Krajna, ziemia nadgraniczna II Rzeczypospolitej 1 września 1939 roku, jako jedna z pierwszych doświadczyła tragizmu II wojny Światowej. To na Ziemi Krajeńskiej, już w pierwszych godzinach działań wojennych bił się i ginął polski żołnierz, a zbrodniczy Selbstschutz dokonywał okrutnych mordów na mieszkańcach. Jednym z największych miejsc kaźni dokonanych na Polakach w rejonie nadnoteckim od września do listopada 1939 roku było żwirowisko w Paterku, gdzie według rożnych szacunków zamordowano kilkuset obywateli pochodzenia polskiego, żydowskiego, księży diecezjalnych, braci Zgromadzenia Zakonnego Księży Misjonarzy św. Rodziny z Górki Klasztornej, zakonnice, kobiety, mężczyzn, starców i dzieci. Ginęli kupcy, robotnicy, rolnicy, inteligencja, nauczyciele, urzędnicy. Podczas ekshumacji pomordowanych przeprowadzonej w lipcu 1945 roku z 13 zbiorowych mogił wydobyto szczątki 218 osób. Wszyscy spoczęli we wspólnej mogile na cmentarzu w Nakle nad Notecią.