#050 Szlak im. generała Tadeusza Rozwadowskiego Letterbox Hybrid

II powstanie śląskie, trwające od 19 do 25 sierpnia 1920 roku, było zbrojnym zrywem ludności polskiej, który doprowadził do likwidacji struktur niemieckiej policji bezpieczeństwa na terenie plebiscytowym.

Tło i przyczyny konfliktu
Główną przyczyną wybuchu walk był narastający terror ze strony niemieckich bojówek oraz stronniczość policji Sicherheitspolizei, zwanej Sipo. Sytuację zaostrzyły ataki na polskie pochody narodowe i Polski Komisariat Plebiscytowy w Bytomiu. Bezpośrednim impulsem do rozpoczęcia działań zbrojnych stały się wydarzenia z 17 sierpnia 1920 roku w Katowicach, gdzie po fałszywych doniesieniach o upadku Warszawy doszło do zamieszek, w trakcie których zamordowany został polski lekarz i działacz Andrzej Mielęcki.

Siły stron i przygotowania
W przeciwieństwie do wcześniejszego zrywu, działania te zostały zaplanowane przez Polską Organizację Wojskową Górnego Śląska, na której czele stał Alfons Zgrzebniok. Formacja ta dysponowała kilkunastoma tysiącami zaprzysiężonych członków. Przeciwnikiem Polaków były rozproszone oddziały niemieckiej policji Sipo, liczące około 5 tysięcy funkcjonariuszy, wspierane przez lokalną samoobronę. Dowództwo powstańcze ulokowało swoją główną kwaterę w Dąbrówce Małej.

Przebieg starcia i kluczowe manewry
Walki wybuchły w nocy z 19 na 20 sierpnia 1920 roku na rozkaz wydany przez Alfonsa Zgrzebnioka. Powstańcy zastosowali taktykę polegającą na jednoczesnym opanowaniu mniejszych miejscowości, węzłów komunikacyjnych oraz odcięciu głównych miast, w których stacjonowały garnizony Sipo i wojska alianckie. Oddziały polskie zniszczyły sieć telefoniczną i telegraficzną, co sparaliżowało łączność przeciwnika. Akcja objęła powiaty katowicki, pszczyński, zabrski i rybnicki, gdzie powstańcy systematycznie rozbrajali mniejsze placówki policji. Ze względu na neutralną, a miejscami życzliwą postawę wojsk francuskich, powstańcy celowo unikali starć w dużych ośrodkach miejskich, koncentrując uderzenia na rejonach przemysłowych i wiejskich.

Wynik bitwy i bezpośrednie skutki
Zryw zakończył się 25 sierpnia 1920 roku na rozkaz Wojciecha Korfantego, po podpisaniu porozumienia w Beuthen między polskim a niemieckim komitetem plebiscytowym. Bezpośrednim skutkiem militarnym i politycznym było oficjalne rozwiązanie Sicherheitspolizei przez Międzysojuszniczą Komisję Plebiscytową. W jej miejsce powołano nową, parytetyczną Policję Górnego Śląska, składającą się w równych częściach z Polaków i Niemców, co zrealizowało główny postulat powstańców.

1. Jak nazywała się w skrócie niemiecka policja bezpieczeństwa, której terroryzm stał się przyczyną wybuchu powstania?

2. Podaj nazwisko zamordowanego lekarza i działacza w Katowicach 17 sierpnia 1920 roku podczas zamieszek?

3. W jakiej miejscowości została ulokowana główna kwatera dowództwa powstańczego?

4. Podaj nazwisko dowódcy, który 25 sierpnia 1920 roku wydał rozkaz zakończenia działań powstańczych.

The Second Silesian Uprising, which lasted from August 19 to 25, 1920, was an armed uprising by the Polish population that led to the dismantling of the German security police structures in the plebiscite area.

Conflict Background
The main cause of the outbreak of fighting was the escalating terror perpetrated by German militias and the bias of the Sicherheitspolizei, known as the Sipo. The situation was exacerbated by attacks on Polish national parades and the Polish Plebiscite Commission in Bytom. The immediate trigger for the outbreak of hostilities was the events of August 17, 1920, in Katowice, where, following false reports of the fall of Warsaw, riots broke out during which the Polish doctor and activist Andrzej Mielęcki was murdered.

Force Preparation
Unlike the earlier uprising, these actions were planned by the Polish Military Organization of Upper Silesia, led by Alfons Zgrzebniok. This organization had several thousand sworn members. The Poles’ opponents were scattered units of the German Sipo police, numbering about 5,000 officers, supported by local self-defense forces. The insurgent command established its headquarters in Dąbrówka Mała.

Battle Progress
Fighting broke out on the night of August 19–20, 1920, on orders issued by Alfons Zgrzebniok. The insurgents employed a tactic involving the simultaneous capture of smaller towns and transportation hubs, as well as cutting off the major cities where Sipo garrisons and Allied troops were stationed. Polish units destroyed the telephone and telegraph networks, paralyzing the enemy’s communications. The operation covered the counties of Katowice, Pszczyna, Rybnik, and Zabrze, where the insurgents systematically disarmed smaller police outposts. Due to the neutral, and in some places friendly, attitude of the French troops, the insurgents deliberately avoided clashes in large urban centers, concentrating their attacks on industrial and rural areas.

Battle Aftermath
The uprising ended on August 25, 1920, on the orders of Wojciech Korfanty, following the signing of an agreement in Beuthen between the Polish and German plebiscite committees. The immediate military and political consequence was the official dissolution of the Sicherheitspolizei by the Inter-Allied Plebiscite Commission. In its place, a new, parity-based Upper Silesian Police was established, composed of equal numbers of Poles and Germans, which fulfilled the insurgents’ main demand.

1. What was the abbreviated name of the German security police, whose terror was the cause of the uprising?

2. What was the name of the doctor and activist murdered in Katowice on August 17, 1920, during the riots?

3. In which town was the main headquarters of the uprising command located?

4. State the name of the commander who, on 25 August 1920, gave the order to end the uprising.