Pozostałości Kirkutu w Kraśniku
Widok kirkutu z resztkami macew
Resztki macew na Kirkucie
 |
OPIS MIEJSCA I SKRYTKI
|
MIEJSCE:
Gmina żydowska w Kraśniku posiadała trzy cmentarze. Najstarszy z nich powstał w XVI wieku przy obecnej ul. Podwalnej i funkcjonował do XVII wieku. Kolejna nekropolia została założona w drugiej połowie XVII wieku pomiędzy dzisiejszymi ulicami Strażacką i Ogrodową. Oba powyższe cmentarze uległy dewastacji w latach drugiej wojny światowej. Podobnie jak w innych miejscowościach, także w Kraśniku nagrobki wykorzystano do utwardzania ulic i prac budowlanych. Wszelkie naziemne ślady cmentarzy zostały całkowicie zatarte. Po wojnie teren pierwszego cmentarza zabudowano, na drugim urządzono park. Chronologicznie ostatni cmentarz żydowski w Kraśniku założono około 1840 r. przy obecnej ul. Szewskiej. Jego powstanie było związane z wydanym przez miasto poleceniem przenoszenia miejsc pochówku poza teren zabudowany. Działka cmentarna była stopniowa powiększana i ostatecznie osiągnęła powierzchnię 18164 m kw. i kształt zbliżony do litery L. Ostatni znany pochówek miał miejsce w 1943 r. Podczas II wojny światowej hitlerowcy zdewastowali cmentarz. Od kwietnia do listopada 1942 r. na kirkucie Niemcy dokonywali masowych egzekucji Żydów. Wiele macew zostało użytych do utwardzenia ulic w mieście, m.in. ul. Wesołej oraz Oboźnej. W 1946 r. członkowie miejscowego Komitetu Żydowskiego - m.in. Jankel Farber i Izrael Kron - oznakowali grób ofiar Zagłady i wznieśli na nim pomnik. Powojenne losy kraśnickiego kirkuta są smutne. Kirkut był w miarę zadbany do lat siedemdziesiątych, kiedy to miał swojego dozorcę, dbano o jego wygląd, koszono trawę. Opiekowała się nim gmina wiejska Kraśnik. Niestety w latach dziewięćdziesiątych poszedł w całkiem zapomnienie. Obecny stan nekropolii jest zatrważający. Przetrwała znaczna część starego, betonowego muru oraz nieustalona liczba nagrobków, jednak w okresie wegetacji gęste zarośla praktycznie uniemożliwiają dostęp do wielu miejsc na cmentarzu. W południowo-wschodniej części cmentarza znajduje się zbiorowa mogiła i pomnik ofiar Zagłady, wokół którego zgromadzono dziesiątki potłuczonych macew. Pożądane byłoby: wykarczowanie zarośli, renowacja pomnika na zbiorowej mogile, zabezpieczenie leżących luzem fragmentów nagrobków poprzez przytwierdzenie ich do specjalnie w tym celu wzniesionego muru oraz wykonanie szczegółowej inwentaryzacji zachowanych macew i umieszczenie spisu na stronie internetowej. Na powierzchni 1,82 ha znajduje się kilkadziesiąt potłuczonych macew. Na kirkucie znajduje się pomnik poświęcony pamięci Żydów pomordowanych przez hitlerowców podczas II wojny światowej. Teren cmentarza otoczony jest murem. 22 VI 2006 r. grupa 180 żołnierzy izraelskich we współpracy z Gminą i Urzędem Miasta Kraśnik uporządkowała cmentarz. Jest to kolejna akcja porządkowania przez żołnierzy izraelskich miejsc związanych z historią Żydów polskich. Program ze strony izraelskiej koordynuje Yad LeZehava Holocaust Research Institute, we współpracy z Fundacją Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego. Zabytkami kultury żydowskiej opiekuje się w Kraśniku miejscowa organizacja pozarządowa – Regionalne Stowarzyszenie Miłośników Kraśnika.
Pomnik wzniesiony w 1946 roku pamięci ofiar zagłady
Dzisiejszy widok Kirkutu
SKRYTKA:
Mikromagnetic z logbookiem.