Wat was waar? Multi-Cache

Wat was waar?

Multicache door Nieuwegein in de omgeving van Nedereindseweg, Batau Noord en Zuid.

Nieuwegein heeft nog niet zo'n lange geschiedenis. Nieuwegein is in 1971 ontstaan door het samenvoegen van de gemeenten Jutphaas en Vreeswijk. Uit archeologische opgravingen is echter gebleken dat er in de tijd van de Romeinen al bewoning was in het gebied waar deze cache door loopt.
Nieuwegein dankt zijn naam aan de nederzetting 't Gein, die in 1275 stadsrechten kreeg.
Deze nederzetting lag aan het einde van de gegraven verbinding van Utrecht naar de Hollandse IJssel. Door plundering en overstromingen trok de bevolking weg en raakte
't Gein vervallen. De stadsrechten gingen over in handen van de kasteelheer van Oudegein en hebben nu een slapend bestaan.

In de 11e eeuw werden door de kerkelijke vorsten (bisschoppen) toestemming gegeven voor ontginning van de moerasgronden rond het Nedereind van Jutfaes. Deze gronden vormden een natuurlijke zandrug in dit gebied. Vanaf deze zandrug werden sloten en dijken aangelegd om het gebied te ontwateren en ook wegen om het toegankelijk te maken. Langs deze wegen kwam bewoning. Afhankelijk van de rijkdom werden burchten, hoven of kastelen gebouwd.

De Nedereindseweg werd al rond 1200 genoemd. De Rijnesteinseweg, in het westen van deze cache, in 1325 en de Galecopperdijk, in het oosten van deze cache, in 1475.
Het patroon van de verkaveling heeft tot aan de bouw van de wijken Batau Zuid en Noord weinig verandering ondergaan.

Heel Jutphaas had in de Middeleeuwen te lijden onder plunderingen en belegeringen tijdens oorlogen tussen de Hollandse graven en de andere machthebbers. Dit gold ook voor het gebied van deze cache.

Kaart van 1626 – beschrijvingen van de grootte van de percelen en eigenaren
(Het zuiden is boven).
V=Vronestein; B=de Batau; R=Rijnestein

Ga naar Wp1            N52º 02.373 E005º 04.307
Hier sta je voor de boerderij "Huize de Batau", de naamgever van de wijken ter weerszijde van de Nedereindseweg. Deze boerderij is in 1791 gebouwd op de fundamenten van het vroegere kasteel de Batau.

Huis Ten Baen/De Batau

De naam De Batau wordt voor het eerst genoemd in 1381 als een stuk grond van zes morgen groot*. Het gebied werd overgedragen aan Jan Bokelsz. In 1394 kreeg een neef van hem de grond in bruikleen, in ruil voor afgesproken diensten (belening).
Pas in 1473 was  er sprake van een hofstede en een huis. Er zijn ook gegevens die veronderstellen dat de woontoren op de kaart hierboven al uit de 14e eeuw komt.
In 1644 werd Huis Ten Baen /De Batau als ridderhofstad erkend. Het huis is vele malen van  gebruiker/eigenaar gewisseld en op zeker moment (waarschijnlijk) gesloopt. De laatste belening is van 1787, als Evert Pauw het terrein in leen krijgt. Hij liet er in 1791 de huidige boerderij bouwen. Hij kocht De Batau bij het afschaffen van het leenstelsel in 1798.

*(Een morgen is een oude oppervlaktemaat. Het is een gebied dat in één morgen kan worden 
   geploegd)

Wp 2: N52º 02.310 E005º 04.292
Hier zie je twee straatnamen.
Tel van de langste straatnaam het aantal verschillende klinkers, dit is A.
en het aantal verschillende medeklinkers, dit is B.

Wp 3:  Ga naar N52º 02.(A-1)71  E005º 04.50(B-1)
Je loopt nu door een "voorbeeld" wijk van stedenkundige gedachten uit de 70-tiger jaren. Smalle woonstraten en kleine voortuintjes, zodat de mensen 's avonds  gezellig voor het huis konden zitten, auto's in parkeerstraten en geen trottoirs.
Op bovengenoemd punt zie een speeltoestel voor kinderen. Wat stelt dit voor?

Wp 4:    Zoek nu N52º 02.C65 E005º 04.6C1
Wat is hier het huisnummer? Stapeltel de cijfers. Dit is D.

Wp 5: N52º 02.3(D+2)0  E005º 04.8D3
Deze straat heet Duetlaan. Eigenlijk is dit een deel van de oude Galecopperdijk. Op de plek waar je nu staat heeft de tekenaar gezeten om de prent te maken van het kasteel Vronestein.
Aan de westzijde staat boerderij "de Middenhof"; nu een restaurant en bistro.
De aanbouw die je hierbij ziet was dat:

kasteel Vronestein

Het huis wordt voor het eerst vermeld in 1329. In 1482 wordt het verwoest en blijft lange tijd een ruïne. Toch wordt het in 1538 als ridderhofstad erkend. In 1617 wordt er een nieuw huis gebouwd. Het huis heeft vele eigenaren gehad als het in 1850 wordt gekocht door de heren J.W. Heytink en A.J.Baesjou uit Jutphaas. Ze willen het in verval geraakte Vronestein slopen en een nieuw huis bouwen.
Omstreeks 1855 bestaan er plannen voor een spoorlijn van Utrecht naar Breda via Jutphaas en Schoonhoven. Deze lijn zal over het landgoed Vronestein lopen en daarom komen de bouwplannen voor een Nieuw Vronestein niet van de grond. In 1861 wordt het huis gesloopt. Het kasteel was gelegen aan de oostzijde van de weg.

Wp 6: N52º 02.413  E005º 04.8E7
Deze vroegere boerderij herinnert nog aan het verleden. Tel het aantal klinkers  van de naam van de boerderij. Dit is F.

Wp 7: N52º 02.44(C+4)  E005º 04.7(A+E)9
In 1974 werd besloten om een railverbinding tussen Nieuwegein en Utrecht aan te leggen voor het woon-werkverkeer. Dit besluit leidde eveneens tot bouwvergunningen voor de grootschalige bouw van de nieuw aan te leggen wijken in Nieuwegein.
Het duurde echter nog tot 1983 voordat de eerste tram ging rijden.

Wp 8:  :N52º 02.4(D+C)D  E005º 04.E27
Winkelcentrum de Batau, beter bekend als Muntplein (de straatnaam), heeft een gesloten karakter. In de loop der jaren is het aantal en soort winkels flink uitgebreid en veranderd.
Tel het aantal masten dat de luifels draagt. Dit G.

Ingang W.A.C. de Baten

Wp 9:   N52º02.42G   E005º 04.D00
Op de plaats van deze nieuwbouw heeft het wijkactiviteitencentrum de Baten gestaan met een bibliotheek, sportzaal, gymzaal, vergaderlokalen en een buurthuis. Een grote (aangestoken) brand in de nacht van 22 op 23 oktober 2002, verwoestte het pand zodat het gesloopt moest worden. Na vele plannen is er een totaal ander gebouw voor in de plaats gekomen dat in 2012 is opgeleverd.

Wp 10:   N52º 02.F10   E005º 04.3(E+1)6
Deze sportzaal is gebouwd ter vervanging van de zaal in het uitgebrande activiteitencentrum.
Stapel tel de kleinste cijfers. Dit is H.

Ga nu naar WP 11. Hier zie je hoe de stedenbouwkundige inzichten per wijk verschillen, het is veel ruimer en groener opgezet.

Wp 11:  N 52º 02.E13 E005º 04.42B
Waar gaat deze route naar toe? Aantal letters is I.

Wp 12:  N 52º 02.5G2 E005º 04.1D1
Wat is het huisnummer? Dit is J.

Wp 13:   N52º 02.5A4 E005º 04.02G
Trek boven van onder af en stapeltel de uitkomst Dit is K.

Wp 14:   N52º 02.F56   E005º 03.90C
Op deze plek heeft de tekenaar J Breier het kasteel Rijnestein getekend, hij keek daarvoor in de richting 244 graden. Het kasteel stond op de plek waar nu de schuur van de boerderij is.

Kasteel Rijnestein

In het midden van de 14e eeuw woonde Evert van Rijn op "Huis te Jutfaes". Hij veranderde deze naam, in relatie met de familienaam, in Rijnestein. Voor het eerst wordt hiervan melding gemaakt in 1355. In 1396 werd Huis Rijnestein belegerd en daarbij geheel verwoest. Of dit het huis is dat op bovenstaande afbeelding staat is niet zeker. In 1481 werd het huis door brand verwoest tijdens een aanval in de Driejarige Oorlog. Het werd daarna nogmaals opgebouwd. In 1536 werd Rijnestein tot ridderhofstad verheven. In 1778 of 1779 werd het huis gesloopt, nadat het in verval was geraakt. De toegangspoort naar Rijnenstein werd in 1890 gesloopt.
Het huis heeft in de loop der tijd vele families als eigenaar gekend.

Wp 15:   N52º 02.J45   E005º 03.8K9
In de gevel van deze boerderij zit de gevelsteen die in het poortgebouw van Rijnestein heeft gezeten. Fundamenten van dit gebouw zitten nog onder het zandlichaam van de rijksweg. Vanwege geluidsoverlast is langs de weg een hoge muur gebouwd. Vluchten kan – in geval van nood - via deuren in de muur.
Tel het aantal treden en stapeltel de uitkomst. Dit is L.

Wp 16:   N52º 02.37(F+K)   E005º 04.0D8
Tel de bomen op het grasveld waar vroeger het tankstation was. Dit is M.

Op de plek waar nu huizen staan heeft vanaf april 1967 het drive-in restaurant Rick met service- en tankstation gestaan. Toen de snelweg A2 werd verbreed vervielen de op- en afrit Nieuwegein-noord bij de Nedereindseweg. De eigenaar van Rick kon geen overeenstemming bereiken met Rijkswaterstaat voor een nieuwe locatie in de omgeving. Na lange tijd leeg te hebben gestaan is het na een brand in oktober 1987 gesloopt.

Rick's  restaurant

Na een grondige bodemsanering is in 1989 begonnen met de bouw van een aantal twee onder een kap woningen.

De cache hebben we verstopt op N D(H-F)º 0(L-K).C(M-J)(E-F)    E 00Dº 0F.LGH

Helaas zijn er in de loop der tijd een aantal bankjes in het park door vandalisme vernield. Een zitplaats kunnen we je daarom niet aanbieden om de cache te berekenen.

Veel plezier.

De afbeeldingen bij deze cache zijn beschikbaar gesteld door de Historische Kring Nieuwegein.
De gegevens van de tekst bij deze afbeeldingen zijn ontleend aan het boek "Kastelen en buitens in 'Oud'- Nieuwegein", een uigave van bovengenoemde Historische Kring.

Deze cache is geplaatst met toestemming van de gemeente Nieuwegein.