Klasztor w Staniątkach został ufundowany w 1228 przez Klemensa Jaksa herbu gryf (herb fundatora znajduje się nad furtą klasztorną). Ponieważ oboje z żoną Racławą byli już w starszym wieku, a mieli tylko jedną córkę Wizennę, postanowili ufundować w swych dobrach klasztor benedyktynek, w którym córka mogłaby poświęcić się życiu zakonnemu, do czego od dzieciństwa wykazywała duże skłonności. Do swych planów Klemens przekonał braci: Andrzeja (późniejszego biskupa płockiego), Wierzbiętę (benedyktyna w Tyńcu), Janka (kasztelana cieszyńskiego i rudzkiego) oraz jego syna Sulisława (kanonika krakowskiego).Główni fundatorzy (Klemens z żoną) na uposażenie klasztoru poświęcili cały swój majątek w ilości około 50 włości, pozostawiwszy sobie tylko jedną wieś na dożywotnie utrzymanie. W wyniku darowizn braci oraz późniejszych nabytków, dokonanych w różnym czasie przez sam klasztor, fortuna ta powiększyła się do 112 wsi. Majątek w ciągu wieków ulegał różnym zmianom, ale zawsze jednocześnie liczył kilkadziesiąt wsi. I tak austriackie księgi tabularne, przed 1914 r. do majątku Konwentu Panien Benedyktynek zaliczały 11 posiadłości: Bodzanów, Chroszcze (Chrość), Ochmanów, Podborze, Podłęże, Słomiróg, Staniątki, Węgrzec (Węgrzce Wielkie, część), Zagórze, Zakrzowiec i Zakrzów.
Budowniczym klasztoru był wspomniany wyżej benedyktyn Wierzbięta. On również ułożył regułę dla zakonnic (zakon kontemplacyjny o ścisłej klauzurze), a następnie był ich zwierzchnikiem duchowym (prepozytem). Wizenna w okolicznych domach zwerbowała 30 kandydatek do życia zakonnego, a sama nieco później została ich przełożoną z tytułem ksieni (abatissy) oraz z prawem używania pastorału , pierścienia i mitry, czyli nakrycia głowy w kszałcie kołpaku sobolowego(J. Zinkow, Wokół Niepołomic i Puszczy Niepołomickiej).
Najprawdopodobniej już w średniowieczu przyjmowano do klasztoru dziewczęta na wychowanie, co dało początek szkole klasztornej. Szczególny rozkwit opactwa miał miejsce w XVII wieku, kiedy liczyło ono zwykle ponad 50 zakonnic. Niestety klasztor został poważnie zniszczony podczas potopu szwedzkiego i później, podczas wojny północnej. Uniknął kasacji przez władze austriackie w XVIII wieku., ze względu na prowadzoną przez siostry szkołę dla dziewcząt.
Klasztor został uszkodzony podczas działań w listopadzie 1914 – specyficzną pamiątką są pociski artyleryjskie wbite w północny mur kościoła.
W 1954 r. komuniści utworzyli w klasztorze obóz pracy (obóz Staniątki I). Siostry zostały wysiedlone do klasztoru bernardynów w Alwerni, a na ich miejscu w Staniątkach umieszczono około 300 sióstr służebniczek ze Śląska.
Kościół w Staniątkach to jedna z najstarszych świątyń gotyckich w Polsce (1238 rok). Ciekawostką jest fakt, że budowniczowie są znani z imienia (Wierzbięta i Jaśko), co było rzadkością w tym okresie. Konstrukcja kościoła to przede wszystkim krótka, trójprzęsłowa nawa, z dwuprzęsłowym prezbiterium, w XVII wieku przebudowana w stylu barokowym. Do najważniejszych dzieł sztuki w kościele należą rzeźby Madonn z XIV wieku, rzeźba Chrystusa Frasobliwego z XVI wieku z warsztatu Wita Stwosza i obraz Matki Boskiej Bolesnej z XVI wieku.
W kościele staniąteckim znajduje się sala muzealna, gdzie można zobaczyć bogate zbiory szat i sprzętów kościelnych, w tym monstrancję późnogotycką z 1543 roku, obrazy, rzeźby, zabytki piśmiennictwa, czy kolekcje figurek woskowych, które produkowano w klasztorze. Zwiedzać muzeum można w każdą niedzielę po Mszy Świętej, o godz. 11.00 lub po wcześniejszym zgłoszeniu na furcie lub przez telefon.
Koordynaty: 50.0056, AB.11686
AB -Policz pociski znajdujące się w murze. Do liczby pocisków dodaj liczbę tabliczek znajdujących się na krzyżu, upamiętniających misje święte salezjanów.