Zespół klasztorny stanowi przykład barokowej architektury zachowanej bez znaczących przekształceń zarówno w partii sakralnej, jak mieszkalnej i gospodarczej. W obrębie klasztoru zachowały się także elementy starsze, gotyckie w postaci wieży obronnej, które stanowią świadectwo kilkusetletniej tradycji miejsca i obecności Norbertanów w Witowie.
Historia
Pierwszy klasztor Norbertanów w Witowie powstał już ok. 1179 r. Jego fundatorem był biskup płocki Wit z Chotla, który poznał samego św. Norberta w trakcie pobytu we Francji. Namówił wówczas trzech mnichów z nowo założonego zakonu do osiedlenia się w Polsce. Mimo zniszczeń odniesionych w wielu zawieruchach wojennych (np. najazdy tatarskie w XIII w.), opactwo każdorazowo podlegało remontom i odbudowom.
Norbertanie cieszyli się także sympatią kolejnych polskich władców i książąt, od których otrzymywali różnorakie przywileje. W 1470 r. założenie otoczono murem obronnym z basztami. Jedna z nic, pełniąca też funkcję bramy zachowała się do dziś. W XVII w. zaczęła pełnić rolę dzwonnicy, część otworów została zamurowana i dopiero po II wojnie światowej przywrócono przejazd. W r. 1738 r. rozpoczęła się budowa obecnego kościoła. Zlecił ją ówczesny przeor, o. Pieniążek. Budowa zakończyła się dopiero w 1784 r., w tym samym roku nastąpiła konsekracja świątyni. Prace nad wystrojem wnętrz trwały aż do pocz. XIX w. Autorem sztukaterii był Franciszek Urbański. Klasztor został wzniesiony ok. połowy XVIII w. Przylegał od północy do kościoła i składał się z czterech skrzydeł okalających wirydarz. Miały one wysokość jednego piętra, tylko południowe, bezpośrednio sąsiadujące z kościołem było parterowe. Na 2 poł. XVIII w. datuje się powstanie kuchni klasztornej i spichlerza. Po kasacie zakonu obiekty klasztorne przeszły pod zarząd duchowieństwa diecezjalnego. Kościół zaczął niszczeć, dlatego też od 1843 r. rozpoczęto działania remontowe. Prowadzone były aż do pocz. XX w. Autorem projektu przebudowy był Feliks Nowicki. W ich trakcie mi. podwyższono wieże kościelne, zburzono trzy skrzydła klasztoru, oraz usunięto część elementów dekoracyjnych z elewacji. O jedną kondygnację podwyższono także gotycką wieżę. Zachowana do dziś partia klasztoru, będąca obecnie plebanią, nosiła nazwę „pałacu opata” i stanowiła część skrzydła północnego. Część budynków gospodarczych wydzierżawiono, dawna kuchnia oraz spichlerz zmieniły swą funkcje na mieszkanie, w l. 20 XX w. mieściła się w nich szkoła Od czasu opuszczenia przez Norbertanów Witowa, świątynia pełni funkcję parafialną. W budynku kuchni klasztornej oraz spichlerza znajdują się mieszkania.
Biały kościół św. Małgorzaty i św. Augustyna w Witowie-Kolonii wybudowano w stylu barokowym. Centralnym punktem rokokowego wnętrza , pochodzącego z I połowy XVIII wieku jest ołtarz główny z cudownym obrazem Matki Bożej „Zwiastowanie Pańskie”. Kościół uznał go już w 1735 r. za „za słynący łaskami i ozdobiony srebrnymi sukienkami i koroną”. Ponownej koronacji obrazu dokonano blisko trzysta lat później w 2007 r. Miejscu nadano tytuł Sanktuarium Matki Bożej Zwiastowania.
Info: www.zabytek.pl