Wylizany Kamien EarthCache

Na terenie Karpat fliszowych piaskowcowe formy skalne nie naleza do rzadkosci. Osiagaja one rózne rozmiary i przybieraja róznorodne ksztalty. Niektóre z nich przyjmuja postac grzyba skalnego - posiadaja waska podstawe i rozszerzaja sie ku górze. Jednym z ciekawszych tego typu obiektów jest skalny grzyb w Zegartowicach na Pogórzu Wisnickim, który nosi lokalna nazwe "Wylizany Kamien". W jego poblizu nie ma zadnych innych wychodni skalnych, przez co jego widok nieco zaskakuje. Niegdys powodowal on ploszenie sie koni - z tego powodu okoliczna ludnosc planowala nawet jego obalenie.

Skala ta powstala w piaskowcach ciezkowickich. Jest to tzw. ostaniec - czyli fragment skalny wyizolowany z otoczenia wskutek wietrzenia i erozji.

Swoja niecodzienna forme skalne grzyby zazwyczaj zawdzieczaja róznicy w odpornosci budujacych je warstw skalnych. Skaly o mniejszej odpornosci ulegaja szybciej wietrzeniu niz te bardziej odporne. Jesli mniej odporne warstwy skalne znajduja sie w dolnej czesci ostanca, wówczas moze powstac forma grzyba skalnego.

Czasem jednak wazna role odgrywa podsiakajaca od dolu woda, która przyspiesza wietrzenie w dolnych partiach skaly. Tak jest w przypadku grzyba z Zegartowic, który powstal w jednej warstwie skalnej, a o jego wymodelowaniu do wspólczesnej formy zadecydowalo podsiakanie wody z ziemi.

Skalny grzyb z Zegartowic jest bez watpienia najciekawsza, choc niewielka tego typu forma na calym Pogórzu Karpackim. Na jego szczycie znajduje sie warstwa ziemi, umozliwiajac na nim wzrost roslin, które dodaja mu specyficznego uroku. W 1963 r. grzyb z Zegartowic zostal wpisany na liste pomników przyrody nieozywionej.

Samochód mozna zaparkowac nieopodal skalnego grzyba.

Aby zaliczyc znalezienie Earthcache nalezy udac sie pod wskazane wspólrzedne, odpowiedziec na ponizsze pytania i przeslac je do mnie za pomoca formularza kontaktowego. Odpowiedzi mozesz nadeslac w jezyku polskim, angielskim, czeskim lub slowackim.

1. Oszacuj minimalna grubosc warstwy skalnej, w której powstal grzyb skalny.
2. W jaki sposób ludzie przyczyniaja sie do zwiekszonej erozji grzyba skalnego?
3. Wyjasnij, czemu spadek temperatury ponizej 0°C ma wplyw na wietrzenie tej formy skalnej.

Zdjecia dolaczone do logów mile widziane.

Prosze, nie niszcz tej unikalnej formy skalnej, nie zostawiaj na nim napisów, nie porzucaj w poblizu smieci. Dziekuje :)

Podziekowania dla xenotime za pomoc!

In the area of the flysh Carpathians eroded sandstone rock forms are not a rare phenomenon. They vary in sizes and shapes. Some of them resemble mushroom rocks - they are narrow at the base and widen upwards. An interesting example of this type of rock is the mushroom rock in Zegartowice on the Pogórze Wisnickie foothills, with a local name "Wylizany Kamien" (The Licked Rock). In its neighbourhood there aren't any other exposed weathered rocks, so it looks surprising. It used to disturb horses - for that reason local people planned demolition of the rock.

The rock originated from the Ciezkowice sandstones formation. It's a rock pedestal - a rock isolated from neighbourhood as a result of weathering and erosion.

The specific shape of the mushroom rocks is commonly the result of different resistance to weathering of rock layers. Rock with lower resistance weathers faster than a more resistant one. If less resistant layers are in the lower part of a rock, a mushroom rock may be formed.

Sometimes the mushroom shape is due to water migrating from the bottom, which accelerates weathering of the lower part of a rock. The mushroom rock from Zegartowice is an example of that genetic type. It was formed in one rock layer (of uniform weathering resistance), and water migrating from the ground played the main role in modelling its shape.

The mushroom rock from Zegartowice is definitely the most interesting, yet small, rock form of this type in the whole Carpathian foothills. On its top there is a layer of a soil, so plants growing on the top make it look even more curious. Since 1963 mushroom rock in Zegartowice is protected by law as a natural monument.

You can park your car near the mushroom rock.

To log your find of this EarthCache you have to go to the listed coordinates, answer the questions below and send it to me via contact form. You can log your find only AFTER receiving approval from me. Please, send your answers in English, Polish, Czech or in Slovak language only.

1. Estimate the minimal thickness of the original rock layer from which the mushroom rock originated.
2. How people speed up the erosion of the mushroom rock?
3. Explain why temperature drops below 0°C are important in weathering of this rock form.

Pictures attached to logs are welcome.

Please, leave no trace: don't devastate this unique rock form, don't mark any inscriptions on it, don't leave any rubbish there. Thanks :)

Thanks to xenotime for help!