Zapraszam na wycieczkę do Tyńca, a dokładniej do nieczynnego już kamieniołomu Bogucianka. Do celu można dojść drogą znajdującą się tuż przy przystanku autobusowym „Tyniec Kamieniołom”.
Kamieniołom Bogucianka był czynny do lat 70. XX wieku. Wydobywano tam wapienie górnojurajskie. W południowej części kamieniołomu wybudowano wapiennik (inaczej piec wapienniczy) zwany potocznie „Rakietą Sołtysa”, w którym produkowane było wapno palone.
W dolnej ścianie można zobaczyć wapienie uławicone, w których znajdują się liczne krzemienie powstałe z krzemionkowych szkieletów gąbek. Górna część ściany zbudowana jest z wapienia skalistego. Natomiast szczeliny tektoniczne wypełnione są piaszczysto – ilastym materiałem. Pośród niego znajdziesz obiekty do dzisiejszych badań.
Kalcyt (wzór chemiczny: CaCO3) – jest minerałem z 5. gromady węglanów (węglan wapnia). To bardzo popularny minerał skałotwórczy. Cechuje go duża różnorodność form kryształów – aż do 2000 różnych kombinacji.
W Polsce występuje w Pieninach, Tatrach, na Górnym i Dolnym Śląsku, a także na Wyżynie Śląskiej i Krakowsko – Częstochowskiej.
W kamieniołomie Bogucianka można spotkać kalcyt miodowy w różnych formach: jako bryły zatopione w rumoszu, w wypełnieniach szczelin tektonicznych czy też jako polewy mocno przylegające do skały. Kryształy przyjmują różne kształty np. romboedryczne lub skalenoedryczne (jak piramida sześcioboczna) czy też formy igieł. Kolor kalcytu przypomina kolor bursztynu lub miodu.
PYTANIA:
- U podnóża skały odszukaj odłamek kalcytu – NIE NISZCZ SKALNEJ ŚCIANY!
a) Czy jesteś w stanie odłamać kawałek lub rozkruszyć go w palcach?
b) Czy da się go zarysować paznokciem, a może trzeba użyć czegoś ostrzejszego?
-
Przyjrzyj się jeszcze raz dokładnie skalnej ścianie.
a) Jakie skamieniałości tam się znajdują? (wystarczy słowny opis wyglądu odnalezionej skamieniałości).
b) Czy potrafisz je nazwać? (pytanie opcjonalne).
-
Czy kalcyty ułożone są warstwowo czy może bezładnie?
-
Znajdź w skale trójwymiarowy (nie w formie polewy) kalcyt i naszkicuj go. Opisz w wiadomości do mnie jakie kształty miał kryształ, natomiast swój rysunek zamieść w logu.
-
Powierzchnię minerału można opisać także poprzez połysk. Poniżej zostały wymienione różne rodzaje połysku. Na podstawie obserwacji w terenie. Który rodzaj połysku najlepiej opisze kalcyt? Dlaczego tak sądzisz?
a) metaliczny – bardzo intensywny połysk, który przypomina powierzchnię metalu
b) tłusty – przypomina swoim wyglądem natłuszczoną powierzchnię.
c) szklisty – przypomina powierzchnię szkła
d) diamentowy – charakterystyczny dla minerałów półprzezroczystych i przezroczystych o silnym połysku.
- Czy wiesz może do czego wykorzystywany jest obecnie kalcyt? Podaj jeden przykład.
Odpowiedzi przyślij do mnie przez formularz kontaktowy. Nie musisz czekać na moją odpowiedź, możesz zalogować kesza. Gdy któraś z odpowiedzi nie będzie poprawna, skontaktuję się z tobą.
Logi, które będą wpisane bez uprzedniego wysłania odpowiedzi lub z brakiem odpowiedzi, na którekolwiek z obowiązkowych pytań, będą kasowane bez uprzedzenia.
Źródło:
http://malopolska.szlaki.pttk.pl/1936-pttk-malopolska-kamieniolom-bogucianka
https://www.geopedia.pl/item/view/61
Labus M, Krzeszowska E, Praktyczne podstawy geologii ogólnej i paleontologii, Gliwice 2011
Żaba J, Żaba I., Atlas naturalnych kamieni szlachetnych i ozdobnych, Warszawa 2016