Książę Mieszko III Stary w drugiej połowie XII wieku zaprosił do Poznania joannitów, najstarszy zakon rycerski powstały około 1130 roku w Królestwie Jerozolimskim, i oddał im kościół św. Michała ze szpitalem, a także obdarzył licznymi wsiami. Teren gdzie osiedlili się joannici, nazywano Komandorią – od siedziby i posiadłości ziemskiej komtura, czyli komandora stojącego na czele poznańskiej prowincji tego zakonu. Od czasu gdy joannici około połowy XVI wieku otrzymali od cesarza Karola V wyspę Maltę, przyjęto ich nazywać kawalerami maltańskimi – stąd tereny zielone nad Cybiną zaczęto nazywać Maltą.
W okresie rozbiorów Malta była najpopularniejszym miejscem wycieczkowym polskiej ludności Poznania, głównie dlatego, że na prawym brzegu Warty znajdowało się wiele pamiątek świadczących o dawnej politycznej i narodowej niezawisłości, m.in. Ostrów Tumski z katedrą i grobami naszych pierwszych władców. Poza tym teren w dolinie Cybiny był urozmaicony krajobrazowo, pełen kwitnących łąk, piaszczystych wzgórz, lasów, stawów i ogródków podmiejskich. Opodal Młyna Świętojańskiego rozciągała się Dolina Świętojańska, a dalej posiadłości Józefa Mycielskiego z otaczającym rezydencją parkiem, który był docelowym punktem wycieczek szkolnych.
Sam właściciel podejmował nauczycieli gościną, a młodzieży pozwalał bawić się w laskach, ogrodach i na błoniach kobylepolskich. Tereny nad Cybiną okazały się także idealne dla działalności powstałego w 1886 roku Stowarzyszenia Gimnastycznego "Sokół", które stawiało sobie za cel rozwój wychowania fizycznego, urządzanie imprez rozrywkowych i kulturalno – oświatowych.
Niezależnie od nasilania się patriotycznych nastrojów, poznaniacy zażywali nad Maltą przede wszystkim wypoczynku i rozrywki. Okazji do wycieczek było wiele; urządzano majówki, witano wiosnę, w 1909 roku obchodzono 100. rocznicę urodzin Juliusza Słowackiego. Po dotarciu na miejsce nastawał czas gier i zabaw. Panie grały w kostki, panowie strzelali do tarczy, bardzo popularne stały się gry i loterie fantowe. Po grach i zabawach rozpoczynały się tańce i śpiewy, odbywały się pokazy sztucznych ogni.
Rok 1912 to narodziny poznańskiego skautingu, przygotowującego kadry do zbrojnej walki z zaborcą. Jego szeregi zasilała młodzież gimnazjalna, a także nie ucząca się, w wieku 15 – 18 lat.
Zastępy skautowe odbywały wycieczki na Maltę i do Kobylegopola, ćwiczyły tam sprawności wojskowe i obchodziły rocznice uchwalenia Konstytucji 3 maja. Związek młodzieży polskiej z Maltą w okresie rozbiorów oraz sytuacja polityczna w latach pierwszej wojny światowej, pozwalająca uwierzyć w możliwość odrodzenia się państwa polskiego, zrodziły myśl, aby nadcybińskie tereny oddać w posiadanie młodzieży, tworząc Park Narodowy. Autorem tego pomysłu był ksiądz Stanisław Łukomski, późniejszy biskup łomżyński, który szczególnie aktywnie poświęcił się pracy wśród młodzieży zrzeszonej w Towarzystwie Gimnastycznym "Sokół" oraz w nielegalnym skautingu, natomiast inżynier Adam Ballenstaedt opracował w 1919 roku szczegółowy projekt parku. Znalazły się w nim boiska, hale gimnastyczne, łazienki, teatry, domy wypoczynkowe dla robotników i młodzieży pracującej, a cały teren przecinały liczne dróżki spacerowe. W części zachodniej parku miał powstać Kopiec Wolności. Rozpoczęcie sypania kopca zaplanowano na 3 maja 1919 roku. W następnych dniach i miesiącach po uroczystej inauguracji tłumy miejscowych i przyjezdnych podążały na Maltę, by dołożyć garstkę swojej rodzimej ziemi. Przy sypaniu kopca licznie uczestniczyła młodzież – przyszły użytkownik wspaniałych urządzeń Parku Narodowego.
Tempo prac nad organizacją Parku Narodowego, bardzo wysokie w 1919 roku, w następnych latach zmalało z powodu złej sytuacji gospodarczej kraju. Zrealizowano tylko pierwszy etap, czyli zbudowanie Kopca Wolności., którego stożek osiągnął około 94 m wysokości, teren parku ogrodzono, a zamiast wielkich urządzeń sportowych wytyczono skromne boisko. 19 maja 1923 roku, gdy sytuacja ekonomiczna kraju była bardzo trudna, położono kamień węgielny pod pomnik harcerzy poległych w powstaniu wielkopolskim. Konkurs na budowę pomnika rozstrzygnięto dopiero w 1931 roku, a odsłonięcie nastąpiło w roku 1937.
Sprawa zagospodarowania Malty odżyła w roku 1930, gdy prof. Adam Wodziczko na konferencji zorganizowanej przez Towarzystwo Miłośników Miasta Poznania stwierdził, że zielone tereny nad Cybiną winny jak najprędzej wejść w obręb projektowanego Parku Narodowego. Na przeszkodzie realizacji tego projektu stanęła zła sytuacja finansowa i nieuregulowane sprawy własnościowe terenów nadmaltańskich. W roku 1935 okazało się, że Kopiec Wolności jest zdewastowany, a skromne urządzenia i zabezpieczenia zostały rozkradzione.
W listopadzie 1938 roku prezydent miasta T. Ruge zapowiedział rozpoczęcie wstępnych prac przy Kopcu Wolności. Niestety, wojna zniweczyła wszystkie plany.
Władze okupacyjne zainteresowały się Maltą, przejrzały polskie opracowania planistyczne i kontynuowały niektóre rozpoczęte prace. Posługując się darmową siłą roboczą, zaczęły też niszczyć Kopiec Wolności. Po wojnie, w październiku 1946 roku, na wniosek prof. Wodziczki ponownie przystąpiono do prac terenowych.
W 1952 roku spiętrzono wody Cybiny i utworzono Jezioro Maltańskie, zbiornik wodny o powierzchni 64 ha, zbudowany z przeznaczeniem na tor regatowy i kąpielisko. W latach 1956, 1958 i 1961 odbywały się na nim międzynarodowe zawody kajakarskie i wioślarskie. Do roku 1979 jezioro pełniło rolę centrum sportów wodnych w Polsce. Organizowano na nim imprezy kajakarskie, wioślarskie i motorowodne. Niestety, z biegiem lat obiekt przestał spełniać obowiązujące normy dla przeprowadzania zawodów sportowych. Jezioro ulegało stopniowemu spłyceniu, a woda w nim była coraz bardziej zanieczyszczona.
W 1979 roku zapadła decyzja o modernizacji obiektu. W 1980 roku spuszczono wodę, a dwa lata później rozpoczęto prace remontowe i pogłębiające. Generalnym projektantem obiektu został mgr inż. arch. Klemens Mikuła. Podstawowe prace zakończono w takim stopniu, że XXIII Mistrzostwa Świata w Kajakarstwie w sierpniu 1990 roku odbyły się zgodnie z wymogami Międzynarodowej Federacji Kajakowej. Międzynarodowi fachowcy ocenili obiekt maltański bardzo wysoko i obiecali powierzać Poznaniowi organizację innych ważnych imprez międzynarodowych.
EN:
Lake Malta, known also as the Maltański Reservoir, is an artificial lake in Poznań, Poland. It was formed in 1952 as a result of the damming of the Cybina River. It is about 2.2 km long, which makes the lake the biggest man-made lake of the city. The water is 3.1 m deep on average with a maximum about 5 m. There are a number of recreational attractions along the edge of the lake including:
- an artificial ski slope,
- an artificial ice rink,
- a zoological garden,
- Kolejka Parkowa Maltanka - a narrow gauge railway,
- the Mound of Freedom,
- seasonal bikes rental - MaltaBike
and ma ny others
The lake also has one of the oldest man-made rowing venues in Europe - The Malta Regatta Course. This dates back to 1952 and has held a number of Rowing World Cup events. It also hosted the ICF Canoe Sprint World Championships in 1990 and 2001, and did so again in 2010. The lake also gives its name to the Malta theatre festival, held in Poznań annually in June, with some of the shows taking place next to the lake. The name of the lake comes from the Knights Hospitaller also known as Knights of Malta. The lake was built on land owned by Church of St. John of Jerusalem Outside the Walls, given to the order in 1187 by duke Mieszko III the Old.
cache tradycyjny, ukryty w okolicach "mostku" nad Cybiną.