Sint-Martinuskerk
Warnsveld
De kerk van Warnsveld werd waarschijnlijk al in de tiende eeuw
gesticht. De toren en de aanzet van het middenschip dateren
vermoedelijk uit de elfde eeuw. In 1121 schenkt Bisschop Godebaldus
van Utrecht de kerk aan het kapittel van Sint Pieter in Utrecht. De
kerk was vrij klein en moest worden uitgebreid voor de bouw van
enkele altaren. Het lijkt erop dat rond de kerk een kleine
nederzetting was die werd omringd door en drie meter brede gracht.
Deze gracht werd in de twaalfde en dertiende eeuw al weer
dichtgegooid en hierin werden bij opgravingen aan het Schekmanshof
onder andere tufsteen en leien gevonden die afkomstig zijn van de
kerk.
De Tijd heeft vele historische sporen gewist. Dat maakt de kerk tot
een lastig te interpreteren gebouw. Nu nog steeds valt te zien dat
de kerk opvallend hoger ligt dan haar omgeving. De plaats waar ze
gebouwd is ligt dan ook op de meest westelijke punt van een hogere
zandrug. Het in niet zo dat de toren een latere aanbouw vormt aan
een bestaand gebouw maar zijn gelijktijdig gebouwd.
De kerk verwoest in 1572?
Door middel van dendrochronologisch onderzoek is vastgesteld dat de
kap van het schip is gebouwd met eikenhout dat in de winter van
1572 – 1573 is gekapt. Aangezien vers gekapt hout veelal pas
het jaar daarop werd verwerkt kunnen we gevoeglijk aannemen dat de
bouw in 1573 – 1574 heeft plaatsgevonden. Vermoedelijk is de
kap van de kerk zwaar beschadigd geraakt tijdens het beleg van
Zutphen door Don Frederik, november 1572.
In 1672 werd het interieur door het Franse leger
‘geruïneerd ende verbrant’.
Diverse malen werd de kerk uitgebreid. Zo werd in 1791 het
zuidelijk nevenkoor naar het oosten verlengd en in 1825 was het
ruimtegebrek weer zo groot geworden dat er wederom een verbouwing
plaats heeft die het aantal zitplaatsen van 420 uitbreidt naar
637.
Verbod om in de kerk te begraven.
In 1804 verbiedt Napoleon het begraven in de kerk. Dit verbod wordt
echter pas na een koninklijk besluit op 1 januari 1829
daadwerkelijk ingevoerd.
Een zo grote uitbreiding als in 1825 plaats had, heeft veel aan het
uiterlijk van de kerk veranderd, zowel intern als extern werden er
vele wijzigingen aangebracht.
Deze wijzigingen werden echter tijdens de restauratie in de jaren
vijftig van de vorige eeuw teruggedraaid. Aanbouwen werden
gesloopt, aangebrachte pleisterlagen werden verwijderd. Veel
veranderingen tijdens deze restauratie zouden tegenwoordig niet
meer worden gedaan. Het was een restauratie die vrij willekeurig
heeft plaats gehad.
De laatste restauratie 2002.
Voegwerk in het tufstenen voegwerk was een noodzakelijke ingreep.
De galmborden zijn vernieuwd, de dakbedekking en het stucwerk in de
kerk werden grondig onder handen genomen vanwege hun slechte staat.
Eveneens waren uurwerk, wijzerplaten en de torenhaan in een slechte
staat. Voorjaar 2003 was de laatste restauratie een feit en kunnen
we genieten van een fraaie kerk in het hart van het oude centrum
van Warnsveld.