Skip to content

Coördinatenstelsels Mystery Cache

This cache has been archived.

Lollifant: Hij is inderdaad stuk. Na een tijd nadenken hebben we besloten een betere plek te vinden voor een nieuwe cache. Die komt hopelijk (geen garanties) over niet al te lang.

More
Hidden : 3/27/2013
Difficulty:
2.5 out of 5
Terrain:
2 out of 5

Size: Size:   small (small)

Join now to view geocache location details. It's free!

Watch

How Geocaching Works

Please note Use of geocaching.com services is subject to the terms and conditions in our disclaimer.

Geocache Description:

Deze geocache is een les over geodetische coordinatenstelsels. De echte cache bevindt zich niet op bovenstaand coördinaat.

LET OP, DE CACHE IS OP 23-4-2013 GEWIJZIGD DUS OPLOSSINGEN VAN VOOR DIE DATUM KLOPPEN NIET MEER!!! Samen met de geocache Sportief Erica (GC48N7X) kan met deze geocache het coordinaat voor de Bonuscache Erica (GC48N5B) worden gevonden.

Kenmerken van coördinatenstelsels

Een positie wordt op kaarten en in je GPS weergegeven in de vorm van twee coördinaten. Om coördinaten te kunnen bepalen, gebruik je een raster met een X-as en een Y-as. Het raster zelf noem je een coördinatenstelsel. Een coordinatenstelsel wordt gedefinieerd door het geodetisch datum, referentie-ellipsoïde en kaartprojectie.

Geodetisch datum

Een geodetisch datum legt de positie, oriëntering en schaal van het coördinatenstelsel ten opzichte van de aarde vast. Dit wordt gedefinieerd met de 7 parameters van een gelijkvormigheidstransformatie naar een ander coördinatensysteem. Wanneer uit numerieke overwegingen niet het middelpunt van de aarde als rotatiepunt gebruikt wordt, geeft dit 3 extra parameters. Het geodetisch datum van een coördinatenstelsel heeft vaak geen eigen naam. Als naam wordt daarom soms de naam van het coördinatenstelsel, referentie-ellipsoïde, centraal (kaartprojectie-)punt of iets anders kenmerkends gebruikt.

Referentie-ellipsoïde

Een referentie-ellipsoide beschrijft de vorm en grootte (van het wiskundig model) van de aarde. Dit wordt gedefinieerd met 2 parameters die een ellipsoïde definiëren. Referentie-ellipsoïdes, met gebruikelijke keuzes voor deze parameters, hebben een naam. Bijvoorbeeld die van de wetenschapper die de waarden van de parameters vastgesteld heeft of de naam van het coördinatenstelsel waarvoor deze gebruikt wordt.

Kaartprojectie

Een kaartprojectie is de manier waarop de 3D coördinaten van het aardoppervlak op een 2D kaart geprojecteerd worden. Dit kan op vele manieren. Gebruikelijke methoden hebben een naam, bijvoorbeeld van de wetenschapper die de kaartprojectie ontwikkeld heeft.
 

Verschillende coördinatenstelsels

Er zijn verschillende coördinatenstelsels bedacht om de plek op aarde te kunnen benoemen. De volgende coordinatenstelsels worden wereldwijd of in Nederland veel gebruikt.

WGS 84

World Geodetic System 1984 maakt gebruik van de gelijknamige geodetische datum. WGS 84 wordt standaard gebruikt door onder andere GPS. Daardoor is WGS 84 een van de meest gebruikte referentiesystemen.
Geografische coördinaten in WGS 84 zijn gebaseerd op de WGS 84-ellipsoide, een wiskundig model van de aarde. Een ellipsoïde voor gebruik in de geodesie wordt gedefinieerd met een equatorial straal en een poolstraal. De equatorial straal is de straal van de evenaar van het model en wordt aangeduid door de letter a. De poolstraal is de afstand van het middelpunt tot de Noordpool en de Zuidpool van het model, aangeduid door de letter b. Verder wordt ook vaak de afplatting f opgegeven: f=(a-b)/a.

  a b f
Ellipsoïde WGS 84 6 378 137,000 m 6 356 752,315 m 1 : 298,257223563
 
Voor WGS 84 is a gelijk aan de GRS80-ellipsoïde van ITRS, een ander coördinatenstelsel. De afplatting is door een afrondingsfout een heel klein beetje (minder dan een millimeter) anders dan GRS80. De positionering en oriëntering van de ellipsoïde ten opzichte van de aarde verschillen enkele centimeters.
WGS 84 wordt beheerd door de National Geospatial-Intelligence Agency, een onderdeel van de Amerikaanse defensie. Het huidige WGS 84 stelsel is in januari 2002 geijkt aan ITRS. De officiële aanduiding van deze update is WGS 84(G1150).
WGS 84 maakt gebruik van geografische coordinaten en wordt vaak uitgedrukt in graden en minuten (een graad is 60 minuten). Bij geocaching.com worden de minuten aangeduid in drie decimalen achter de komma (bijv. N52°43.000 E006°55.500). In je GPS wordt dit positieformaat aangeduid als hddd°mm.mmm'. Google Maps gebruikt standaard decimale graden; hddd.dddddd°. Als je dit wilt omrekenen in het GPS positieformaat doe je het getal achter de komma keer 60. De N en de E geven aan dat het gaat om een locatie ten noorden van de evenaar en ten oosten van de nulmeridiaan. De afstand tussen twee breedtegraden is 111 km. De afstand tussen twee lengtegeraden varieert, omdat de meridianen richting de polen steeds dichter bij elkaar komen. Bij de evenaar is de afstand tussen twee lengtegraden 111 km, in Nederland 64 km en bij de polen 0 km.

UTM

Universal Transverse Mercator maakt gebruik van de datum en ellipsoide van WGS 84 maar de kaartprojectie en referentie zijn anders. Het maakt gebruik van een cilinderprojectie. Het grote voordeel van UTM is dat de coordinaten in meters gegeven worden wat het makkelijk maakt om er mee te rekenen.

World borders utm

Een cilinderprojectie kan geometrisch voorgesteld worden als een cilinder die om de wereldbol geschoven wordt, waarna vanuit het middelpunt van de wereldbol alle punten op de wereldbol op de cilindermantel worden geprojecteerd, waarna de cilinder opengeknipt wordt en uitgerold. Bij een normale mercatorprojectie valt de cilinderas samen met de aardas, zodat de evenaar de raaklijn van cilinder en wereldbol is. Nadeel van een mercatorprojectie is de sterke vertekening die oploopt richting de polen.
Bij een transversale mercatorprojectie staat de cilinderas haaks op de aardas, zodat een meridiaan de raaklijn is. De sterke vertekening die bij een normale mercatorprojectie aan de relatief onbelangrijke polen optreedt, treedt in dit geval 90 lengtegraden ten oosten en westen van de centrale meridiaan op.
Het probleem van de vertekening wordt opgelost door de aarde te verdelen in smalle stroken van noord naar zuid. Elke strook krijgt een eigen transversale mercatorprojectie.
De Universal Transverse Mercator-projectie is een universele (dat wil zeggen de hele wereldbol betreffende) afspraak over de keuze van mercatorprojecties voor 60 stroken die elk 6 lengtegraden breed zijn. Deze stroken worden zones genoemd en hebben ieder een identificatienummer. De strook 1 beschrijft de breedtes tussen 180°W en 174°W, strook 2 tussen 174°W en 168°W, enzovoort.
Elk van deze stroken wordt van zuid naar noord ingedeeld in 20 banden, die elk 8° bestrijken (behalve band X die 12° bestrijkt). Zij worden van zuid naar noord aangeduid met de letters C tot en met X (I en O worden overgeslagen). De zuidelijkste band is band C, van 80°S tot 72°S. De noordelijkste band is band X van 72°N tot 84°N.
Een band kan dus worden aangeduid met een nummer (1-60) en een letter. Nederland en Belgie liggen grotendeels in band 31U en gedeeltelijk in 32U.
Doordat de stroken smal zijn, kunnen ze met slechts geringe vervorming op een plat vlak worden afgebeeld. De vervorming is minder dan 0,1 %. Het is mogelijk een UTM-wereldkaart, zoals hierboven is afgebeeld, uit te knippen en op een globe te plakken.
In de poolgebieden wordt het systeem onpraktisch doordat de zones te smal worden. Hier wordt dan ook een ander systeem gebruikt, de UPS (Universele Polaire Stereografische coordinaten), met de letters A, B, Y en Z.

RD

Coördinaten in het stelsel van de Rijksdriehoeksmeting of kortweg Rijksdriehoekscoördinaten (ook wel: RD-coördinaten) zijn de coordinaten die in Nederland op nationaal niveau worden gebruikt. Dit als grondslag voor geografische aanduidingen en bestanden, zoals in een geografische informatiesystemen (GIS), op kaarten van het kadaster, de Grootschalige Basiskaart van Nederland (GBKN), de Basiskaart Grootschalige Topografie (BGT) en topografische kaarten. In het engels wordt ernaar verwezen als ‘Dutch Grid’.
RD is een grid die alleen in Nederland te gebruiken is. Dat is aan de ene kant een nadeel maar aan de andere kant kan daardoor voor het systeem een nauwkeuriger datum gebruikt worden. RD is via het GPS kern-net verbonden aan de Europese datum ETRS89. Het verschil van dit datum met WGS 84 is dat het alleen voor Europa geldt. Bovendien is het nauwkeuriger voor Europa omdat Europa per jaar een aantal centimeter ten opzichte van de rest van de wereld verschuift. In de WGS84 datum zouden metingen in Europa dus elk jaar een paar centimeter verschillen waar dat bij ETRS89 niet zo is.
 
De voor de RD gebruikte kaartprojectie is de dubbelprojectie van Schreiber. Eerst een conforme projectie van de ellipsoide van Bessel naar een bol (de zogenaamde rekenbol) en daarna een conforme projectie van deze bol naar het platte vlak. De straal van de bol is gelijk aan de gemiddelde kromtestraal van de ellipsoïde in Amersfoort. Het tweede deel van de projectie is een stereografische projectie. Als projectievlak is een vlak gekozen dat de bol snijdt op een afstand van ongeveer 122 km van het centrale punt Amersfoort. Het projectiepunt ligt diametraal tegenover het centrale punt aan de andere kant van de bol. Het kaartvlak is evenwijdig aan het raakvlak van de aarde (ellipsoïde van Bessel) in Amersfoort. Iedere projectie van het gekromde aardoppervlak naar een plat kaartvlak geeft een vertekening, maar door het vlak te laten snijden met de aardbol in plaats van te raken in het centrale punt, is deze vertekening minimaal.
Bij de RD-projectie worden hoeken waarheidsgetrouw afgebeeld, afstanden niet, behalve op de snijcirkel van het projectievlak. De vertekening is echter klein, altijd minder dan 18 cm/km.
De waarde van de x-coördinaat loopt van west naar oost, die van de y-coördinaat loopt van zuid naar noord. Het is een rechthoekig, zogenaamd Cartetisch coordinatenstelsel. Zoals ook al gezeg bij UTM is et voordeel van een rechthoekig stelsel dat het veel makkelijker is om afstanden tussen punten te berekenen.
De oorsprong van het stelsel is de spits van de Onze Lieve Vrouwe Toren (de Lange Jan) in Amersfoort. Daarom wordt ook wel gesproken van Amersfoortcoördinaten. De coördinaten zijn in de periode 1960-1978 rekenkundig opgehoogd. Hierdoor heeft elk punt in Nederland nu altijd een positieve waarde voor x en y en is de kleinste waarde van de y-coördinaat altijd groter dan de grootste x-coördinaat. Hierdoor kan geen verwarring optreden tussen de x- en de y-coördinaat. De Lange Jan heeft daarmee nu de coördinaten X = 155 000, Y = 463 000 gekregen. De geldigheid van de RD-coördinaten (het domein) is gedefinieerd binnen een nauwkeurig omschreven gebied (zie hier onder) waarvan de x-waarde ligt tussen -7 en +300 km en de y-waarde tussen +289 en +629 km. Met deze definities kan een automatische invoercontrole worden uitgevoerd bij gegevensinvoer in databanken. De schijnbare oorsprong (0, 0) van het stelsel ligt 120 kilometer ten zuid-oosten van Parijs, op een akker 1 km ten oosten van La Selle-Saint-Cyr. Deze locatie heeft met het stelsel zelf echter niets te maken.
 
Bronnen:
Wikipedia
Nederlandse Commissie voor Geodesie
www.allesovergps.nl

De cache

De cache ligt in het midden van de volgende drie coordinaten:
274393 530001
N52° 55.055' E7° 32.591'
32U E299683 N5819172

Er komen hier wel eens hondenuitlaters en hardlopers langs dus log niet al te opzichtig en het blijft altijd oppassen voor hondenpoep. Vergeet niet: Cache In Trash Out!

Additional Hints (Decrypt)

Chmmry: Va jryx flfgrrz vf urg urg znxxryvwxfg ra anhjxrhevtfg bz va gr erxrara? Pnpur: Urynrf

Decryption Key

A|B|C|D|E|F|G|H|I|J|K|L|M
-------------------------
N|O|P|Q|R|S|T|U|V|W|X|Y|Z

(letter above equals below, and vice versa)