#072 Szlak im. generała Tadeusza Rozwadowskiego Mystery Cache

Powstanie Warszawskie było największym wystąpieniem zbrojnym polskiego podziemia podczas II wojny światowej i stanowiło element akcji „Burza”, której celem było wyzwolenie stolicy przed wkroczeniem Armii Czerwonej oraz wystąpienie wobec niej w roli gospodarza. Decyzję o rozpoczęciu walk podjęło dowództwo Armii Krajowej po zbliżeniu się wojsk radzieckich do Warszawy.

Rozkaz rozpoczęcia powstania wydał generał Tadeusz Bór-Komorowski, wyznaczając godzinę „W” na 1 sierpnia 1944 roku o godzinie 17.00. Dowództwo liczyło na szybkie opanowanie najważniejszych obiektów w mieście oraz wsparcie aliantów i Armii Czerwonej.

Siły stron i przygotowania
Do walki przystąpiło około 50 000 żołnierzy struktur podziemnych, którzy dysponowali jednak ograniczonymi zasobami uzbrojenia, wystarczającymi zaledwie dla kilkunastu procent walczących. Naprzeciw nich stanął garnizon niemiecki, który w toku starć został wzmocniony przez regularne jednostki pancerne, formacje SS oraz oddziały kolaboracyjne, liczące łącznie kilkadziesiąt tysięcy żołnierzy z pełnym wsparciem artylerii i lotnictwa.

Przebieg starcia i kluczowe manewry
W pierwszych dniach powstańcy opanowali Śródmieście, Stare Miasto oraz fragmenty Woli, Ochoty, Mokotowa i Żoliborza. Niemieckie dowództwo, kierowane przez generała Ericha von dem Bacha-Zelewskiego, podjęło przeciwdziałanie polegające na izolacji poszczególnych dzielnic i systematycznym ich oczyszczaniu. Kluczowe manewry niemieckie polegały na zmasowanym użyciu broni pancernej i ciężkich bombardowań, co pozwoliło na stopniowe wypieranie słabo uzbrojonych oddziałów polskich. Po zdobyciu Woli i Ochoty, gdzie doszło do masowych egzekucji ludności cywilnej, ciężar walk przeniósł się na Stare Miasto. Powstańcy podjęli próbę ewakuacji kanałami do Śródmieścia, co stało się stałym elementem taktycznym przemieszczania sił. Mimo prób desantu jednostek generała Zygmunta Berlinga z prawego brzegu rzeki, brak wsparcia ze strony głównej ofensywy sowieckiej uniemożliwił zmianę sytuacji militarnej.

Wynik bitwy i bezpośrednie skutki
Po 63 dniach walk, w obliczu braku żywności i amunicji, 2 października 1944 roku dowództwo podpisało akt kapitulacji. W wyniku starć śmierć poniosło około 16 000 żołnierzy polskich oraz od 150 000 do 200 000 cywilów. Ocalałą ludność wypędzono, a na rozkaz niemieckich władz lewobrzeżna część miasta została systematycznie wyburzona.

1. Jaka formacja wojskowa podjęła decyzję o rozpoczęciu walk w stolicy?

2. Jaki kryptonim nosiła godzina rozpoczęcia powstania wyznaczona na 1 sierpnia?

3. Podaj nazwisko dowódcy, który wydał rozkaz rozpoczęcia zrywu zbrojnego w Warszawie.

4. Ile dni trwało Powstanie Warszawskie?

The Warsaw Uprising was the largest armed uprising by the Polish underground during the Second World War and formed part of Operation ‘Burza’, the aim of which was to liberate the capital before the Red Army entered the city and to welcome it as the host nation. The decision to commence fighting was taken by the Home Army high command as Soviet troops approached Warsaw.

The order to launch the uprising was given by General Tadeusz Bór-Komorowski, who set ‘W’ for 1 August 1944 at 5.00 pm. The command hoped to quickly seize control of the city’s most important facilities and to receive support from the Allies and the Red Army.

Force Preparation
Around 50,000 soldiers from the underground resistance joined the fighting; however, they had limited supplies of weapons, sufficient for only a dozen or so per cent of the combatants. Facing them was the German garrison, which, in the course of the fighting, was reinforced by regular armoured units, SS formations and collaborationist units, totalling several tens of thousands of soldiers with full artillery and air support.

Battle Progress
In the early days of the uprising, the insurgents took control of Śródmieście, the Old Town and parts of Wola, Ochota, Mokotów and Żoliborz. The German command, led by General Erich von dem Bach-Zelewski, responded by isolating individual districts and systematically clearing them. The key German manoeuvres involved the concentrated use of armoured vehicles and heavy bombardments, which enabled them to gradually drive out the poorly armed Polish units. After the capture of Wola and Ochota, where mass executions of civilians took place, the focus of the fighting shifted to the Old Town. The insurgents attempted to evacuate via the sewers to Śródmieście, which became a standard tactical manoeuvre for moving forces. Despite attempts by General Zygmunt Berling’s units to land from the right bank of the river, the lack of support from the main Soviet offensive prevented any change in the military situation.

Battle Aftermath
After 63 days of fighting, faced with a shortage of food and ammunition, the command signed the act of surrender on 2 October 1944. As a result of the fighting, approximately 16,000 Polish soldiers and between 150,000 and 200,000 civilians lost their lives. The surviving population was expelled, and on the orders of the German authorities, the left-bank part of the city was systematically demolished.

1. Which military unit decided to launch the fighting in the capital?

2. What was the code name for the hour set for the start of the uprising on 1 August?

3. Who gave the order to launch the armed uprising in Warsaw?

4. How many days did the Warsaw Uprising last?