Osobą bez pomocy, której nie powstałby ten earthcache jest kolega Marcin Sobiech
Magister Geologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Dziękuję za wsparcie.
The person without the aid, which would never have created this earthcache is Sobiech Martin
Master of geology Nicolaus Copernicus University Toruń.
Thank you for your support.
Strefa reliktów po wałach lodowo-morenowych w Mełnie
Obszar Pojezierza Dobrzyńskiego został ukształtowany podczas ostatniego zlodowacenia kontynentalnego około 19-20 tys. lat temu. Lądolód skandynawski nasuwał się z północy na południe rzeźbiąc podłoże i przekształcając powierzchnię terenu. Po osiągnięciu swojego maksymalnego zasięgu zaczął powoli tracić masę i jego czoło zaczęło się cofać. Wycofywanie się lądolodu jest wynikiem szybszego ubytku masy lodu niż jej dopływu.
Wycofywanie się lądolodu skandynawskiego ze swojego maksymalnego zasięgu, który wyznacza skarpa morfologiczna w rejonie Bryńska, następował w różnym tempie. Pewne spowolnienie tego procesu wystąpiło około 18-17 tysięcy lat temu, kiedy czoło lądolodu na dłuższy okres zatrzymało się na dużym obszarze, przez co w nauce nadano mu rangę subfazy. Z uwagi, że zjawisko to wystąpiło na obszarze Kujaw i Pojezierza Dobrzyńskiego, okres ten nazwano subfazą kujawsko-dobrzyńską. W rejonie Mełna czoło lądolodu rozpadało się w charakterystyczny sposób, dający później w rzeźbie terenu obraz równoległych do siebie wałów i obniżeń.
Współczesne wzniesienia były kiedyś podłużnymi zbiornikami wodnymi lub piaskodennymi dolinami rzecznymi równoległymi do czoła lądolodu, w których osadzany był materiał niesiony przez wody roztopowe. Zbiorniki te rozdzielone były przez podłużne wyniesienia zbudowane z rdzenia lodowego, przykrytego grubą warstwą materiału skalnego (morenowego), które określa się nazwą wałów lodowo-morenowych. Wytopienie się tych rdzeni zaowocowało odwróceniem się układu rzeźby terenu. To, co było pierwotnie wzniesieniem, dziś obserwowane jest jako obniżenie, natomiast dawne zbiorniki, w których potoki wód roztopowych osadzały materiał, współcześnie są długimi wałami ziemnymi. Takie zjawisko nazywamy inwersją rzeźby, czyli jej odwróceniem, a charakterystyczna rzeźba terenu nosi nazwę reliktów po wałach lodowo-morenowych.
Na południe od rynny księskiej położony jest kompleks równoległych wałów i obniżeń. Zespół tych form, o ukierunkowaniu NE-SW, nawiązuje do przebiegu moren czołowych w okolicy Szynkówka. Obszar ten stanowi relikt po wałach lodowo-morenowych, które funkcjonowały w czasie postoju czoła lądolodu na tym obszarze. Wały zbudowane są w większości z osadów piaszczystych, przykrytych sporadycznie warstwą gliny pochodzącej ze spływów błotnych sprzed kilkunastu tysięcy lat.
Odpowiedzi proszę wysyłać za pomocą mojego profilu. Nie trzeba czekać na odpowiedź, można od razu logować. Jeśli odpowiedź będzie niepoprawna, zgłoszę się sam. Pamiętajcie proszę, że logi bez podesłanych odpowiedzi będą kasowane.
Pytania:
-
Jaka jest maksymalna wysokość względna i bezwzględna wałów ziemnych, które przecina droga przy której położony jest EC (miedzy punktami A i B)?
-
Przed strefą reliktów po wałach lodowo-morenowych położone jest polodowcowe Jezioro Mełno. Jaka jest jego geneza - czy jest to jezioro wytopiskowe, rynnowe czy lagunowe?
Lateral Moraine Remnants in Mełno
The Dobrzyńskie Lake District was formed during the last continental glaciation, about 19-20 thousand years ago. The Scandinavian ice sheet was moving south, creating new land forms as it moved. After having reached its maximum range, it started to lose mass and its terminus started to retreat. Glacier retreat occurs when when more ice is being lost than is replenished by flow.
The retreat of the Scandinavian ice sheet started in the area of the morphological escarpment near Bryńsk (which indicated the maximum range of the ice sheet) and was occurring at a changing pace. The process was inhibited about 18-17 thousand years ago – the glacier terminus stopped in its tracks in a vast area for a period long enough to be called a subphase by scientists. It occurred in the area of Kujawy and the Dobrzyńskie Lake District, therefore the period is known as the Kujawsko-Dobrzyńska subphase. In the area of Mełno the glacier terminus started to fall apart, what was later reflected by the landforms created there – parallel ridges and lowered parts of land.
Those parts of land which are nowadays elevated used to be water reservoirs and sandy river valleys parallel to the glacier terminus, where sediments transported by meltwater were deposited. The reservoirs were divided by elongated ridges made of ice covered by a thick layer of rock material – such landforms are called lateral moraines. After the ice melted, the landforms were reversed – those parts of land which used to be elevated are nowadays lowered, while the former water reservoirs filled with sediments transported by meltwater became elongated ridges. This phenomenon is known as inverted relief or topographic inversion.
To the south from the Księska tunnel valley there is a group of parallel ridges and hollows. The location of this group (oriented NE-SW) reflects the shape of terminal moraines in the area of Szynkówko. The entire area is a remnant of lateral moraines dating back to the period of the ice sheet’s standstill. The ridges are composed mainly of sand deposits, occasionally covered by a layer of clay deposited here by mud-flows a dozen thousand years ago.
Please send the answers to my profile. There is no need to wait for my reply, feel free to log immediately after. If the answers are incorrect, I will let you know. Please bear in mind that logs posted by persons who hadn’t sent in the answers will be deleted.
Tasks:
-
What is the greatest relative height and absolute height of the ridges traversed by the road by which this EC site is located (between points A and B)?
-
In front of the area of lateral moraine remnants, the Mełno glacial lake is located. What is the origin of this lake? Is it a kettle lake, a ribbon lake or a lagoon?
Moment erscheint die deutsche Beschreibung
