#057 Szlak im. generała Tadeusza Rozwadowskiego Mystery Cache

Bitwa pod Mokrą była jednym z pierwszych większych starć kampanii polskiej 1939 roku i należała do walk, które pokazały, że niemieckie związki pancerne mogły zostać skutecznie powstrzymane przez dobrze przygotowaną obronę. Rozegrała się 1 września 1939 roku w rejonie miejscowości Mokra, na północnym skrzydle Armii „Łódź”.

Tło i przyczyny konfliktu
Niemieckie plany strategiczne zakładały błyskawiczne przełamanie linii obronnych w pasie granicznym i szybki marsz na Warszawę. Rejon Częstochowy, będący stykiem polskich armii, stanowił dogodny kierunek dla uderzenia sił szybkich. Zadaniem zmobilizowanych jednostek polskich było powstrzymanie niemieckiego natarcia na przedpolu, co miało umożliwić dokończenie powszechnej mobilizacji Wojska Polskiego.

Siły stron i przygotowania
Głównym polskim związkiem taktycznym wyznaczonym do obrony tego odcinka była Wołyńska Brygada Kawalerii, którą dowodził pułkownik Julian Filipowicz. Formacja ta zorganizowała obronę w rejonie wsi Mokra, wykorzystując tamtejsze kompleksy leśne oraz nasyp linii kolejowej. Polskie siły, liczące między innymi pułki ułanów, wspierał pociąg pancerny numer 53, znany jako „Śmiały”. Naprzeciw nich stanęła niemiecka 4. Dywizja Pancerna pod dowództwem generała Georga-Hansa Reinhardta, dysponująca ponad trzystoma czołgami i samochodami pancernymi, wspierana przez lotnictwo.

Przebieg starcia i kluczowe manewry
Starcie rozpoczęło się rano od ataków niemieckich oddziałów rozpoznawczych na pozycje 21. pułku ułanów. Przed południem nastąpiło uderzenie 36. pułku pancernego. Polscy obrońcy wykorzystali działa przeciwpancerne oraz gęste zalesienie terenu, co uniemożliwiło niemieckim pojazdom rozwinięcie pełnej prędkości. Gdy niemieckie czołgi podjęły próbę obejścia skrzydeł, celny ostrzał artyleryjski z pociągu „Śmiały” zmusił je do odwrotu. Około godziny piętnastej Niemcy ponowili atak przy wsparciu bombardowania z powietrza, jednak kontratak 19. pułku ułanów zatrzymał próbę oskrzydlenia od północy.

Wynik bitwy i bezpośrednie skutki
Po całodniowej walce Wołyńska Brygada Kawalerii zrealizowała postawione zadanie opóźniające i wieczorem wykonała zorganizowany odskok na kolejne pozycje obronne. Straty po stronie polskiej wyniosły około pięciuset zabitych i rannych żołnierzy oraz pięć dział. Niemiecka dywizja pancerna straciła kilkadziesiąt czołgów i około pięćdziesięciu transporterów opancerzonych, co na dwa dni pozbawiło ją zdolności do prowadzenia działań zaczepnych. Wywalczony czas pozwolił na osłonę sąsiedniej 7. Dywizji Piechoty przed okrążeniem.

1. Podaj nazwisko dowodzcy Wołyńskiej Brygady Kawalerii podczas opisywanej bitwy?

2. Jaki numer nosił polski pociąg pancerny wspierający obrońców?

3. Który polski pułk ułanów powstrzymał niemiecką próbę oskrzydlenia od północy wokół godziny piętnastej?

4. Podaj nazwisko generała, który dowodził niemiecką 4 Dywizją Pancerną.

The Battle of Mokra was one of the first major engagements of the 1939 Polish Campaign and was among the battles that demonstrated that German armored formations could be effectively halted by a well-prepared defense. It took place on September 1, 1939, in the vicinity of the village of Mokra, on the northern flank of the “Łódź” Army.

Conflict Background
German strategic plans called for a lightning-fast breakthrough of the defensive lines along the border and a rapid advance on Warsaw. The Częstochowa region, where the Polish armies met, was a favorable target for a strike by rapid forces. The task of the mobilized Polish units was to halt the German advance in the forward area, which was intended to allow for the completion of the general mobilization of the Polish Army.

Force Preparation
The main Polish tactical unit assigned to defend this sector was the Volhynian Cavalry Brigade, commanded by Colonel Julian Filipowicz. This formation organized its defenses in the area around the village of Mokra, making use of the local forests and the railroad embankment. The Polish forces, which included regiments of uhlans, were supported by armored train No. 53, known as “Śmiały.” Opposing them was the German 4th Panzer Division under the command of General Georg-Hans Reinhardt, which had over three hundred tanks and armored cars at its disposal and was supported by the air force.

Battle Progress
The battle began in the morning with attacks by German reconnaissance units on the positions of the 21st Uhlan Regiment. Before noon, the 36th Panzer Regiment launched an assault. The Polish defenders made use of anti-tank guns and the dense forest cover, which prevented the German vehicles from reaching full speed. When the German tanks attempted to outflank the Polish forces, accurate artillery fire from the “Śmiały” train forced them to retreat. Around 3:00 p.m., the Germans renewed their attack with air support, but a counterattack by the 19th Uhlan Regiment halted their attempt to outflank the defenders from the north.

Battle Aftermath
After a day-long battle, the Volhynian Cavalry Brigade had fulfilled its delaying mission and, in the evening, carried out an organised withdrawal to further defensive positions. Polish losses amounted to around 500 soldiers killed and wounded, as well as 5 guns. The German armoured division lost over 100 tanks and several armoured personnel carriers, which deprived it of its ability to conduct offensive operations for two days. The time gained allowed the neighbouring 7th Infantry Division to be protected from encirclement.

1. Name the commander of the Volhynian Cavalry Brigade during the described battle?

2. What was the number of the Polish armoured train supporting the defenders?

3. Which Polish uhlan regiment halted the German attempt to outflank them from the north at around 3:00 pm?

4. Name the general who commanded the German 4th Panzer Division.