do podjęcia pracy zarobkowej w formie udzielania lekcji, co pozwoliło wesprzeć jego skromny budżet domowy. Mimo trudnych warunków materialnych z wyróżnieniem ukończył Wyższą Szkołę Realną, po czym zaangażował się w działalność organizacji niepodległościowych i skautingu, uzyskując stopień podchorążego w Polskich Drużynach Strzeleckich.

Obowiązkowy pobór do armii austro-węgierskiej wkrótce zaważył na jego dalszych losach, rzucając go na fronty I wojny światowej. Podczas walk odniósł poważną ranę kolana, która na długo ograniczyła jego sprawność fizyczną i skutkowała przeniesieniem do służby kancelaryjnej oraz administracyjnej. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości zgłosił się do tworzącego się Wojska Polskiego, gdzie ze względu na stan zdrowia początkowo zajmował się kwatermistrzostwem i zaopatrzeniem. Dążenie do służby liniowej skłoniło go jednak do zmiany korpusu i ukończenia Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, w której później przez wiele lat wykładał jako kierownik Katedry Operacyjnej Służby Sztabów.

Przed wybuchem kolejnego konfliktu światowego objął dowództwo 21 Pułku Piechoty „Dzieci Warszawy”. Na czele tej formacji przeszedł ciężkie walki kampanii wrześniowej, uczestnicząc między innymi w bitwie pod Mławą oraz w obronie stolicy, za co otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari. Po kapitulacji miasta został wzięty do niewoli przez Niemców, jednak wkrótce z niej zbiegł i przedostał się przez Węgry do Francji, a następnie do Wielkiej Brytanii. Tam powierzono mu misję stworzenia pierwszej w historii polskich sił zbrojnych jednostki powietrznodesantowej – 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Na jej czele wziął udział w operacji „Market Garden”, lądując we wrześniu 1944 roku pod Arnhem. Konflikty z brytyjskim dowództwem doprowadziły do odsunięcia go od brygady. Po demobilizacji pozostał na emigracji, pracując fizycznie jako robotnik magazynowy. Zmarł w Londynie, a jego prochy spoczęły na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

1. Podaj nazwę holenderskiej miejscowości, w pobliżu której lądował Stanisław Sosabowski wraz ze swoimi żołnierzami we wrześniu 1944 roku.

2. Jak nazywała się kryptonimem operacja militarna z 1944 roku, w której uczestniczył bohater?

3. Przez jakie państwo uciekł Stanisław Sosabowski po ucieczce z niemieckiej niewoli, zmierzając do Francji?

4. Podaj numer pułku piechoty, na którego czele bohater przeszedł walki kampanii wrześniowej.

Stanisław Franciszek Sosabowski was born in Stanisławów. The early loss of his father forced the young man to take on paid work as a private tutor, which helped to supplement his family’s modest income. Despite difficult financial circumstances, he graduated with distinction from the Higher Real School, after which he became involved in the activities of independence organisations and the Scout Movement, attaining the rank of cadet in the Polish Rifle Squads.

Compulsory conscription into the Austro-Hungarian army soon determined his future, sending him to the front lines of the First World War. During the fighting, he sustained a serious knee injury, which severely limited his physical fitness for a long time and resulted in his transfer to clerical and administrative duties. After Poland regained its independence, he enlisted in the newly formed Polish Army, where, due to his health, he initially worked in quartermastering and supply. However, his desire to serve in the front line led him to change corps and graduate from the War College in Warsaw, where he later lectured for many years as head of the Department of Operational Staff Service.

Before the outbreak of the next world war, he took command of the 21st Infantry Regiment, known as the ‘Children of Warsaw’. At the head of this unit, he endured the fierce fighting of the September Campaign, taking part, amongst other engagements, in the Battle of Mława and the defence of the capital, for which he was awarded the Silver Cross of the Order of Virtuti Militari. After the city’s surrender, he was taken prisoner by the Germans, but soon escaped and made his way through Hungary to France, and then to Great Britain. There, he was entrusted with the mission of creating the first airborne unit in the history of the Polish armed forces – the 1st Independent Parachute Brigade. At its head, he took part in Operation Market Garden, landing near Arnhem in September 1944. Conflicts with the British command led to his removal from the brigade. After demobilisation, he remained in exile, working as a warehouse labourer. He died in London, and his ashes were laid to rest at the Powązki Military Cemetery in Warsaw.

1. Name the Dutch town near which Stanisław Sosabowski and his soldiers landed in September 1944.

2. What was the codename of the 1944 military operation in which the hero took part?

3. Through which country did Stanisław Sosabowski flee after escaping from German captivity, on his way to France?

4. Name the number of the infantry regiment which the hero led during the battles of the September Campaign.