#078 Szlak im. generała Tadeusza Rozwadowskiego Mystery Cache

Bitwa pod Lenino była pierwszym starciem bojowym 1. Polskiej Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki oraz jednym z najbardziej znanych epizodów walk Polaków na froncie wschodnim podczas II wojny światowej. Stoczona 12–13 października 1943 roku w rejonie Lenino na Białorusi stanowiła część operacji orszańskiej prowadzonej w ramach radzieckiej ofensywy zmierzającej do przełamania niemieckiej obrony i otwarcia drogi do dalszego natarcia na zachód.

Tło i przyczyny konfliktu
Po zwycięstwie Armii Czerwonej w bitwie na łuku kurskim wojska radzieckie rozpoczęły kolejne działania ofensywne. Jednym z ich elementów było uderzenie na silnie umocnione pozycje niemieckie w rejonie Orszy. Do udziału w operacji skierowano nowo utworzoną 1. Polską Dywizję Piechoty im. Tadeusza Kościuszki dowodzoną przez gen. Zygmunta Berlinga, dla której miało to być pierwsze starcie z Wehrmachtem. Formacja ta powstała po zerwaniu przez Moskwę stosunków dyplomatycznych z legalnym rządem polskim w Londynie. Kreml dążył do stworzenia podporządkowanej sobie siły zbrojnej, stanowiącej przeciwwagę dla władz na uchodźstwie oraz alternatywę po ewakuacji armii Andersa.

Siły stron i przygotowania
Polska dywizja Berlinga została podporządkowana radzieckiej 33. Armii generała Wasilija Gordowa. Jej zadaniem było przełamanie niemieckiej obrony na odcinku obejmującym wsie Połzuchy i Trygubowa oraz stworzenie warunków do dalszego natarcia wojsk radzieckich. Polskie oddziały przeszły skrócone, zaledwie dwumiesięczne szkolenie. Po stronie przeciwnej stały silnie umocnione pozycje niemieckiej 337. Dywizji Piechoty, obsadzającej strategiczne wzgórza i dysponującej wsparciem lotnictwa.

Przebieg starcia i kluczowe manewry
Atak rozpoczął się od przedwczesnego rozpoznania bojem, które przyniosło potężne straty. Następnie dowódca radzieckiej armii skrócił przygotowanie artyleryjskie, przez co niemieckie pozycje nie zostały dostatecznie zniszczone. Piechota szybko przekroczyła wąskie koryto rzeki Mierei, jednak utknęła w jej szerokiej, bagnistej dolinie. Nacierający na odsłoniętym terenie żołnierze zdobyli wsie Trygubowa oraz Połzuchy, lecz 1. Pułk Czołgów ugrzązł na grząskich bagnach nadrzecznych i nie udzielił im wsparcia. Niemiecki kontratak i naloty Luftwaffe, przy jednoczesnym braku postępów wojsk radzieckich na skrzydłach, doprowadziły do załamania polskiego natarcia i konieczności przejścia do obrony.

Wynik bitwy i bezpośrednie skutki
Z powodu wysokich strat generał Berling nakazał wstrzymanie działań, po czym dywizja została zmieniona na froncie i wycofana do reorganizacji. Zginęło, odniosło rany lub zaginęło blisko 25 procent początkowego stanu osobowego formacji. Pod względem militarnym bitwa zakończyła się niepowodzeniem, jednak polityczny cel Kremla – wykazanie zdolności bojowej podporządkowanych mu polskich jednostek i umocnienie ich znaczenia propagandowego – został osiągnięty.

1. Jak brzmi nazwisko generała, który dowodził nowo utworzoną 1. Polską Dywizją Piechoty im. Tadeusza Kościuszki?

2. Jak brzmi nazwisko generała dowodzącego radziecką 33. Armią, której podporządkowano polską dywizję?

3. Jaką nazwę nosi rzeka, której wąskie koryto przekroczyła polska piechota podczas natarcia?

4. Jaka wieś, obok wsi Trygubowa, znajdowała się na odcinku niemieckiej obrony wyznaczonym do przełamania przez polskie oddziały?

The Battle of Lenino was the first combat engagement of the 1st Tadeusz Kościuszko Polish Infantry Division and one of the best-known episodes of Polish fighting on the Eastern Front during the Second World War. Fought on 12–13 October 1943 in the Lenino area of Belarus, it formed part of the Orsha Offensive, conducted as part of the Soviet offensive aimed at breaking through the German defences and opening the way for a further advance westwards.

Conflict Background
Following the Red Army’s victory in the Battle of the Kursk Salient, Soviet forces launched a series of further offensive operations. One element of these was an attack on heavily fortified German positions in the Orsha area. The newly formed 1st Polish Tadeusz Kościuszko Infantry Division, commanded by General Zygmunt Berling, was deployed to take part in the operation; for the division, this was to be its first clash with the Wehrmacht. This formation was established after Moscow severed diplomatic relations with the legitimate Polish government in London. The Kremlin sought to create an armed force under its control, serving as a counterweight to the government-in-exile and an alternative following the evacuation of Anders’s army.

Force Preparation
Berling’s Polish division was placed under the command of General Vasily Gordov’s Soviet 33rd Army. Its task was to break through the German defences along a sector encompassing the villages of Połzuchy and Trygubowa, and to create the conditions for a further Soviet advance. The Polish units had undergone a shortened training programme lasting just two months. Opposing them were the heavily fortified positions of the German 337th Infantry Division, which held strategic hills and had air support at its disposal.

Battle Progress
The attack began with a premature reconnaissance-in-force, which resulted in heavy casualties. Subsequently, the commander of the Soviet army decided to cut short the artillery preparation, meaning that the enemy’s positions were not destroyed. The infantry quickly crossed the narrow bed of the River Mereya, but became bogged down in its wide, marshy valley. Advancing across open terrain, the soldiers captured the villages of Trygubowa and Połzuchy, but the 1st Tank Regiment became stuck in the muddy riverside marshes and was unable to provide them with support. A German counter-attack and Luftwaffe air raids, combined with a lack of progress by Soviet units on the flanks, led to the collapse of the Polish offensive and the need to switch to a defensive stance.

Battle Aftermath
Due to heavy casualties, General Berling ordered operations to be suspended, after which the division was redeployed from the front and withdrawn for reorganisation. Nearly 25 per cent of the formation’s initial strength were killed, wounded or went missing. In military terms, the battle ended in failure; however, the Kremlin’s political objective – to demonstrate the combat capability of the Polish units under its command and to bolster their propaganda value – was achieved.

1. What is the name of the general who commanded the newly formed 1st Tadeusz Kościuszko Polish Infantry Division?

2. What is the name of the general commanding the Soviet 33rd Army, to which the Polish division was subordinated?

3. What is the name of the river whose narrow channel the Polish infantry crossed during the assault?

4. Which village, next to the village of Trygubowa, was located on the section of the German defences designated for a breakthrough by Polish troops?