#051 Szlak im. generała Tadeusza Rozwadowskiego Mystery Cache

III powstanie śląskie było największym z trzech zrywów zbrojnych na Górnym Śląsku i odegrało istotną rolę w kształtowaniu granicy między Polską a Niemcami po I wojnie światowej. Rozpoczęło się w 1921 roku jako reakcja na spór o przyszłość regionu i wyniki plebiscytu, które nie odpowiadały oczekiwaniom znacznej części polskiej ludności.

Tło i przyczyny konfliktu
Bezpośrednią przyczyną wybuchu walk był ogłoszony przez Komisję Międzysojuszniczą projekt podziału obszaru plebiscytowego. Według tych założeń Niemcy mieli otrzymać prawie trzy czwarte spornego terytorium, w tym niemal cały kluczowy okręg przemysłowy. Wywołało to sprzeciw ludności polskiej, co doprowadziło do ogłoszenia strajku generalnego, a następnie decyzji o rozpoczęciu zbrojnej insurekcji.

Siły stron i przygotowania
Trzon sił polskich stanowiła Polska Organizacja Wojskowa Górnego Śląska, której liczebność wynosiła początkowo 39 tysięcy ludzi, a w toku walk wzrosła do około 60 tysięcy. Wojska te podzielono na trzy główne grupy operacyjne: „Wschód”, „Północ” oraz „Południe”. Po stronie niemieckiej stanęła organizacja Selbstschutz Oberschlesien, dysponująca zbliżoną liczbą uzbrojonych członków i ochotników. Na czele polskiego zrywu stanął jako dyktator Wojciech Korfanty.

Przebieg starcia i kluczowe manewry
Działania bojowe rozpoczęły się w nocy z 2 na 3 maja 1921 roku od akcji „Mosty”, przeprowadzonej przez specjalną grupę destrukcyjną pod dowództwem Tadeusza Puszczyńskiego. Saperzy wysadzili w powietrze mosty kolejowe na rzece Odrze, co skutecznie odcięło połączenia kolejowe regionu z głębią Niemiec i uniemożliwiło szybki przerzut wrogich posiłków. Następnie formacje powstańcze opanowały znaczne obszary, w tym Katowice, Królewską Hutę i Zabrze. W drugiej fazie konfliktu Niemcy podjęli kontrofensywę, kierując impet uderzenia na strategiczne pozycje polskie. Najbardziej zacięte, krwawe walki piechoty toczyły się wokół Góry Świętej Anny oraz w rejonie Kędzierzyna i Olzy.

Wynik bitwy i bezpośrednie skutki
Zmagania militarne zakończyły się 5 lipca 1921 roku zawarciem rozejmu pod naciskiem wojsk alianckich. W rezultacie powstania Rada Ambasadorów podjęła nową uchwałę, przyznając Polsce około jednej trzeciej spornego terytorium, na którym znajdowało się pięćdziesiąt procent hutnictwa oraz siedemdziesiąt sześć procent kopalń węgla.

1. Podaj nazwisko inicjatora wywołania powstania po stronie polskiej.

2. Na ile grup operacyjnych podzielono polskie wojska podczas powstania?

3. Jak nazywała się akcja polegająca na wysadzeniu mostów kolejowych na Odrze?

4. Jaką nazwę nosiło wzniesienie, o które toczyły się najbardziej zacięte i krwawe walki podczas niemieckiej kontrofensywy?

The Third Silesian Uprising was the largest of the three armed uprisings in Upper Silesia and played a significant role in shaping the border between Poland and Germany after World War I. It began in 1921 as a reaction to the dispute over the region’s future and the results of the plebiscite, which did not meet the expectations of a significant portion of the Polish population.

Conflict Background
The immediate cause of the outbreak of fighting was the draft partition of the plebiscite area announced by the Inter-Allied Commission. According to these plans, Germany was to receive nearly three-quarters of the disputed territory, including almost the entire key industrial district. This provoked opposition from the Polish population, leading to the declaration of a general strike and subsequently the decision to launch an armed uprising.

Force Preparation
The core of the Polish forces was the Military Organization of Upper Silesia, which initially numbered thirty-nine thousand men and grew to about sixty thousand during the fighting. These forces were divided into three main operational groups: “East,” “North,” and “South.” On the German side stood the Selbstschutz Oberschlesien organization, which had a similar number of armed members and volunteers. Wojciech Korfanty led the Polish uprising as its dictator.

Battle Progress
Combat operations began on the night of May 2–3, 1921, with Operation “Bridges,” carried out by a special sabotage group under the command of Tadeusz Puszczyński. Sappers blew up railway bridges over the Oder River, effectively cutting off the region’s rail links with the German interior and preventing the rapid deployment of enemy reinforcements. Subsequently, insurgent forces seized control of significant areas, including Katowice, Królewska Huta, and Zabrze. In the second phase of the conflict, the Germans launched a counteroffensive, directing the force of their attack at strategic Polish positions. The fiercest and bloodiest infantry battles took place around St. Anne's Mountain and in the Kędzierzyn and Olza regions.

Battle Aftermath
The military conflict ended on July 5, 1921, with the signing of a ceasefire under pressure from Allied forces. As a result of the uprising, the Council of Ambassadors adopted a new resolution, granting Poland approximately one-third of the disputed territory, which contained fifty percent of the steel industry and seventy-six percent of the coal mines.

1. Provide the name of the person who initiated the uprising on the Polish side.

2. Into how many operational groups were the Polish forces divided during the uprising?

3. What was the name of the operation involving the blowing up of railway bridges over the Oder?

4. What was the name of the hill where the fiercest and bloodiest battles took place during the German counteroffensive?