Dolina za Bramką - dolomitowe skałki EarthCache

Chciałabym zwrócić Waszą uwagę na uroczą dolinkę, znajdującą się blisko Zakopiańskich Krzeptówek, którą warto zwiedzić. Jej zbocza zbudowane są z wapieni i dolomitów. Będziemy się jej przyglądać pod kątem różnych odmian dolomitów, które znajdują się w tym miejscu.

1. Dolina za Bramką wzięła swoją nazwę od naturalnej bramki, którą tworzyły skały, powodujące zwężenie wstępu do doliny. Pierwsza bramka, znajdująca się parę metrów od wylotu dolinki, została w 1875 roku zburzona na polecenie Towarzystwa Tatrzańskiego w celu poszerzenia drogi. Obecnie tylko wewnątrz doliny można znaleźć węższe bramki.

2. Dnem doliny płynie „Potok zza Bramki”, tworząc na wzniesieniach przepiękne kaskady, którymi się na pewno zachwycicie. Potok ten wypływa na wysokości 1160 m n.p.m. z południowych stoków Łysanek. Po przepłynięciu 3,5 km, już poza terenem Tatrzańskiego Parku Narodowego, uchodzi do Cichej Wody Zakopiańskiej.
 
W dnie potoku przy wejściu do dolinki widoczne są dolomity płytowe, żółto wietrzejące, zbite, jasno wietrzejące. Jeszcze przed I bramką dolomity stają się krystaliczne, a płytowość zanika.

3. W I bramce odsłaniają się już dolomity grubokrystaliczne, cukrowate, bryłowe. Tworzą one tu postrzępione skałki, z których sypie się bardzo charakterystyczny drobny piarg. Czasami można znaleźć przekroje małżów.

4. Zaraz za I bramką dolomity są drobnokrystaliczne lub nawet zbite i stają się coraz wyraźniej płytowe. Na lewym zboczu doliny w Jasiowych Turniach widoczne jest przegięcie warstw, tworzących tu wyraźny, zamknięty od północy skręt.

Jasiowe Turnie to skałki o różnych, fantazyjnych kształtach zbudowane z dolomitów. Niżnie Jasiowe Turnie są położone niedaleko wylotu Doliny za Bramką, tuż nad zielonym szlakiem turystycznym (idąc w górę macie je po prawej ręce). Warto się im dobrze przyjrzeć, na pewno tutaj znajdziecie wiele ciekawych kształtów, które powstały przez powolne wietrzenie. W dolinie odkryto też dwie niewielkie jaskinie: Jasiowy Schron i Dziura w Jatkach.

5. Od zakrętu zaczynają się już drobnokrystaczne szaro-brązowe, żółto wietrzejące dolomity bryłowe. Są w nich widoczne ślady organizmów - krynoidy i diplopory. W bramce przy III mostku znajdują się bryłowe, krystaliczne dolomity, dające drobny piarg.

1 Droga pod reglami / 2 dolomity płytowe przy wstępie do dolinki / 3 dolomity cukrowate (krystaliczne) / 4 dolomity płytowe / 5 dolomity krystaliczne / I-III mostki przez potok
obrazek wg. Zbigniewa Kotańskiego.

 

dolomit cukrowaty            dolomit płytowy          dolomit grubopłytowy          dolomit wietrzejący

ŹRÓDŁA - Wikipedia
Zbigniew Kotański. Acta Geologica Polonica Vol 13, No 2 (1963), s. 352-354.
Geo-Mount, Janusz Sadzikowski http://www.mount.cad.pl/g/budowa/rodz_skal/prawa/index_skal/skaly/7.htm

Earthcache:

ZADANIE 1: Skąd pochodzi nazwa dolomit? Czym się różni dolomit od wapienia (od strony chemicznej)?

ZADANIE 2: Fantazyjne kształty skałek powstawały przez wietrzenie. Co jest mniej odporne na wietrzenie - wapień czy dolomit? Wietrzenie skał wapiennych jest też procesem chemicznego rozkładu. Jakie czynniki w nim biorą udział?

ZADANIE 3: Ile bramek można znaleźć wewnątrz Dolinki za bramką? (liczymy też pierwszą bramkę przy wejściu)

ZADANIE 4: Zbigniew Kotański pisze, że: Na lewym zboczu doliny w Jasiowych Turniach widoczne jest wyraźne przegięcie warstw, tworzących tu wyraźny, zamknięty od północy skręt. Czy można zaobserwować to zjawisko ze szlaku turystycznego?

ZADANIE 5: Przy którym z mostków (licząc od wylotu dolinki)  znajduje się skała, na szczycie której stoi mniejsza skałka o takim wyglądzie? O jaką odmianę dolomitu według ciebie chodzi?

Z pierwszymi dwoma zadaniami na pewno chętnie pomoże Ci Wikipedia.

Odpowiedzi proszę przesyłać na mój profil. Zalogowania kesza możesz dokonać zaraz po jego odkryciu, jeżeli odpowiedzi będą błędne skontaktuję się z Tobą.
Pamiętaj, że logowania bez udzielenia odpowiedzi będą kasowane.

Mile widziane będą dołączone zdjęcia dolomitowych skałek. Te najbardziej udane będą wykorzystane do listingu.

Informacje o szlaku

Dolinka ma długość niecałych 2 km, w górnej części nieco zakręca i po zakończeniu szlaku turystycznego rozwidla się na dwie odnogi, tam już jednak wejść nie wolno. Doliną prowadzi znakowany, zielony szlak turystyczny,  odchodzący od Drogi pod Reglami, kończący się ślepo w miejscu rozwidlenia doliny. Po drodze ustawiono kilka ławeczek, na których można chwilę posiedzieć. Czas przejścia: ← 25 min, → 20 min.